نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

غرور ملی معماری حفظ شود

گروه معماری و دکوراسیون: معماری به عنوان بستر اتفاق زندگی بشر یکی از تأثیرگذارترین هنرها در جهت نمایاندن فرهنگ عامه و الگوهای ساختاری آن در هر دوره است،و این امر باعث انعکاس کلیتی قابل بررسی و قضاوت از فرهنگ،تفکر و ناخودآگاه ملی در معماری میشود.این قضاوت از طرف استفادهکنندگان محیط و نیز سایر ادوار تاریخی و فرهنگی نیز واقع میشود.از طرفی،هنگامی که جامعه همواره فضایی آشنا را تجربه کند،زمینهساز خودباوری ملی و شکوفایی بیشتر افراد خواهد شد. این نوشتار در جستجوی فراهمسازی زمینه حرکت به سمت معماری ملی و تعیین زیرساختهای لازم جهت رسیدن به آن است.

سؤال این است که بناهای پرافتخار این خاک و بوم بر چه شالودهای اینگونه استوار پرداختهشدهاند که گذشت زمان آن را پخته و استوار میسازد و مهمتر اینکه چرا پس از بررسیهای فرهنگی دوران معاصر،به آن خمیرمایه مهم دست نیافتهایم. فرض جستار بر این است که کالبد بناها در هر دو دستمایه روح فرهنگی زمان است.بنابراین اگر معماری معاصر ایران نتوانسته است بر هویتی آشنا محیط گردد، باید در اجتماع بازشناسی و زیرساختهای لازم جهت ساخت کالبدی با روح ایرانی فراهم گردد.

کیفیت بالا در طراحی، توجیه اقتصادی دارد

بهاره حجتی ، کارشناس ارشد معماری با بیان این مطلب که معماری یک مسئله ملی است زیرا تمام انسانها در تعامل با این واژه بصری هستند، به پیام ساختمان گفت:معماری در صورتی میتوانست یک مسئله ملی نباشد که همانند گوهری در صدف محبوس بود چنانچه بسیاری از مردم درون خانههای خود را با سلیقه و حس خود طراحی میکنند درحالیکه مردم از این خانه دیدن نمیکنند و مهم نیست که این فرد برای طراحی و دکوراسیون خانه خود از چه شیوه و اصولی  بهره برده است . اما اگر این خانه در وسعت عمومی گسترش یابد باید  از فاکتورهایی بهره جست که افراد با روحیههای متفاوت از این منظره خسته و دچار یاس و افسردگی نشوند.

وی ادامه داد: به طور متوسط مردم حدود 8 ساعت از روز خود را در فضای بیرون خانه سپری میکنند و شهر متعلق به مردم است. امروزه ساختمانهای متعددی ساخته میشود اما آشفته بوده و فقط تعداد بسیار اندکی از معماریهای نوین ارزشمند هستند، بنابراین نمیشود گفت آثار مدرن بالایی داریم چرا که در برابر انبوهی از آثار معماری کم ارزش و خام ،تعداد بسیار اندکی آثار ارزشمند وجود دارد.

حجتی گفت: متأسفانه انسان در معماری کنونی شهرها نادیده گرفته میشود  و سازندگان که علاقه وافری به معماری کلاسیک دارند حجم بیشتری از خیابان و کوچهها را قرق میکنند تا این سلیقه را در کوچه پس کوچههای بیرمق شهر بخصوص تهران نشان دهند.وی با بیان اینکه مشخص نیست چه تعداد از رهگذران از این معماریها خوششان میآید،گفت: اگر سازندهای نمای شیشهای و کامپوزیت را دوست دارد آیا مردم باید به سلیقههای این سازنده علاقهمند شوند یا تحمل کنند . در بیشتر کشورهای پیشرفته معماری ای قابل پسند است که بر گرفته از هویت و روحیه مردمانش باشد و به نوعی بومی و اصیل باشد  اما متأسفانه ما عطای همه چیز را به لقایش بخشیدهایم تا تنها و تنها یک شهر داشته باشیم آن هم نه برای زندگی بلکه برای  زنده ماندن. 

حجتی در مورد راهکار مشکل معماری کنونی کشور گفت: طراحی با کیفیت راه حل مشکل است. چون "خشت اول گر نهد معمار کج  تا ثریا می رود دیوار کج"متأسفانه خشتهای اول در معماری شهرها یعنی تهیه طراحی باکیفیت نادیده گرفته شده است . این طراحی نیازی ندارد که حتماً مدرن یا سنتی باشد باید اصولی باشد تا چشمها ،نگاهها و احساس را آزار ندهد .ضمن اینکه طراحی با کیفیت توجیه اقتصادی نیز دارد.

