توپ را به میدان دیگری نیندازید!

شمار نشریه : 187

این روزها کیفیت ساختمانها و به دنبال آن تخلفات حین کار چالش مهمی در حیطه ساختوسازهاست که تنها در سایه اجرای قوانین و نظارت واقعی بر آن محقق میشود و ازاینرو سازمانها و ارگانهای ذیربط علاوه بر تدوین قوانین، نظارت و کنترل بر آن را در دستور کار قرار دادهاند، اما علیرغم تعدد نهادهای نظارتی مسئول، با بروز یک تخلف یا حادثه در ساختمانسازی، سازمانهای متولی توپ نظارت را به زمين يکديگر میاندازند. اظهارات شهردار تهران در هفدهمین اجلاس هیئت عمومی سازمان نظاممهندسی ساختمان در باب کیفیت ساختوسازها ازایندست موارد است.

به گفته قالیباف «مردم ما به ساختوساز شهری و ساختمانسازی در شهر اعتماد ندارند. بهنحویکه هر ساختوساز و گودبرداری که اتفاق میافتد، چندین همسایه اطراف آن احساس نگرانی میکنند. حتی بسیاری از افراد زمانی که احساس میکنند ساختمان کناری آنها قصد ساختوساز دارد، اگر توان مالی داشته باشند تصمیم میگیرند تا جای دیگری را اجاره کنند و تا زمانی که این ساختمان به مرحله سفتکاری نرسیده است، درجای دیگری سکونت داشته باشند. این واقعیتی است که در شهر وجود دارد و نباید تعارف کنیم.وی همچنین با بیان اینکه ساختوسازهای ما از کیفیت مناسب و قابل قبولی برخوردار نیست، عنوان کرد: ما نمیتوانیم بگوییم کیفیت زندگی را در شهر ارتقاء میدهیم در شرایطی که نتوانیم کیفیت ساختمانها را ارتقاء دهیم».

هرکسی با یک پروانه اشتغال ساختمان 10 طبقه می سازد

دراینباره نماینده شورای مرکزی سازمان نظاممهندسی در شورای تدوین مقررات ملی وزارت راه و شهرسازی به خبرنگار پیام ساختمان گفت: کیفیت ساختمان به دو موضوع برمیگردد، نحوه اجرا و دیگری شیوه استفاده از مصالح در ساختمانسازی که در این موارد تنها سازمان نظاممهندسی ساختمان نمیتواند دخیل باشد بلکه سایر سازمانها و نهادهاي ذیربط نیز دارای مسئولیت هستند.

محمدرضا اسماعیلی افزود: در بحث کیفیت ساختمان علاوه بر کیفیت فیزیکی، کیفیت معماری داخلی و محیطی آن هم مهم است، آیا تاکنون در این مورد بهاندازه کافی تأکید شده است. در رابطه باکیفیت ساختوسازها و رعایت اجراي ضوابط شهرسازي و مقررات ملّي ساختمان، نمایندگان شهرداری نیز با انجام بازرسی، مسئول بررسي و كنترل پروانه، اسناد و نقشههاي ساختمانی هستند.

وی تصریح کرد: به گفته شهردار محترم ما در گودبرداری مشکل داریم، بنده هم تایید میکنم به این دلیل که نتوانستهایم بحث کنترل را ساماندهی کنیم، ملاک ما شده یک برگ کاغذ بهعنوان مدرک و بهاینترتیب به هرکسی با داشتن یک پروانه اشتغال اجازه دادیم در یک ساختمان 10 طبقه هم ساختوساز کند.

شهرداری باید در گودبرداری نقشهها را کنترل کنند

عضو شورای مرکزی سازمان نظاممهندسی با اشاره به مسئولیت شهرداری در بحث نظارت بر گودبرداری و مبحث 7 مقررات ملی ساختمان گفت: علیرغم اینکه دستورالعمل های زیادی در این زمینه داریم کدامیک را شهرداری اجرایی میکند؟ یکی از وظایف شهرداری این است که هنگام گودبرداری ابتدا نقشهها را کنترل کند. نماینده شهرداری باید با حضور در محل مجری و ناظر را شناسایی کند و بهاتفاق کارفرما از جزئیات یک صورتجلسه تنظیم کنند تا اجازه داده شود که لودر یا بیل مکانیکی وارد عملیات گودبرداری شود.

اسماعیلی افزود: اینها مسائلی است که باید همه نهادهای مرتبط برای حل آن دستبهدست هم دهند انداختن توپ به میدان یکنهاد دیگر راهکار ما نیست، بلکه لازم است در کنار هم بنشینیم چالشها و راهکارها را بررسی کنیم که خوشبختانه شهردار نیز به آن اشاره کردند و ما نیز از آن استقبال میکنیم.

