نشریه شماره   188   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ده سال پس انداز برای خرید 31 متر خانه

جلیل کریمی- مسکن اساسیترین نیاز انسان است و افراد جوامع مختلف پس از رفع نیازهای اولیه به دنبال فراهم نمودن محلی برای سکونت و آرامش بوده و هستند. با گذشت زمان و توسعه جوامع بشری دگرگونیهایی در نحوه ساخت و تهیه مصالح به وجود آمد و رفتهرفته تأمین مسکن به دلیل  نیاز به منابع مالی با دشواریهایی روبهرو شد.آنچه در این میان حائز اهمیت است نحوه تأمین مالی خرید مسکن میباشد. واقعیت این است که درصد کمی از افراد جامعه ما توان خرید مسکن در روزهای ابتدایی زندگی مستقل خود دارند . دهکهای مختلف جامعه چنانچه درصدد خرید مسکن برآیند باید با استفاده از پسانداز خود و تسهیلات دولتی واحدی برای خود فراهم کنند. وضعیت درآمد افراد جامعه ، میزان پسانداز دهکهای مختلف ، توان خرید مسکن و بازه زمانی موردنیاز برای خرید مسکن توسط دهکهای مختلف را با استفاده از اطلاعات مرکز آمار ایران در مطلب زیر بررسی نمودهایم که خواندن آن خالی از لطف نیست:

پسانداز ، مهمترین منبع تأمین مالی خرید مسکن

بررسی توان خرید مسکن خانوار در ایران نشان میدهد که تنها سه دهک بالای جامعه توانایی دارند با پسانداز ۱۰ساله خود یک مسکن متعارف را در نقاط شهری کشور خریداری کنند. توان خرید یک خانوار متوسط شهری در سال 1388 با پسانداز ده سال درآمد تقریباً 31 مترمربع است.

بر اساس آمار هزینه و درآمد خانوار منتشرشده توسط مرکز آمار ایران متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری در کشور از 22.5 میلیون ریال در سال 1379 به 6/93میلیون ریال در سال 1388 رسیده است. بنابراین متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری در این دوره متوسط رشد سالانه 15.3 درصد را تجربه کرده است. با این حساب متوسط درآمد یک خانوار شهری در کشور در این دوره تقریباً به میزان تورم سالانه رشد داشته است  لذا درآمد حقیقی تغییری نکرده است. بر اساس آمار منتشرشده توسط بانک مرکزی متوسط تورم سالانه در دوره 1388- 1379 برابر 14.75 درصد بوده است.

در این بخش بهمنظور محاسبه میزان پسانداز خانوارهای شهری در کشور فرض شده که خانوارها در طی دوره 1379 تا 1388، در هر سال 25 درصد از درآمد خود را بهصورت پسانداز نگهداری میکنند، اما با توجه به نظریات اقتصادی، میل به پسانداز در میان دهکهای مختلف درآمدی برابر نبوده و با افزایش درآمد، میل به مصرف کاهش و میل به پسانداز افزایش مییابد. ازاینرو میل به پسانداز برای دهک اول درآمدی 1 درصد، دهک دوم درآمدی 18 درصد و برای دهک آخر درآمدی 34 درصد در نظر گرفتهشده است تا در نهایت میانگین آن همان رقم 25 درصد گردد.

همچنین فرض میشود که خانوار پسانداز خود را یا در بانک نگهداری نموده و یا از آن در فعالیتهای اقتصادی استفاده میکند و در نتیجه بهطور متوسط نرخ سود 20 درصد را در هر سال به دست میآورد. همانطور که در جدول ملاحظه میشود با منظور کردن فروض فوقالذکر در یک دوره دهساله یک خانوار شهری در کشور توانایی پسانداز 168 میلیون ریال را خواهد داشت. این میزان از مجموع پسانداز سالانه خانوار و سود تعلقگرفته به پسانداز آن بهدستآمده است.

توان خرید مسکن خانوارها

اگر زیربنای یک مسکن متعارف در نقاط شهری کشور برابر 100 مترمربع و متوسط قیمت آن نیز 5500 هزار ریال برای هر مترمربع در نظر گرفته شود، آنگاه قیمت یک مسکن متعارف در نقاط شهری کشور 550 میلیون ریال خواهد بود. حال اگر یک خانوار شهری با پسانداز دهساله خود بخواهد اقدام به خرید مسکن متعارف نماید تنها توانایی تأمین 30.7 درصد از هزینه آن را خواهد داشت. بهعبارتدیگر یک خانواده متوسط شهری در کشور با پسانداز دهساله خود تنها میتواند 30 درصد از قیمت یک مسکن متوسط را پرداخت کند.در جدول زیر سعی شده تا توان خرید مسکن یک خانوار شهری به مترمربع به تفکیک دهکهای مختلف درآمدی برآورد گردد. در این جدول از آمار درآمد سالانه دهکهای مختلف درآمدی در نقاط شهری در سال 1388 استفادهشده است. بنابراین با توجه به آنکه در دوره 1388- 1379 متوسط نرخ تورم سالانه 14.75 درصد بوده است، نرخ بازده واقعی پسانداز (خالص از تورم) در هر سال 5 درصد در نظر گرفتهشده است. همچنین همانطور که اشاره شد نرخ پسانداز سالانه یک خانوار شهری در دهکهای مختلف درآمدی متفاوت در نظر گرفتهشده است. در این جدول مجموع پسانداز دهساله خانوار و سود تعلقگرفته به آن بر متوسط قیمت یک مترمربع زیربنای مسکونی در نقاط شهری کشور در سال 1388 (5500 هزار ریال) تقسیمشده و توان خرید یک خانوار در دهکهای مختلف به مترمربع بهدستآمده است.