نشریه شماره   187   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پايداري در بي‌برنامگي!

1. از پاييز سال 92 و همزمان با نمايشگاه صنعت آب و فاضلاب بود كه مسئولان آبفاي كشور نسبت به بحراني كه كشور را فرا خواهد گرفت هشدار ميدادند. حميدرضا جانباز به همراه چند تن ديگر از مسئولان آب كشور در نشست خبري حاشيه آن نمايشگاه نسبت وضعيت آب كشور هشدار داد و خواستار همراهي مردم براي مقابله با آن شد. سياستي كه ستون فقرات آن را ميتوان "مديريت مصرف" ناميد كه در ماههاي گذشته بارها از زبان مديران و مسئولان كشور به گوش رسيده است!

در آن نشست اخبار بيشتر بر محور كم شدن 50 تا 60 درصدي حجم آب پشت سدهاي كشور بود و كاهش محسوس بارندگيها كه در اين سال آبي، از 13 سال خشکسالی پیشازاین نيز كمتر بوده است.

 با آمدن فصل گرما، وضعيت از مرحله "بحران" به مرحله "تنش" آبي رسيد بهگونهای كه به گفته ستار محمودي( قائممقام وزير نيرو) 24 استان كشور در وضعيت قرمز قرار گرفتند. وي با اشاره به مصرف بالاي آب در كشور تأكيد كرد: اینهمه در وضعيتي اتفاق ميافتد كه با "كاهش بارندگيها، كاهش جريانهاي سطحي و روان آبها در سال آبي جاري، و در مقايسه با متوسط درازمدت و سال آبي گذشته مواجه بوديم " و تنها، وضعيت 7 استان از 31 استان كشور، قرمز نيست و منابع آبي ديگر استانها كاهش محسوسي داشته است.

2. در اين ميان آنچه در محافل اقتصادي و سياسي كشور نقل مجلس شده و هرازگاهی- به بهانهاي سخن از آن ميرود- صفت "پايدار" است: "اقتصاد پايدار"، "شهر پايدار"،"توسعه پايدار"، "معماري پايدار"، "سياست پايدار" و "انسان پايدار". مجالي در مناقشه در گذاشتن معادل پايدار بهجای sustainable  نيست اما به هراسمی كه بخوانيمش ما به كم آنهم راضي هستيم.

 3. اما درنهایت با نگاه به تمام اين سخنورزیها آنچه كارنامه قابل ارزيابي به شمار ميرود، همين اخبار بحرانزايي است كه هرچند در رسانهها منتشر ميشد كه ازنظر دامنه و عمق در اين زمينه سرآمد هستيم. نمونههايي همانند بحران فساد اقتصادي ؛ بحران انرژي و بسياري از مشكلات و بحرانهايي كه در سالهاي گذشته باکمی برنامهريزي و دورانديشي ميتوانستيم هيچگاه با آن مشكلات مواجه نشويم.

4. تجربه 40 ساله مديريت آب كشور به بهترين شكل نمايانگر بیعنایتی به صفت "پايدار" است كه اكنون اينهمه موردتوجه قرارگرفته است. نحوه تعرفهبندي و يارانهها، شیوه شهرسازي و بار جمعيتي فوقالعاده، در مناطقي از كشور كه برحسب اتفاق منابع آبي مناسبي نيز برخوردار نيستند، نحوه مديريت كشاورزي و بياعتنايي به كشاورزي علمي به مدت چند دهه، فشار فوقالعادهاي كه به منابع آب زيرزميني واردشده است كه آثار آن را در پايين رفتن سفرههای آبهاي زيرزميني تا حد "خشک شدن درياچه اروميه" و "بحران در رودخانه زايندهرود" و "درياچه هامون" و "درياچه مهار لو" و... ميبينيم. اینهمه، نكتهاي را روشن ميكند: آيا بهاندازه برگزاري كنفرانسها، نمايشگاهها، سمينارها و نشستهايي با پسوند و پيشوند "پايدار" ما در انديشه "برنامهريزي پايدار" هستيم؟