نشریه شماره   186   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

‌چارديواري دیگر ‌اختياري ‌نيست

گروه معماری دکوراسیون:درست چند وقت پیش بود که در یکی از کوچههای تهران زد و خوردی خونین بین دو مرد جوان همسایه درگرفت.دعوا بر سر این بود که یکی از آنها زبالههای خانه خود را در سطل زباله همسایهاش میگذاشت و اعتراضهای همسایه نیز بینتیجه مانده بود. جدال بین دو همسایه بالا گرفت و منجر به کشته شدن یکی از آنها شد. کسی که به خاطر رعایت نکردن حقوق همسایه خود مقصر بود،اما تقصیرش بسیار کمتر از آن بود که جانش را از دست بدهد. قاتل که بیست و چند سال بیشتر نداشت، به قصاص محکوم شد و دعوا بر سر سطل زباله میرفت که دو قربانی جوان بهجا بگذارد تا این که خانواده مقتول رضایت دادند. اما هر دو خانواده داغدار و غمگین باقی ماندند تا یک سال پس از آن حادثه از دست دادن جوانی را به سوگ بنشینند.

مشابه این ماجرای تلخ کم نیست. خود شما هم، حتما شاهد نزاعهایی اگرچه با خشونت کمتر در اطراف خود بین همسایگانی که یک کوچه یا یک آپارتمان را با هم شریک هستند، دیدهاید. ممکن است دعوا بر سر سطل زباله یا صدای بلند ضبط، بوی سوختگی یا لکههای زبالههای خیس، جای پارک ماشین یا نپرداختن پول شارژ، نم دادن سقف در اثر خیس شدن کف طبقه بالایی باشد یا سروصدایی که دویدن بچهها در خانه برای همسایه پایینی ایجاد میکند.

حقوقدانان و قانونگذاران همزمان با آغاز آپارتمانی شدن شهرها، به این موضوعات فکر کردند و قانون تملک آپارتمانی را نوشتند؛ قانونی که هماکنون هم مورد استفاده است و فصلالخطابی است بر بگومگوها و نزاعهای بین آپارتماننشینها.

پرویز شکوری، وکیل دادگستری دراینباره توضیح میدهد: در قانون مدنی کشورمان که قانون مادر به شمار میآید، به روابط بین افراد اشاره شده و افراد را موظف میکند به حقوق یکدیگر احترام بگذارند. احترام به حقوق همسایگان و رعایت قوانین آپارتمان در قانون تملک آپارتمانها تشریح شده است.

به گفته شکوری، قانون تملک آپارتمانها راهکاری پیش روی همسایهها میگذارد تا به صورت مشترک درباره محل زندگی خود تصمیم بگیرند و آنها را به رعایت حقوق یکدیگر دعوت میکند، اما بیشتر درباره نحوه زمامداری آپارتمان صحبت میکند.

در قانون تملک آپارتمانها که همزمان با تغییر ساختار شهری کشور به تصویب رسیده نحوه اداره آپارتمانها مشخص شده است. مطابق قانون، ساکنان آپارتمان موظف هستند هیئت مدیره انتخاب کنند. قانون دقیقا مشخص میکند برای چه تعداد سکنه، هیئت مدیره باید چند عضو داشته باشد. هیئت مدیره در جلسه عمومی سکنه آپارتمان تشکیل میشود و سپس رئیس هیئت مدیره یا خزانهدار با قید قرعه تعیین میشود. در این قانون گفته شده ساکنان باید مبلغی را به عنوان حق شارژ، ماهانه در اختیار خزانهدار قرار دهند تا برای نظافت و سایر امور آپارتمان هزینه کند.

به گفته شکوری، قانون شخصی را که حقوق همسایگان را نقض میکند، مقصر میداند و برای اجرای قانون تملک آپارتمانها، ضمانت اجرایی وجود دارد. مثلا کسی که پول شارژ را نمیپردازد، ابتدا اخطاری 10 روزه دریافت میکند و پس از 10 روز هیئت مدیره ساختمان میتواند امکانات واحد مورد نظر را قطع کند. مثلا ساکنان آن واحد را از داشتن آب، برق و... محروم کند.

