آسانسور استاندارد حقيقي ندارد

شمار نشریه : 188

گروه تاسيسات: رسالت خود را پيوند علم و عمل يا آكادمي با اجرائيات در صنعت آسانسور ميداند. ميگويد بايد بتوانيم بر تجربيات قديمي لباس آكادميك بپوشانيم و صنعت آسانسور را در مسير استاندارد حقيقي راهبري كنيم. حميد بشكویی حلقه مفقوده صنعت آسانسور را بياعتنا آكادميك به آن ميداند و ميگويد آسانسور صنعتي است كه با شاخههاي مختلف علوم مهندسي پيوند ميخورد. علومي چون الكترونيك، مكانيك، الكتروتكنيك، هيدروليك، مهندسي جوش و به واسطه تابلوهاي هوشمند آسانسور نرمافزار و سختافزار كامپيوتر با آن ارتباط گستردهاي دارند. آنچه وي بيش از همه به آن تأكيد دارد تدوين و اعمال استانداردي حقيقي است چرا كه «آسانسور موضوعي است كه با جان انسان سروكار دارد.»

دانشگاه آسانسور

دبير انجمن علمي آسانسور دانشگاه دماوند گفت: دانشگاه آسانسورسازي دماوند حدود 8 سال است كه فعاليت خود را آغاز كرده است. دانشجويان از همه جاي كشور ميآيند و واحدهاي دانشگاهي فوقديپلم تا فوقليسانس دانشگاه را ميگذرانند بعضاً نيز دورههاي كوتاه مدت فشرده داريم كه مديرفني و يا تكنسين فني را آموزش ميدهيم. خود اين دانشگاه زيرنظر دانشگاه جامع علمي و كاربردي قرار دارد.

وي ادامه داد: علمي و كابردي بر اساس سيستمي به نام ماژولا در اروپا ايجاد شده است. اين سيستم لباس آكادميك بر روي شغلهاي مختلف پوشاند كه به صورت عملي افراد مختلف در آن مشغول به كار بودند؛ شغلهايي كه در زمينههاي ملي و بينالمللي موفق بودهاند. در كشور ما هم اين عمل انجام شد تا با استاندارد كردن آموزشها هر رشتهاي كه در حال حاضر به عنوان يك شغل وجود دارد اين حِرفه صورت علمي و كاربردي ساماندهي شود تا اين شغلهايي كه در كشور وجود دارد اصوليتر و سامانمندتر اجرا شوند.

وي افزود: اميد داريم چارت سازماني شركتهاي آسانسوري و قوانين اداره ثبت شركتها و نظارت وزارت صنايع روي پروانه طراحي و مونتاژ شركتها با وجود چنين امكاني دگرگون شود و بر اساس كيفيت و مدارك دانشگاهي اعمال شود. متأسفانه امروز در سطح مديرعامل كساني را داريم كه تحصيلات سيكل را هم شايد نداشته باشند و فعاليتهايي را ميكنند كه با ايمني و سلامت مردم در ارتباط است و نتيجه آن تلفات و ناراحتيهايي است كه شاهد آن هستيم. 

تدوين استاندارد از نسخه EN81

وي در زمينه وضعيت بازار آسانسور و پله برقي گفت: در زمينه پلهبرقي هنوز هيچ استانداردي نداريم و به تازگي در اين زمينه سنديكاي آسانسور و پلهبرقي فعاليتهايي را شروع كرده است. در اوايل دهه 80 بود كه زمينههاي ظهور اداره استاندارد در زمينه آسانسور ايجاد شد. دليل آن نيز ميزان تلفاتي بود كه در آن دوره در كشور به وجود آمد چرا كه هيچ نظارتي وجود نداشت و آسانسورها تنها بتنهايي بود كه با موتور پايين ميآمدند و در پشت بام نظارتها و استحكامات خوب انجام نميشد چنانكه ميتوانيم بگوييم اصلاً وجود نداشت. تا آنجا كه صداي اعتراض وزارت صنايع هم درآمد. اگر مطبوعات آن دوره را مروري داشته باشيد اين نكته كاملاً آشكار است. با اين اعتراضات نظارت كمي بيشتر شد و. با توجه به تلفاتي كه دوباره پيش آمد صداي اعتراض وزارت كشور نيز درآمد تا در نهايت سازمان استاندارد مجبور شد نسخهاي از استاندارد EN81 اروپا را ترجمه كند. از سال 85 نیز خواستند مقررات ملي آسانسور را لحاظ بكنند.

وي ادامه داد: در اوايل دهه 80 تنها يك شركت بازرسي آسانسور بود كه آنطور كه بايد حق مهندسي را خوب ادا نميكرد اما سختگيريهاي ايمني خوبي داشت. به دليل روندهايي عجيبي كه پيش آمد منجر به تشكيل چندين شركت بازرسي و كنترل كيفيت  آسانسور شد كه پيوسته نيز رو به افزايش گذاشتند و از 4 تا 6 و 8 و 10 شركت هم تشكيل شد و دوباره كاهش پيدا كرد. در حال حاضر 8 شركت بازرسي مهندسي در رابطه با صنعت آسانسور در كشور فعاليت ميكنند كه مجوزشان را از اداره كل سازمان تحقيقات صنعتي استان تهران ميگيرند. اين هشت شركت بر روي نصب آسانسورها و پروژههاي گوناگون نظارت ميكنند.

