نشریه شماره   158   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

استعلام فوری پروژه‌های ساختمانی

رضا گلین شریف دینی

هیه نقشه و امکان‌سنجی اولیه، پیش‌نیاز اجرای هر پروژه‌ای است. این امر به اندازه ای حائز اهمیت است که به عنوان یک قانون پذیرفته‌شده و تمام سازمان‌ها و نهادها ملزم به اجرای آن هستند. در بخش ساختمان و تأسیسات، داشتن نقشه‌های مدون و از پیش تعیین‌شده علاوه بر تسریع در روند اجرای کار از وقوع بسیاری از مشکلات و حوادث ناخواسته پیشگیری خواهد کرد. در حال حاضر آشفتگی توزیع سیستم‌های تأسیساتی در بخش‌های مختلف؛ آب، برق، گاز و حتی مخابرات در مناطق مختلف شهری به وضوح مشهود است. آیا نمی‌توان بر اساس یک نقشه جامع و مشخص مسیرهای انتقال و توزیع حامل‌های انرژی را مشخص کرد تا علاوه صرفه‌جویی در وقت و هزینه به زیبایی شهرها نیز کمک شود؟! در حاشیه بیستمین همایش ملی نقشه و اطلاعات مکانی و راه‌اندازی سیستم «ژئوپورتال ملي» فرصتی فراهم شد تا با مهندس علیرضا قاسمی پور افشار، معاون تحقیقات و منابع انسانی وزارت نیرو پیرامون اهمیت و جایگاه نقشه‌برداری در صنعت ساختمان و تأسیسات مرتبط گفتگویی داشته باشیم.

پیام ساختمان: راه‌اندازی سیستم ژئوپورتال ملی اتفاق مبارکی است، این موضوع چگونه در پروژه‌های مختلف توجیه‌پذیر می‌شود؟

داده‌هایی که در روی زمین و مکان مشخصی اتفاق می‌افتد مخصوص کسی است که آنها را تولید می‌کند. این اطلاعات و داده‌ها می‌تواند برای افراد مختلف کاربردی باشد. آنها ممکن است دوباره تولید شوند ولی این کار نیازمند زمان و هزینه دیگری است؛ بنابراین اشتراک‌گذاری اطلاعات کاربردی راهکار خوبی است ولی اجرای این کار نیازمند یک حرکت ملی بود. خوشبختانه سازمان نقشه‌برداری با راه‌اندازی سیستم ژئوپورتال ملی مقدمات این کار را فراهم کرد تا از دوباره‌کاری و انجام هزینه‌های اضافه توسط سازمان‌های مختلف جلوگیری شود. می‌توان گفت؛ ژئوپورتال ملی یعنی ایجاد یک بستر برای ارتباط بین داده‌ها و اطلاعات مربوط به دستگاه‌ها و نیازهای مردم، مدیران، مشاوران و پیمانکاران.

پیام ساختمان: خدمات وزارت نیرو عمدتاً شامل چه بخش‌هایی است؟

در حوزه تحقیقات بخشی از منابع به تحقیقات و انرژی و مواردی مربوط به پروژه‌های آب و برق کشور است و موانع و مشکلاتی که به این بخش‌ها مربوط است ولی به لحاظ اجرا ارتباط با مجموعه‌های بیرون در اولویت است. به طور معمول، خدمات وزارت نیرو پس از بارش برف و باران در کوه‌ها آغاز می‌شود و تا انتقال آب به ورودی ساختمان ادامه دارد. این خدمات در بخش سدسازی شامل ذخیره‌سازی آب و تولید برق است که از این طریق آب شرب و برق مصرفی مناطق مختلف تأمین می‌شود. تمام زحمات ما خدمات‌رسانی به همشهریان است. به طور طبیعی هر اندازه که منابع انرژی مصرف می‌شوند بلافاصله باید جایگزین شوند؛ بنابراین باید یک هماهنگی بین مصرف‌کننده و تولیدکننده وجود داشته باشد. بخش مهمی از موضوع با مصرف بهینه عملی می‌شود و یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های وزارت نیرو در بخش ساختمان رسیدگی به این موضوع است.