این کارشناس ارشد طراحی شهری بیان داشت: در دهه 40 در یک قانون شهرداری مقررشده در پروانه ساختمان، نام طراح و ناظر موردنظر در پروانه قید و بعد پروانه صادر میشود که ناظر آن مشخص شود ولی الآن مهمتر از نقش ناظر، نقش مجری ساختمانی است.وی گفت: به نظر بنده بحث ناظر حاکمیتی و مربوط به وزارت راه و شهرسازی است که میتواند آن را به سازمان نظاممهندسی تفویض اختیار کند چون پتانسیل نیروی انسانی متخصص در اختیار این وزارتخانه نیست. در شهر تهران بالغبر 60 هزار مهندس وجود دارد، این افراد میتوانند در بحث نظارت اعلام آمادگی کنند، بعد میتوان بهعنوان مثال ناظری با 35 سال سابقه را مسئول نظارت برساخت پروژهای مثل هتل نمود، او نیز این وظیفه محوله را با تشکیل یک تیم نظارتی ساماندهی میکند ..

عضو هیئتمدیره سازمان نظاممهندسی ساختمان استان خراسان رضوی همچنین با اشاره به موضوع تناسب میان حقالزحمه مهندسان ناظر و نظارت بر کیفیت ساختمانها افزود: تمام مشکلات همین است که میخواهند مهندسان ناظر با ارزانترین نرخ تعرفه، خدمات ارائه کنند.

مدیریت واحد در نظارت نداریم

اسماعیلی با بیان اینکه ارتقای کیفیت ساختمان به عوامل زیادی بستگی دارد، عنوان کرد: در این زمینه ایجاد مدیریت واحد در نظارت، کنترل و کیفیت ساختمان ضروری است که متأسفانه در حال حاضر وجود ندارد.

این کارشناس ارشد طراحی شهری تصریح کرد: نکته دیگر دخالت افراد غیر ذیصلاح در مباحث تخصصی است، بهعنوانمثال در معماری ساختمان، فقط بحث سرپناه مدنظر نیست، این سرپناه نیاز به یکسری استانداردهای معماری مانند نور مناسب ، ایمنی هنگام بروز خطراتی چون زلزله و ... دارد درحالیکه اکنون مدنظر ما فقط داشتن سرپناه است. همان اتفاقی که برای مسکن مهر افتاد و فارغ از زیرساختهای روبنایی و زیربنایی در هر مکان فاقد امکانات مسکن ساختیم، مردم را از روستاها به این مکانها منتقل کردیم و یکسری از ساختمانها هم که راکد ماندهاند.

وی افزود: اگر به بحث کیفیت میپرداختیم، آیا ما بهاندازه کافی نیروی کارگر ماهر داشتیم که برای 5 میلیون مترمربع یا بیشتر طی یکزمان 3 ساله واحد مسکونی بسازیم؟ درحالیکه افراد غیر ذیصلاح بسیاری وارد این حیطه شدند. همچنین به استفاده از فناوریهای نوین ساختمانی تأکید شد بدون آنکه این فناوریهای نوین معرفیشده و حتی کارگر ماهر برای استفاده از آن تربیت شود.از طرفی چقدر برای نظارت  بر پروژهها هزینه اختصاص داده شد و نقش طراحی در آن کمرنگ شد. اینها همه مباحثی است که در کیفیت اجرای ساختمانها اثر میگذارد.

توان کافی در نهاد کنترلی وجود ندارد

اسماعیلی تأکید کرد: بنده بهعنوان یک شهروند و یک مهندس اگر در خانه همجوارگودبرداری شود بدون معرفی مجری و مهندس ناظر اجازه گودبرداری نمیدهم. این موضوع باید جزو مطالبات مردم باشد  و اگر لودری مشغول به کار شد، مسئولین شهرداری وظیفه دارند از نقشه آن، مهندس ناظر و مجری طی صورتجلسهای گزارش و امضا اخذ کنند سپس پروژه آغاز شود.

وی با بیان اینکه تنسیق امور در نهاد کنترلی در تمام زمینهها چون تولید مصالح واقعاً وجود ندارد، گفت: در بحث کنترل نیز ما قدرت کافی نداریم، درصورتیکه دولت یا سایر نهادهای مسئول باید بهجای ورد به بحث سرمایهگذاری و... نقش  نظارت و کنترلی خود را انجام دهند و مسئولیت را از مدیران ذیربط بخواهند.

به گفته اسماعیلی سازمان نظاممهندسی از معدود نهادهایی است که در صورت احراز شدن تخلف، با تشکیل شورای انتظامی ابتدا نیروی خود را توبیخ میکند اما بقیه نهادهای نظارتی اینچنین عمل نمیکنند، درحالیکه برای رسیدن به نتیجه نهایی همه نهادها باید همگام پیش بروند.

وی معتقد است: ما در فاز صفر مطالعاتی مشکل داریم و هرچند دیر اما باید بازنگری جدی در بحث کنترل کیفیت ساختمان و نظارت بر آن داشته باشیم و نباید داشتههایمان را به خاطر عدم مدیریت صحیح از دست بدهیم. در کنار سایر نهادها، سازمان نظاممهندسی هم در درون خود مشکلی دارد که باید حل شود.