غرور ملی در طراحی معماری باید حفظ شود

احمدرضا حاتمی، استاد دانشگاه آزاد  در پاسخ به این سؤال که چگونه باید به این مفهوم که معماری مسئله ملی است، برسیم به پیام ساختمان گفت: توسعه ساخت‏وساز عمومی باید همچنان اولویت اصلی را به منافع اقتصادی بلندمدت ناشی از «معماری با کیفیت بالا» بدهد و نه صرفاً منافع مالی کوتاه مدتی که مالک برای پاسخ به تقاضای کیفیت معماری، میتواند به دست آورد.وی افزود: با استفاده از تشویق به رشد آموزش و آگاهی شهروندان از معماری، میتوانیم دست یابیم و در نهایت سازندگان خصوصی را مجبور می‏کند تا رضایت خاطر مشتریان را از طریق احترام به کیفیت طراحی به دست آورند.

 حاتمی ادامه داد: مسئله‌‌ غرور ملی در طراحی معماری باید حفظ شود و به جای بلندمرتبه سازی منازل به خیابانهای تراسدار باز گردیم و به مردم فرصت دهیم تا ساعتی از شبانهروز را بدون دغدغه در مقابل تراس های پر از گل و گیاه بایستند و خوشحال باشند.وی ادامه داد: شهر نیازمند یک همت ملی است تا با تلاش دستهجمعی یکبار دیگر به هویتها و اصالتهای ملی خود برگردیم.

بر ضرورت مسئله معماري چشم فرو بستهایم

حمید ناصر نصیر معمار و استاد دانشگاه در  این رابطه میگوید : معماري يك مسئله ملي است؛ از آن حيث كه فراگيرترين ظرفي است كه به گستردگي خانهها و شهرهايمان، زندگي و تحرك تکتک ما را در برگرفته و بسته به كيفيات دروني خود از آن توان برخوردار است كه رفتارها و فعالیتهای كارآمد و پاسخگو را رقم زند و يا آنكه به اتلاف جسمي و رواني خيل منابع انساني منجر شود.یا چنانچه ممكن است با ادراك و دريافتي غني همراه باشد و يا پیامهای ادراكي مغشوش و آزارنده را پژواك نمايد. وی در ادامه میافزاید:  با اندك غفلتي و به طرفهالعینی جبرانناپذیرترین خسارتها را به محیطزیست وارد میکنیم و خود و آيندگان را از ظرفیتهای زيستي زمين بینصیب میسازیم .

ناصرنصیر میگوید: معماري يك مسئله ملي است؛ از آن روي كه سالانه میلیاردها ریال سرمايه ملي را به ماده صامت و جامد بدل میکنیم؛ پس آنگاه كه صرف اين سرمايه را گريزي نيست، بايد آن را به هوشمندانهترین وجه و سنجیدهترین شكل، به اندازه يا هندسه هزينه كرد و چه كسي اندازه يا هندسه را میشناسد بهتر از مهندس و معمار ...؟

وی خاطرنشان میکند : معماري مسئله مبرمي است كه متأسفانه  هنوز بر ضرورت و اهميت آن چشم فروبستهایم؛ هنوز سرمایههای ملیمان را در طريقي ناراست از ساختن به هدر میدهیم، هنوز به زمين و طبيعت جفا میکنیم، هنوز به وقت، عمر، و روح و روان انسانها در محیطهایی ناكارآمد و مشوش آسيب میرسانیم، هنوز فرزندانمان را در بیخبری از حساسيت و شكنندگي ثروت گران بهايي كه از پيشينيان به آنها به امانت رسيده و بدون فهم معاني و مباني آفرينش فضاهايي كه حال و آينده آنها را رقم خواهند زد، پرورش میدهیم و هنوز هر روز و هر روز چيزهايي را میسازیم كه كمترين تناسبي با آموزههای كهن و دیرینمان ندارند.

بهبود معماری نیازمند توافق شاهین خاک پور کارشناس ارشد معماری اسلامی نیز در این مورد به پیام ساختمان گفت: تعهد به بهبود معماری نیازمند توافق تعدادی از ادارات دولتی و سازمان‏های غیردولتی است و نهادهایی چون وزارت فرهنگ، امور اقتصادی و کسبوکار، امور اجتماعی، امور خارجه، محیطزیست، حملونقل، انرژی و سازمان زیرساختها باید در این خصوص همکاری لازم را داشته باشند . وی افزود: در این خصوص درک نقش دولت در ارتقای کیفیت طراحی معماری و محیطهای ساختهشده،منافع اقتصادی معماری ،توجه به میراث فرهنگی و محیط ساختهشده، ترویج آموزش و پرورش، مهارت و توسعه این چهار محدوده برای موفقیت در تغییر  سیاست معماری لازم است .