نشریه شماره   187   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معماران مردم شهرشان را فراموش کرده‌اند

گروه معماری و دکوراسیون: نقش عدل در ايجاد شهر مناسب زيست مسلمانان و تداوم حيات آن، نقشي بسيار حساس و حياتي است. رعايت عدل نافي ايجاد قطبهاي شهري بر مبناي درآمد و ثروت مردم و معيارهاي مادي نیست. توزيع عادلانه امكانات شهري و فراهم آوردن امكان دسترسي متعادل ساكنان به آنها مورد مهم ديگري است كه رعایت آن نشانه تجلي عدل در شهر است. استقرار و مكانيابي مناسب هر عنصر و فضاي شهر و ارتباط منطقي و مناسب آنها با يكديگر نيز موضوعي است كه ريشه در رعايت عدل دارد. در متن زیر موضوعات و مباحث مختلفی ازجمله بررسی نسبت شهرسازی با عدالت، معیارها و ملاکهای توزیع امکانات و خدمات شهری در شهر اسلامی، مدیریت "تمرکززایی و تمرکززدایی"، تراکم شهری و حاشیهنشینی در شهر اسلامی،بررسی نسبت شهرسازی و قشربندی اجتماعی در شهر اسلامی،شهرسازی اسلامی و مدیریت شکافهای اجتماعی و اقتصادی در گفتگو با کارشناسان مورد بررسی قرار گرفته است:

معماران شکاف جامعه را میتوانند کم کنند

احمدرضا محب الاسلام  ، استاد دانشگاه آزاد رشته معماری با بیان اینکه شهرسازی رابطه مستقیمی با عدالت دارد، گفت: متأسفانه در مسیر و گذر جهانیشدن این مسئله رو به فراموشی نهاد.وی افزود : وجود یک شهر که فاقد بالا و پایینشهر باشد در این دوره دیگر امکانپذیر نیست.حال سؤال اینجاست آیا یک معمار یا شهرساز میتواند این شکاف را کمتر کند؟ معتقدم یک معمار میتواند با رعایت اصول و مبانی اسلامی شکافهای جامعه را کاهش دهد. البته این موضوع نیازمند نگاه اعتقادی است و زمانی که در مناطقی از تهران حتی یک فضای سبز به نسبت جمعیت آن منطقه وجود ندارد چند برابر جمعیت مناطق بالاشهر فضای سبز ،پارک و جنگل وجود دارد. آیا شهرداری میتواند این شکاف هارا کمرنگتر  کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: متأسفانه به نسبت اوضاع وخیم ساختوساز در قسمتهای پایینشهر به همان نسبت نیز ما فضای شهری نامتناسب داریم. چرا در یک منطقه که بهعنوان پایینشهر از آن یاد میشود یک ساختمان دولتی ،سینما ،پاساژ و ... ساخته نمیشود؟ چرا برخی انبوهسازان معتقدند میتوانند هر مصالح ساختمانی سنتی را به این مناطق قالب کنند؟ آیا افراد این مناطق زیبایی و سبکسازی و مقاوم سازی را درک نمیکنند؟ نهتنها در این موارد شهرداری ،انبوهسازان و مردم مقصرند بلکه معماران نیز مقصرند .معمارانی که میتوانند فضای این مناطق را با پایینترین قیمت اصولی و مستحکم بسازند اما به دلیل سود کمتر از آن اجتناب میکنند.

نگاهها را باید تغییر داد

مریم سعادتمند ، دانشجوی دکترای شهرسازی در مورد رعایت نکردن عدالت در شهرسازی به پیام ساختمان گفت: متأسفانه برخی از مناطق کلاً فراموششده و جزو مناطق شهری محسوب نمیشود. بهعنوانمثال منطقهای مانند خاک سفید ،قسمتهایی از شوش و... که میتواند یکی از  مناطق خوب تهران  باشد به محلهای نازیبا و ناامن تبدیل شده است.

