هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   186   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

استان ها از نظام مهندسی چه می خواهند

گروه گزارش: مطابق قانون، سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور دارای واحدهای استانی است که هر یک از نظر حقوقی دارای شخصیت مستقلی است. هر سازمان استان دارای مجمع عمومی، هیئت مدیره، شورای انتظامی و بازرسان است که هر یک وظایف و مسئولیتهای متفاوتی دارند. برای تشکیل سازمان استان وجود حداقل ۵۰ نفر داوطلب عضویت از بین مهندسان حوزه آن استان که دارای مدرک مهندسی در یکی از هفت رشته اصلی مهندسی باشند ضروری است.

در آستانه برپایی هفدهمین اجلاس هیئت عمومی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور با چهار تن از روسای سازمان نظام مهندسی چهار استان کشور با سوالات مشترک گفتگو کردیم. آن چه در ادامه می خوانید پاسخهای احمد توسلی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان غربی، فرخ حاج شيخالاسلامي، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان خوزستان، حسین رضایی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان لرستان و هادی الماسی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان گیلان است به سوالات ما.:

پیام ساختمان: مدیریت سازمان در دوره گذشته به نظر شما چگونه بود؟ چه نقدی به آن دارید؟

مهندس توسلی: همانطوركه استحضار داريد از تشكيل رسمي سازمان نظام مهندسی ساختمان استانها 18 سال و از تشكيل سازمان نظام مهندسي ساختمان كشور 17 سال میگذرد. يعني به طور كلي سازمان جوان است و نمیتوان از آن انتظارات بالايي داشت ولي بايد توقع انتظارات كليدي را داشت. ضمن اينكه عملكرد يك سازمان جوان و جا افتادن آن در سيستم اداري كشور زمان بر است ولي به طور كلي عملكرد را میتوان مثبت ارزيابي كرد.

مهندس حاج شیخالاسلامی: به اعتقاد بنده تمام مدیرانی که در رأس هرم مدیریتی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور قرار گرفته بودند ، ویژگیهای خاص مدیریتی، قدرت پیگیری و دلسوزی نسبت به امور را داشتهاند اما به دلیل آنکه سازمان (که مجری قانون نظام مهندسی در کشور است) از قدرت اجرایی کافی برخوردار نیست عملاً مدیریتها را در اجرای قوانین ناکام گذاشته است. گرچه مدیریتها میتوانستند در تعامل بیشتر با استانها و برخورداری از نظریات کارشناسان خبره در امور قوانین مربوط به ساختوساز گرههای کور فرا روی سازمان را باز کنند. مدیریت سازمان در دورههای گذشته نقطه عطفی در تاریخ سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور بود که در این دوره جایگاه این سازمان به عنوان بزرگترینNGO  فنی و تخصصی کشور شأن و منزلت واقعی خود را به دست آورد.

مهندس رضایی: سازمان در تمام زمینههای مورد هدف خود به موفقیتهای چشمگیری دست یافت و ارتباط مناسب و منطقی با مجلس و دولت در راستای پیشبرد اهداف نظام مهندسی، ساماندهی گروهها وکمیسیون های تخصصی و استفاده از ظرفیت این بخش، ارتباط مستمر و مفید با نظام مهندسی استانها و تلاش درجهت اصلاح قانون نظام مهندسی از نقاط برجسته فعالیت این دوره بود.

مهندس الماسی: مدیریت سازمان در دوره قبل خوب بوده است. البته میدانید در سمتهای رئیس هیئتمدیره یا رئیس شورا و ...، مدیر چندان نقش تعیینکننده ندارد بلکه جمع اعضای شورا یا هیئتمدیره در نقشهای محوله سهیم هستند و مدیر جداگانه نمیتواند موفقیتی کسب نماید، ضمن اینکه اختیارات خیلی محدود دارد.

پیام ساختمان: به نظر شما سازمان نظام مهندسی در دوره جدید باید به چه سمتی برود و چه موضوعاتی را در اولویت قرار دهد؟

مهندس توسلی: در اين چند سال عمر سازمان مشخصشده كه بسياري از مشكلات متوجه نواقص قانون و ابهامات آن در موارد كليدي مرتبط با عملكرد سازمانهاست.لذا اصلاح و بازنگري قانون میتواند پيشرفت سازمانها را جهتدار نمايد.مثلاً بومیسازی مبحث دو مقررات ملي ساختمان در شهرها با اختياراتي كه هيئت چهار نفره در استانها دارند هميشه كارساز است.