رقابت منفي شركتها

بشكوه عملكرد 8 شركت نظارتي صنعت آسانسور را اينگونه توصيف ميكند: متأسفانه رقابت منفي بين اين شركتها به وجود آمده به گونهاي كه اگر پروژهاي را انجام ميداديد و مراجعه ميكرديد به يك شركت بازرسي آسانسور A ميگفت اين نظارت را انجام ميدهد اما شركت B ميگفت من اين سختگيريها را انجام نميدهم و تأييد ميكنم و سازندگان را به سمت خود ميكشاند، شركت بازرسي C وعده ميداد كه سختگيري شركتهاي A و B را هم انجام نميدهم.

وي نظارت اين شركتها را به شير بييال و دم و اشكم تشبيه ميكند كه: عملاً آسانسور را به اسكلتي تبديل كردند كه تلفات سنگيني را به جا گذاشته بود.

واكنش سنديكا

بشكوه ادامه داد: در سنديكاي آسانسور و پله برقي حركتهايي صورت گرفت و براي مسئولان شركتها پسورد مديرعامل صادر شد و شركت تنها از طريق آن پسورد ميتوانست وارد سايت اداره كل استاندارد شود. اداره استاندارد نيز به صورت تصادفي شركتهاي بازرسي را انتخاب ميكند و به اين ترتيب اينجا ديگر رقابت منفي صورت نميگيرد.

وي افزود: البته هنوز مشكلاتي وجود دارد ولي كمتر شده است اما سؤال ما به عنوان مجموعه علمي و دانشگاهي از ادارههاي استاندارد اين است كه  چرا از مرحله زيركاري و چاله آسانسور و جانمايي آسانسور به نظارت آسانسور نميپردازند و در آخرين مرحله ساخت كه افراد در داخل ساختمان ساكن شدهاند بازديد صورت ميگيرد. اين خود باعث بروز مشكلات و فشارهاي زیادی براي سازنده ساختمان ميشود.

بشكوه گفت: فرض كنيد در مورد سازه و يا بتن مشكلي وجود داشته باشد و در آن مرحله پاياني بايد تعهدات غيراصولي روي برگه بيايد و چيزي را امضا كنند و به صورت سطحي و ظاهري مشكل را رفع كنند و برگه تأييد بگيرند. ما خواهان اين هستيم كه استاندارد از همان مرحله اول نظارت داشته باشد، اين يكي از مشكلات بزرگ ما در اداره استاندارد است كه در پايان كار ميآيد و اين بسيار غلط است. سالهاي سال است كه اين روش غلط ادامه دارد و زمينه سوءاستفاده و فساد زيادي را ايجاد كرده است.

وي به انجمن توليدكننده قطعات آسانسور نيز اشاره كرد و گفت: هنوز نتوانستيم دانش فني لازم را به كارگروههاي متعدد انتقال دهيم تا بتوانيم مجموعه قوانيني را تدوين كنيم.

وي افزود: هنوز روي انجمن توليدكننده قطعات نظارت علمي و مهندسي نداريم؛ يك نظارت تشكلي هست و يك حق عضويتي دارند و آنها سعي ميكنند از اداره استاندارد مهر استاندارد بگيرند. در حالي كه ما ميگوييم استانداردهاي ما خود دچار مشكل هستند و بعد با چه رويهاي اين مسائل را تعريف ميكنند. آنقدر اين صنعت از نظر مسائل فني ضعف دارد كه اتحاديههاي ديگري روي آن دست گذاشتهاند تا آن را  زيرمجموعه خود كنند. 

تعامل با ديگر سازمانها

بشكوه به فعاليتهاي انجمن علمي آسانسور اشاره كرد و گفت: تلاش ما اين است كه با قوه قضائيه و كانون كارشناسان دادگستري در تعامل باشيم و خودمان را نشان بدهيم و فعاليتهاي ما بسيار دقيق و جامع است. اما ديگر انجمنهاي اين صنعت را ميبينيد كه در ظاهر فعاليت ميكنند و از اداره استاندارد تأييديه ميگيرند ولي در باطن ميدانيم كه همه چيز ظاهري و فرماليته است.

وي افزود: اگر بتوانيم در تعامل با سازمان نظام مهندسي براي فارغالتحصيلان اين دانشگاه مهر نظاممهندسي بگيريم و آزموني برگزار شود و فارغالتحصيلان بتوانند حدنصاب موفقيت در آزمون را به دست بياورند ميتوانند صاحب آن مهر شوند تا از اين پس اين افراد باشند كه بتوانند آسانسور بفروشند.

وي به اختلاف نظرهای استاندارد و شهرداري اشاره كرد و گفت: شايسته است وحدت نظري بين دانشگاه، سنديكا، وزارت صنايع، انجمن توليدكنندگان قطعات ادارههاي استاندارد وجود داشته باشد. اينها بايد در تعامل باشند و همچنين ما به عنوان مرجع حقوقي و مهندسي توليدكننده اين علم در كشور اصولي را مدون و به اداره استاندارد، شهرداري، قوهقضائيه و انجمن توليدكنندگان قطعات آسانسور ارائه دهيم و بگوييم اگر علم اين صنعت توسط دانشگاه توليد ميشود اين است و ديگر هيچ سليقه ديگري را نبايد دخالت داد.