اگر از تکتک موارد اختلافات آپارتمانی، فهرستی تهیه کنیم، میبینیم قانون اکثر موارد را مدنظر قرار داده و فرد خاطی را محکوم میداند. مثلا در مورد محل پارک اتومبیل، باید به سند هر واحد مراجعه شود تا مشخص شود کدام بخش پارکینگ متعلق به کدام واحد است. درباره نظافت ساختمان، محل گذاشتن زباله، نگهداری گل و گیاه در راهپله و غیره هیئت مدیره تصمیم میگیرد و کسی نباید از این تصمیم سرپیچی کند.

اما گاهی شغل افراد ممکن است برای همسایهها ایجاد مزاحمت کند. از شغلهای قانونی گرفته مانند کار موسیقی تا شغلهای ممنوعه که در حیطه جرایم قرار میگیرند، مثلا قاچاق موادمخدر. در این باره شکوری توضیح میدهد که اگر هریک از همسایهها جرمی انجام بدهد، سایر همسایهها میتوانند با پلیس تماس بگیرند تا برای برخورد با فرد خاطی به محل بیاید و بهتر است از برخورد شخصی که منجر به هرگونه درگیری میشود، بپرهیزند. در جرایمی که منجر به تخریب اموال مشترک آنها میشود، مثلا نم دادن سقف خانهای در اثر شسته شدن کف خانه بالایی، فرد ضرردیده میتواند با مراجعه به دادگاه عمومی دادخواست دهد و خسارت بگیرد.

درباره نگهداری حیوانات خانگی که یکی از دلایل رایج مشاجره‌‌های آپارتمانی است، هیئت مدیره تصمیم میگیرد. اگر اکثر همسایهها مخالف باشند، کسی نباید حیوان خانگی داشته باشد.اما فراتر از قوانین آپارتماننشینی، تمایل افراد به رعایت یا نقض حقوق همسایگان، موضوعی است که از دید جامعهشناختی نیز نیاز به بررسی دارد.

امانالله قراییمقدم میگوید: بیشک مهمترین عامل به وجود آورنده نزاعهای آپارتمانی نهادینه نشدن فرهنگ آپارتماننشینی در کشور ماست. افرادی که در کلانشهرها زندگی میکنند از فرهنگها یا خردهفرهنگهای مختلف هستند. اعتقادات، رفتار، شیوه زندگی و تعلیم و تربیت این افراد متفاوت است و افراد متفاوت بهراحتی نمیتوانند کنار هم زندگی کنند.

قراییمقدم در نزاع بین دو همسایه فردی را مقصر میداند که حقوق دیگری را نقض کرده است: «کسی که حقوق همسایه خود را نقض میکند ممکن است نیاموخته باشد که آپارتمان با خانه مستقل فرق دارد و چاردیواری دیگر اختیاری نیست. به گفته او فرهنگ آپارتماننشینی در تهران بیش از شهرهای دیگر وجود دارد و در شهر تهران هم هرچه از شمال به جنوب و از شرق به غرب برویم تضاد آپارتمانی بیشتر میشود. دلیل این موضوع به قدمت آپارتماننشینی در مناطق مذکور برمیگردد. مردم به مرور یاد میگیرند چگونه با آپارتماننشینی کنار بیایند. یادگیری بهتدریج حاصل میشود.» حال چگونه باید این فرهنگ را ایجاد کرد؟ قراییمقدم توضیح میدهد: «اصولا باید از طریق رادیو تلویزیون، روزنامهها و کتابهای درسی یادگیری را حاصل کرد. این فرهنگ خود به خود حاصل نمیشود و باید دوران خاص آن بگذرد. فرهنگ آپارتماننشینی در ایران بیش از 45 سال قدمت ندارد و این به ما گوشزد میکند که در ابتدای راه هستیم و باید صبور باشیم.