مهندس حاج شیخالاسلامی: ارتقای جایگاه برای مهندسان، توسعه آموزش و پژوهش، رضایت بهرهبرداران از خدمات  مهندسی، اجرای طرح مجریان ذیصلاح در جهت ارتقای کیفیت ساختوساز و توجه به معیشت و افزایش توان اقتصادی آنان میتواند اولویتهای سازمان در دوره جدید باشد.

مهندس رضایی: تلاش در جهت اجرایی نمودن سند راهبردی سازمان و حرکت در راستای خط مشی کلی سازمان بالأخص استفاده ازتکنولوژی های نوین در صنعت ساختوساز و به روز کردن دانش فنی مهندسان و محقق کردن ارزشهای اصیل اسلامی و ایرانی در معماری و شهرسازی.

مهندس الماسی: 1. جایگاه خود را در کشور ارتقاء ببخشد2. قانون خود را در مجلس شورای اسلامی اصلاح و به تصویب برساند 3. با سایر دستگاهها جهت تثبیت خود تعامل ایجاد نماید.

پیام ساختمان: در استان خودتان چه برنامههایی برای ارتقا خدمات مهندسی انجام دادهاید؟

مهندس توسلی: استان ما از استانهای فعال در زمينه عرضه خدمات مهندسي مطابق قانون میباشد كه از جمله ايجاد سيستم نرمافزار ارجاع نظارت، صدور شناسنامه فني و ملكي، واحدهاي كنترل طراحي و نظارت،برگزاري همایشهای علمي در رشتههای مختلف 7 گانه و بازديدهاي علمي و نمايشگاهي در كشور و خارج از كشور.

مهندس حاج شیخالاسلامی: در دوره پنجم هیئتمدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان خوزستان تلاش شده در تعامل با سازمانها مرتبط با ساختوساز مانند شهرداریها، اداره کل راه و شهرسازی خوزستان زمینه ارتقای ساختوساز فراهم آید. جلساتی در قالب کمیته هماهنگی هیئت 4 نفره استان، کمیته مجریان ذیصلاح و کمیته خدمات مهندسی در راستای ارتقای خدمات مهندسی به طور مرتب تشکیل و خوشبختانه نتایج خوبی حاصل شده است.

مهندس رضایی: تصویب و اجرایی کردن مجریان ذیصلاح و صدور شناسنامه فنی و ملکی برای ساختمانها .اجرای دورههای آموزشی متنوع برای مهندسین ،تقویت و گسترش فعالیت کمیتههای کنترل طراحی و نظارت به منظور کنترل هرچه دقیق تر فعالیت مهندسین.

مهندس الماسی: ارجاع نظارت توسط نظام را برای کلیه پروژهها اجرایی کردیم. برای پروژهها شناسنامه فنی ملکی صادر میکنیم. بر کار مهندسین، نظارت بیشتر میکنیم. کلیه ساختوساز توسط بخش خصوصی چه در شهرها و چه در خارج از شهر تحت کنترل و نظارت سازمان قرار گرفته است.

پیام ساختمان: در بخش خصوصی فعال در صنعت ساختوساز کشور، تشکلها و گروههای متعددی وجود دارند که بعضاً با یکدیگر دچار تنش هم میشوند. فکر میکنید این مشکل چگونه باید برطرف شود؟

مهندس توسلی: تشكيل کمیتهها و كميسيون هاي مشترك بين فعالان صنعت ساختمان میتواند باعث ايجاد هماهنگي و استفاده از توان علمي و تجربي طرفين را براي حل تنشها داشته باشد.

مهندس حاج شیخالاسلامی: در حال حاضر در کشور بسیاری از فعالان صنعت ساختمان به نوعی خود را متولی ساختوساز دانسته و این را حق خود میداند که در مورد حال و آینده این صنعت به اظهارنظر بپردازند. اما این موضوع زمینه بروز اختلافاتی در این زمینه شده است. به اعتقاد من وزارت راه و شهرسازی به عنوان متولی اصلی ساختوساز در کشور، باید با ایجاد یک نظام فنی و اجرایی مطلوب زمینه ایجاد تعامل هرچه بیشتر این تشکلها را با یکدیگر فراهم آورد.

مهندس رضایی: میتوان با توجه به تخصص و توانایی این تشکلها ، چارچوب وظایف و حقوق این تشکلها و صنوف را مشخص کرد تا این گروهها بدون تعصبات صنفی و با تعامل و همکاری در راستای یک هدف واحد که همانا افزایش کیفیت ساختوساز در کشوراست، حرکت کنند .

