هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   188   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

کنترل جمعیت با کاهش تراکم ساختمانی

شبنم عزیزی*

 هفته گذشته شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، بر اساس گزارش کمیته فنی خود در پنج جلسه، طرح تفصیلی شهر تهران و مصوبه 7/12/91 شورای عالی را موردبررسی و بازبینی قرار داد. در این جلسه اعضای شورای عالی شهرسازی با این تشخیص که در طرح تفصیلی تهران «نرخ جمعیتپذیری شهر» رعایت نشده است، به حذف نرخ جمعیتی قیدشده در طرح تفصیلی رأی دادند.

 در بررسیهای شورای عالی شهرسازی، تأکید شده است: مبنای کنترل جمعیت یک شهر، کنترل ساختوساز در آن است، بهطوری که هرچقدر ظرفیت ساختوساز افزایش پیدا کند، نرخ جمعیتپذیری در آن شهر نیز افزایش مییابد و در نتیجه در اولین مرحله اصلاحات طرح تفصیلی تهران، نرخ جمعیتپذیری این شهر کاهش مییابد؛ این در حالی است که برخی صاحبنظران معتقدند سرریز جمعیت تهران ارتباطی به افزایش ساختوسازها ندارد.

نگاه تک بعدی به مصوبه

کارشناس ارشد مدیریت شهری و عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی با بیان اینکه یکی از مشکلات این مصوبات این است که ما قوانین را فارغ از آیتمهای تاثیرگذار آن به صورت تک بعدی مصوب میکنیم، گفت: وقتی در پارامترهای مختلف تنها برای یکی از آنها سیاست گذاری کنید باعث میشود بهره وری لازم از آن قانون صورت نگیرد.

علیرضا جعفری با اشاره به اینکه این مسئله کاملا استراتژیک و پیچیده است که ورود به آن نیاز به یک نگاه پارادوکسیکال دارد،گفت: این قضیه مسئلهای چند بعدی است و نه تک بعدی و نمیتوان اثرات آن را نادیده گرفت، سیاست کنترل جمعیت صرفا با کاهش ساخت و ساز و تراکم ساختمانی ممکن نیست.

جعفری ادامه داد: از طرفی تعداد جمعیت هر کلانشهر با موضوع ساخت و سازها یک رابطه تقریبا مستقیم دارد در نتیجه باید بتوانیم سیاستهای توسعه مسکن را بر اساس تعداد جمعیت پیش بینی کنیم. نکته دیگر اینکه در شرایط فعلی میزان قابل توجهی خانه خالی از سکنه در تهران وجود دارد و نشان دهنده این است که ما برای جذب جمعیت از لحاظ واحدهای موجود در سطح شهر تهران مشکلی نداریم. این مصوبه خیلی تناسبی با شرایط فعلی ندارد ما الان واحدهای خالی داریم که میتواند جمعیت پذیری را هم به دنبال داشته باشد.

مدیرعامل سابق سازمان نوسازی شهر تهران، با بیان اینکه شاید محدودیت در تراکم و کاهش میزان ساخت و ساز به دلیل جلوگیری از توسعه و رشد نامتوازن شهری مورد توجه قرار گرفته است، افزود: تراکم ساخت و سازها باید مبتنی بر توسعه متوازن کلانشهر باشد که این اقدام مستلزم فراهم بودن زیرساخت هاست، پس از آن آیتم جمعیت پذیری میتواند به عنوان اولویت دوم تاثیرپذیر باشد.

این کارشناس ارشد مدیریت شهری معتقد است: اگر در این مصوبه صرفا میزان تراکم مدنظر قرار بگیرد ساخت و ساز با کاهش رونق مواجه خواهد شد، مگر آنکه فاکتورهایی چون کاهش قیمت ساخت، کنترل قیمت مصالح ساختمانی، کاهش اثرگذاری قیمت زمین در قیمت تمام شده مسکن، ارائه تسهیلات ارزان قیمت برای ایجاد انگیزه سرمایه گذار بخش خصوصی دیده شود که در هر کدام از این موارد نیز باید با سیاست دیگری دنبال شود تا این مصوبه به درستی محقق شود.

هنوز قطعی نشده است

طرح تفصیلی جدید تهران با پیگیریهای هیربد معصومی، معاون پیشین شهرسازی شهرداری تهران به تصویب رسید و در سال 91 در زمان اجرا با مشکلات اجرایی زیادی مواجه شد. وی که اکنون مدیر کل دفتر فنی و برنامهریزی عمرانی وزارت کشور است دراینباره با بیان اینکه پرداختن به این موضوع کمی زود است و شورای عالی شهرسازی و معماری هنوز تصمیم قطعی خودش را نگرفته، گفت: مقرر شد شورای عالی شهرسازی و معماری، پیش از رسیدگی و تصمیمگیری نهایی درباره گزارش کمیته فنی، نظر رؤسای کمیسیونهای شورای شهر تهران را دریافت کند و بعد تصمیمگیری انجام شود.