وی افزود: نگاهها را باید تغییر داد. این مناطق فرقی با مناطقی مانند قیطریه یا الهیه ندارد جز اینکه شهرداریها و معماران و مهندسان روی از آن برگرداندهاند. بیشتر مردم این مناطق از نبود یک فضای سرسبز و آرام گلایه دارند. بیشتر ساکنان این مناطق افرادی هستند که شاید خودشان وضعیت مالی مناسب نداشته باشند اما شهردار آنها همان شهردار الهیه است .

سعادتمند با اشاره به اینکه متأسفانه بسیاری از معماران خوب حاضر نیستند یک بنای خوب در این مناطق بسازند،گفت: در حال حاضر نگاه تهران یک نگاه منطقهای است و اصطلاحاتی مانند بالاشهر و پایینشهر آفت آن شده است که این موضوع شایسته کشور ما نیست. البته نمونه این موضوعات در کل کشور در حال پیشرفت است و تمام استانها و شهرها و حتی روستاها به مناطق بالا و پایین تقسیم شده اند .

وی خاطرنشان کرد: بیتردید معماران نباید با غرق شدن در دنیای برجسازی، مردمان حاشیه شهر و نحوه ساختوسازهایی که در این نقاط انجام میشود را از یاد ببرند. رفاه و آسایش باید در کنار هم قرار گیرد و امروز بحث روی معماران و سرمایهداران نیست بلکه بحث بر سر کسانی است که با فراموش کردن مسائل جامعه؛ عدالت شهری، را از خاطر بردهاند.

شهر فقط بالای شهر است

کمال شریفی ، کارشناس ارشد معماری با بیان این مطلب که متأسفانه معماران جوان نیز نگاهشان فقط به مناطق بالاشهر دوختهشده است ،به پیام ساختمان گفت: به نظر بنده بسیاری از معماران مردم شهرشان را فراموش کردهاند . تهران فقط الهیه ،قیطریه و تجریش نیست بلکه شوش، میدان خراسان ،میدان محمدیه و ... جزئی از این شهراست . وی افزود:معماران ما فراموش کردهاند شهری زیبا است که در کل آن میدانها و فضاهای شهری زیبا و سالم داشته باشیم . بیشتر معماران جوان ما حتی نمیتوانند در طول عمر خود پروژهای ماندگار بیافرینند زیرا آنها معتقدند شهر فقط بالای شهر است درحالیکه فراموش کردن مردم در امر شهرسازی و معماری یعنی شکست.

میتوانیم پايينشهر خوب داشته باشيم

مریم شریعتی ، کارشناس معماری در خصوص ضرورت رعایت عدالت در شهرسازی  به پیام ساختمان گفت : آنچه روشن و بديهي است اينكه تمام مردم يكشهر نمیتوانند درآمد يكسان داشته باشند و تمام عواملي كه باعث فقر و غنا میشود، در مورد شهروندان يك شهر متفاوت است. پس هميشه شهروندان كمدرآمد و شهرونداني با درآمد بالا و همواره مناطق بالای شهر و پايينشهر وجود دارد.

وی ادامه داد:تمام شهرهاي ثروتمند دنيا هم بالا شهر و پايينشهر دارند. اين طبيعت يك شهر است، اما مهمتر از اينها يك نكته است كه شهر ثروتمند میتواند شهري «خوب» باشد. آنچه براي يك شهر ناخوشايند است محله «بد» است. محلههايي كه ساكنانش با هر سطح اقتصادي، خوب نيستند و وجدان و زندگي انساني را رها كردهاند. پول و اسكناس هرگز قدرت ساختن خوبي را در تمام ابعادش ندارد. بالاشهر پر از امكانات يا پايينشهر هر دو میتوانند خوب نباشند.

شریعتی با بیان اینکه آدمها هستند كه قدرت ساختن خوب و بد را دارند، افزود: فقير يا غني هر دو امکان دارد خوب يا بد باشند، بنابراين در شهري كه همه در آن ساكنيم و در هر جاي آنهم كه زندگي كنيم فرهنگ و سنتهايي مشابه داريم و میتوانيم با معماری خوب و عادلانه، پايينشهر خوبی نیز داشته باشيم و بالاشهري با مردماني که میتوانند انبوهسازان و سرمایهگذاران در مناطق کمدرآمد باشند .