مهندس الماسی: بهترین کار تجمیع کلیه بخشهای مشابه فنی و تخصصی میباشد آن هم تحت مدیریت واحد.

پیام ساختمان: فکر میکنید چه مکانیزم کنترلی بر مصالحی که در ساخت و سازهای سراسر کشور استفاده میشود باید وجود داشته باشد؟

مهندس توسلی: طبق مباحث مقررات ملي ساختمان مصالح بايد استاندارد باشند. بعضي از مصالح مانند فولاد و سيمان و ... استاندارد دارند و بعضیها مانند بتن بايد توسط مهندس كارگاه استاندارد شود لذا به نظر میرسد كه اگر سازمانهای نظام مهندسي با نظارت مضاعف و ادارات راه و شهرسازي با نظارت عاليه مطابق قانون درست عمل كنند میتوان مالك و يا مجري را مجبور به استفاده از مصالح استاندارد نمود به شرط اينكه مصالحي كه خارج از حيطه وظايف مهندس است استاندارد باشد. براي حل اين مشكل تشكيل کمیتههای مشترك بين مسئولين ادارات ذيربط- ازجمله مؤسسه استاندارد- میتواند راهگشا باشد.

مهندس حاج شیخالاسلامی: طبیعی است که تعامل مهندسان ناظر (نظام مهندسی) با سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی میتواند یکی از مهمترین راهکارها برای معرفی و استفاده از مصالح ساختمانی استاندارد باشد که امیدوارم این سازمانها با همکاری یکدیگر و اطلاعرسانی مناسب از سوی رسانهها این مشکلات را به حداقل برسانند.

مهندس رضایی: یکی از مهمترین مواردی که باعث افزایش طول عمر ساختمانها شده و از اتلاف سرمایههای ملی جلوگیری میکند استفاده از مصالح استاندارد در احداث ساختمانها است که به نظرمی رسد علیرغم تلاشهای گسترده سازمان استاندارد در این زمینه باید نهادهای قوی و مستقل تشکیلشده تا با ایجاد آزمایشگاههای پیشرفته، مرغوبیت مصالح تضمین شود.

مهندس الماسی: کلیه مصالح تحت استاندارد اجباری قرار گیرد که در آن صورت کنترل لازم هم توسط ادارات کل استاندارد و هم سازمان نظام مهندسی انجام خواهد گرفت.

پیام ساختمان: پیشنهاد شما برای گسترش استفاده از فناوریهای نوین ساختمانی در کشور چیست؟

مهندس توسلی: همه ميدانيم كه بهکارگیری فن آوري نوين در ساختمانها چه اثرات مثبتي بر اقتصاد ، مصرف انرژي و محیطزیست ، سرعت اجرا و ... خواهد داشت. متأسفانه فرهنگ استفاده از فن آوري هاي نوين در جامعه ما فقط در صورت داشتن قيمت كم، جا میافتد. لذا چنانچه مسئولین در رسانههای صوتي و تصويري نشستهای علمي داشته باشند میتوان اميدوار بود كه به تدريج موضوع جا بيفتد و وقتي جا افتاد در مقررات ملي ساختمان اجباري میشود.

مهندس حاج شیخالاسلامی: فناوریهای نوین ساختمانی از جمله مواردی است که در صنعتی سازی، استفاده از انرژیهای تجدید پذیر، انبوهسازی و توجه به نیازهای ساکنین اماکن مسکونی و تجاری مورد توجه قرار گیرد. در سالهای اخیر این مهم مورد توجه قرار گرفته اما به دلیل عدم تعریف یا معرفی کاملی از فناوریهای نوین برای دستاندرکاران از یک سو و مقاومت برخی از سازندگان با فناوریهای نوین باعث کندی روند استفاده از آن شده است.

مهندس رضایی: ایجاد بسترهای لازم برای ارتباط با مراجع علمی بینالمللی در این زمینه و بومی کردن فناوریهای نوین بینالمللی درکشور ، اطلاعرسانی گسترده درزمینه مزایای این فناوریها برای سازندگان و بهرهبرداران مسکن .

مهندس الماسی: فناوری نوین ساختمان هم اکنون در کشور ما خیلی گران است و مقرون به صرفه نیست فقط در ساختوساز انبوه میتوان از فن آوری روز استفاده کرد که مقرون به صرفه باشد و ساختوساز از انفرادی باید به انبوهسازی تبدیل و آن هم توسط افراد متخصص و خاص انجام گیرد.