 معصومی افزود: قطعاً این موضوع از سوی افراد متخصص در حال بررسی است، ضمن اینکه بحث جمعیتی شهر تهران، موضوع حساسی است و مخالفت یک یا دو نهاد، کار را با مشکل روبهرو می کند! در نتیجه، بهتر است تا تصویب قطعی آن از اظهارنظر دراینباره خودداری شود.

افزایش قیمت با اجرای مصوبه

عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز بابیان اینکه لازم است برای کنترل جمعیت شهر تهران، برنامهریزی دقیقتری انجام شود، گفت: با گسترش رفاه شهری تنها در تهران، طبیعتاً مردم علاقهمند به مهاجرت به این شهر میشوند؛ چه برای زندگی و چه اشتغال و اگر جاذبههای این شهر را محدود نکنیم مردم همچنان متمایل به مهاجرت میشوند.

محمدرضا رضایی کوچی افزود: اجرای این مصوبه موجب افزایش قیمت اجاره و قیمت مسکن در تهران میشود و نمیتواند توسعه تهران را محدود کند و محدودیت در ساخت و سازها آسیب جدی به ساکنان آن وارد میکند.

عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به مشکلات متعدد تهران تصریح کرد: کنترل ساختوسازها خیلی موفق نخواهد بود و باید مکانیزم های دیگری اندیشیده شود.

ممانعت از ساختوساز، رونق حاشیهنشینی

رئيس پيشين مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازي و معماري ايران، با بیان اینکه پیشازاین گونه مصوبهها، باید طرح آمایش سرزمین اجرا شود، گفت: کاهش جمعیت ممکن است یک هدف برای چشمانداز 1404 باشد و نه آییننامه اجرایی، بنابراین پرداختن به این موضوع به روش مقطعی و موضعی خیلی موفق نیست.

عليرضا قهاري افزود: مسئله زیربناییتر از این نوع مصوبات است، اگر آیتمهای رفاه شهری را برای همه نقاط سرزمین در نظر نگیرند، هر اقدام دیگری تقریبا منفعل خواهد بود، مثل این است که ما معضل اجتماعی را بخواهیم با یک مصوبه حل کنیم، که این امکان پذیر نیست.

به گفته وی، مسکن معلول افزایش جمعیت است و ممانعت از ساختوساز، به حاشیهنشینی اضافه میکند و مهاجرین متقاضی، مسکن را با قیمتی بالاتر خریداری میکنند و افراد فاقد توان مالی نیز در حاشیهها یا در شهرهای جدید و تعدادی نیز در بافتهای فرسوده ساکن میشوند.

با مصوبه موافقم

رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران از موافقان این مصوبه، گفت: قطعاً میزان ساختوساز در کلانشهرها نسبت مستقیم و معناداری با افزایش جمعیت دارد و هدف از ساختوسازها جز سکونت گزینی نیست.

محمد سالاری افزود: ما با هر آنچه در تصمیمات طرح تفصیلی منجر به افزایش تعداد ساختوساز و به همان نسبت شاهد افزایشپذیری جمعیت در شهر تهران باشد مخالفت میکنیم.

وی گفت: برخی در شهرداری اعلام میکنند:"ما اکنون 500 تا 600 هزار واحد خانه خالی در پایتخت داریم"، در حالی که این شرایط مقطعی بوده و قطعاً با نهایی شدن طرح مالیات از خانههای خالی و اجرای آن، دیگر شاهد خانههای خالی نخواهیم بود. ما معتقدیم با میزان بارگذاری در شهر تهران، به همان میزان به جمعیتپذیری در این شهر افزوده میشود. سالاری درباره این سؤال که ممکن است این مصوبه بتواند به حاشیهنشینی دامن بزند، اظهار داشت: ما باید شهر تهران را بهصورت مجموعه شهری تهران ببینیم، موضوعی که بنده در جلسه شورای عالی شهرسازی طرح کردم همین بود که نمیتوان شهر تهران را مستقل از شهرهای اقماری دید، حریم و کرانههای شهری هم جزو شهر تهران است و نهایتاً هرگونه کنترل جمعیت حریم تهران و شهرهای اقماری آنهم لحاظ میشود.

رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران افزود: افزایش میزان جمعیت در شهرهای پرند و پردیس و ... اثرات خیلی سویی در کیفیت شهر تهران گذاشته است. ما معتقدیم که کلانشهر تهران با توجه به مشکلات عدیده ترافیک و آلودگی هوا، دیگر گنجایش جمعیتپذیری بیشازاندازه را ندارد.