پیام ساختمان: تقریباً پر تکرارترین ایراد به عملکرد مهندسان تحت عنوان «نظارت صوری و امضا فروشی» شناخته میشود. برای رفع این مشکل چه تدبیری دارید؟

مهندس توسلی: اگر سازمانها در همایشها و مجامع، مهندسين ناظر را به مسئولیتهایشان آگاه نمايند و به ايشان يادآور شوند كه در مقابل، پولي كه دريافت میکنند چه مسئولیتهایی را با چه زمان نامحدودي متعهد میشوند، نه مهندس صوري و نه مهندس امضا فروش خواهيم داشت. ضمن اينكه نظارت مضاعف سازمان و نظارت عاليه اداره راه و شهرسازي نيز بسيار موثر میباشد.

البته ناگفته نماند كه يكي از مشكلات ناظرين سازمان مرحلهاي بودن آنهاست و نه مقيم. ولي مسئوليتي كه ناظر دارد در حد نظارت مقيم است، كه اين مورد نيز بايد به ناظرين تفهيم گردد.

مهندس حاج شیخالاسلامی: امیدواریم مهندسان نسبت به امضا و مهر خود تعهد کافی داشته باشند اما مشاهدهشده که امضا فروشی در برخی از سازمانها وجود دارد. امیدوارم با فرهنگسازی و ارائه آموزشهای لازم در سطح جامعه مهندسی و از سوی دیگر وضع قوانین مناسب از بروز چنین مسایلی جلوگیری شود.

مهندس رضایی: نظام مهندسی استانها باید چتر نظارتی خود را بر عملکرد مهندسین گسترش داده و با مهندسین متخلف برخورد قانونی کند. همچنین دورههای آموزشی ضمن فعالیت برای آشنایی مهندسین با وظایف خود نیز در این زمینه تاثیرگذاراست . ضمن اینکه میتوان راهکارهایی تدوین نمود که در طول دوره نظارت مهندسین و مالکین ارتباطی مستمر با سازمان نظام مهندسی داشته باشند و عملکردهای یکدیگر را نقد کنند.

مهندس الماسی: کلیه پروژهها تحت نظارت سازمان نظام مهندسی باشد و کنترل منظم توسط این سازمان انجام گیرد.

پیام ساختمان: عمده اختلاف نظام مهندسی با شهرداری بر سر اجرای شناسنامه فنی مخصوصاً در کلانشهرهاست. برای حل این اختلافات چه راهکاری دارید؟

مهندس توسلی: طبق مبحث 2مقررات ملي ساختمان ، شناسنامه فني و ملكي از مدارك صدور پايان كار است كه شهرداریها موظف به تمكين از قانون هستند، لذا هیچگونه بحثي وجود ندارد و فقط به خاطر ايجاد تعامل موضوع در جلسات في مابين میتواند شفافسازی شود. شناسنامه فني ملكي به عنوان يكي از مدارك اصلي صدور گواهي پايان عمليات ساختمان، راه دور زدن سازمان نظام مهندسي توسط شهرداریها را بسته است.

مهندس حاج شیخالاسلامی: شهرداریها اعتقاد دارند که اجرای طرح شناسنامه فنی و ملکی درآمدهای ساختمانی آنها را کاهش داده و مشکلات زیادی برای مردم ایجاد میکند درحالیکه با اجرای شناسنامه فنی و ملکی جدای از ایجاد هویت  برای ساختمانها، زمینه ارتقای کیفیت ساخت و سازهای فراهم خواهد شد. در این زمینه البته تعاملات زیادی با شهرداری استان داشتهایم که به دلیل تغییرات مداوم شهرداریها، این موضوع تحقق نیافته است.

مهندس رضایی: شناسنامه فنی و ملکی سند هویت ساختمان و تضمینکننده حقوق بهرهبرداران است و با توجه به اینکه طراحی ، نظارت و اجرای ساختمان توسط مهندسین نظام مهندسی ساختمان صورت میپذیرد و این سازمان نیروی متخصص کافی در این زمینه را دراختیاردارد لذا بهترین نهاد برای صدور شناسنامه فنی ساختمان نظام مهندسی ساختمان است .

مهندس الماسی: در استان گیلان نظام مهندسی با شهرداری کلانشهر رشت در جهت صدور شناسنامه فنی ملکی مشکلی ندارد.

پیام ساختمان: مطالبه نظام مهندسی را در افزایش حق نظارت چه قدر بجا میدانید؟

مهندس توسلی: اگر منظور دريافت حقالزحمه توسط سازمان باشد، كه ارجاع نظارت طبق مبحث 2مقررات ملي ساختمان اجباري میگردد . متأسفانه اين موضوع با قانون مدني كشور مغايرت دارد، چرا که حقوق مدني مالك(كارفرما) ناديده گرفته میشود، اميد است اين مورد در اصلاح و بازنگري قانون مورد توجه قرارگيرد.

مهندس حاج شیخالاسلامی: با توجه به معیشت اقتصادی مهندسان افزایش نرخ تورم، توجه به افزایش حق نظارت امر ضروری است که امیدوارم متولیان امر و هیئتمدیرهها با تدبیر لازم و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی کشور، زمینه افزایش حق نظارت را فراهم آورند.

مهندس رضایی: آمارها نشان میدهد نرخ خدمات مهندسی که بر اساس درصدی از هزینه ساخت بیان میشود در ایران نسبت به بسیاری از کشورهای توسعهیافته یا در حال توسعه کمتراست لذا با توجه به این نکته و همچنین با توجه به اینکه امرار معاش بسیاری از مهندسین از همین ناحیه بوده و پایین بودن حقالزحمه مهندس ممکن است بر انگیزه و کیفیت کار مهندس تاثیرگذارباشد بنابراین این حق را کاملاً بجا میدانم. هرچند باید تاکید کرد که مهندس بر اساس سوگندنامه مهندسی و شرافت خود باید انجام وظیفه و رسالت خود را بر هر امر دیگری ارجح بداند.

مهندس الماسی: اگر نظارت به صورت صوری انجام گیرد مطالبه نظام مهندسیها در این بخش کاملاً به حق است. باید حقالزحمه مناسب به مهندسین برای نظارت ساختمان پرداخت گردد و از طرفی از مهندسین هم بخواهیم نظارت مداوم بر اجرای پروژهها داشته باشند.

پیام ساختمان: چنانچه حرف ناگفتهای دارید بفرمائید.

مهندس توسلی: ارجاع نظارت توسط سازمانهای نظام مهندسي ساختمان مطابق آييننامه اجرايي قانون بايد انجام شود و تنها نقطه مثبت آن حفظ عدالت كاري بين مهندسين ناظر است. ولي تبعات منفي نيز دارد، اصولاً رسم بر اين است كه مهندسين حرفه خود را از همان اول به صورت طراح و ناظر (خيلي كم) و ناظر (خيلي زياد)و اخيراً اجرا انتخاب ميكنند و به تجربه ثابتشده كه فعالين در نظارت تنها تجربيات بيشتري دارند.

در سيستم نوبت دهي ارجاع نظارت ممكن است كار به مهندس ناظري ارجاع شود كه اصلاً تجربه نداشته و يا حرفهاش نظارت نباشد و فقط پروانه اشتغال اخذ نموده فلذا اگر اتفاقي در ساختمان رخ دهد و كارفرما متضرر شود، بديهي است كه كارفرما(مالك) قبل از ناظر، از سازمان شكايت خواهد نمود چون ناظر را سازمان به مالك(كارفرما) تحميل كرده است. اين همان مغايرتي است كه با قانون مدني كشور وجود دارد و سازمانها زير بار مسئوليت سنگيني مي روند.

استان ما كه يكي از استانهای پيشرو در سيستم ارجاع نظارت است، در اين زمينه مشكلاتي داشت، به عنوان مثال مهندسي كه فعاليتش در بازار است با سيستم نوبت دهي ناظر ساختمان میشود و به دليل بیتجربگی مشكل ميآفريند و مالك(كارفرما) از سازمان مدعي میگردد.

مهندس رضایی: به نظر بنده در فعالیت و عملکرد مهندسین و نظام مهندسی استانها باید تا حد امکان وحدت رویه ایجاد شود. متأسفانه در بسیاری از موارد ازجمله نرخ تعرفه، محاسبه مالیات، ارجاع کار و.... تفاوتهای عمیق در استانهای مختلف وجود دارد. باید همه تلاش کنیم اعمال سلیقههای شخصی و سیاسی تا حد امکان در نظام مهندسی که نهادی تخصصی است کمتر شود و بستری ایجاد کنیم تا ارتباط نظام مهندسی استانها بیشتر شده و استفاده از تجربه موفق استانها فراگیر شود..