پیام ساختمان: مکان‌یابی و نصب نامناسب سیستم‌های تأسیساتی در بخش آب و برق همواره مشکلاتی را ایجاد کرده است، برنامه وزارت نیرو در این بخش چیست؟

اشکال کار اینجاست که از کار همدیگر خبر نداریم، این موضوع به بحث خدمات شهری برمی‌گردد. باید به سمتی حرکت کنیم که خدمات شهری ما متمرکز شوند. هم اکنون در شهرهای مختلف هر کدام از حامل‌های انرژی شامل آب، برق و گاز متولی جداگانه دارند و بدون هماهنگی کار می‌کنند، به علت نوع کار با مشاوران و پیمانکاران مختلفی سرو کار دارند و از یک نقشه جامع حفاری و انتقال رنج می‌برند. نظر ما این است؛ در محیط‌های شهری هر فرد یا سازمانی که تغییراتی را در محیط انجام داد، مدارک آن را در جایی به نام ژئوپورتال ملی ثبت کند که در برنامه چهارم و پنجم توسعه بر اجرای این امر تاکید شده است. سازمان نقشه‌برداری کشور با همکاری چند وزارتخانه مهم متولی این کار است و باید اطلاعات لازم را از طریق «اس.تي.آي» در یک سیستم ملی به اشتراک بگذارند. هم‌اکنون نمونه کارهای وزارت نیرو در حوزه برق در استان‌های تهران و مازندران از طریق ژئوپورتال ملی قابل مشاهده است و مشخص ‌شده که دکل‌های ما از کدام نقطه عبور کرده است. البته ما به دنبال این هستیم که ابتدا مسائل و دیتاهای مهم و کلان را از طریق این شبکه در اختیار عموم قرار دهیم و بعد از آن وارد اطلاعات جزئی‌تر شویم. برای مثال؛ با شهرداری مشورت می‌کنیم که مشخصات ساختمانی که برای آن مجوز صادر شده را در اختیار قرار دهد تا اطلاعات خود را به آن مرتبط کنیم. در این صورت اطلاعات وزارت نیرو و شهرداری هماهنگ می‌شود. آنها می‌دانند وزارت نیرو از چه مکان‌هایی کابل برق یا لوله آب را عبور داده است و به جای اینکه به ادارات مراجعه کنند از راه دور متوجه جزئیات طرح خواهند شد. در آینده حتی می‌توانیم به گونه‌ای عمل کنیم که مقدار مصرف انرژی در ساختمان رصد شود.

پیام ساختمان: تجمیع اطلاعات سیستم‌های تولید و توزیع برق و آب هم اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

در حال حاضر اطلاعات و مشخصات سیستم‌های تأسیساتی در بخش‌ها و سازمان‌های مرتبط وجود دارد ولی مسئله مهم عدم دسترسی سایر سازمان‌ها به آن است. ما در آینده این اطلاعات را در جاهایی قرار می‌دهیم که به سهولت برای سایر نهادها قابل‌دسترسی باشد. علاوه بر این مشاوران، طراحان و به طور کلی مجریان پروژه‌های مختلف ساختمانی بدون نیاز به استعلام بتوانند از آنها استفاده کنند و هر کس از نمایشگر شخصی خود به اطلاعات لازم دسترسی داشته باشد. می‌توان گفت؛ وزارت نیرو اولین سازمانی است که با ژئوپورتال ملی هماهنگ شده و خود را برای ارتباط و اتصال به شبکه پورتال ملی آماده کرده است. استانداردهایی برای این کار تعریف شده است، برای مثال؛ در تمام پروژه‌ها، فواصل، طول و عرض و عمق کار مشخص‌شده و در سیستم جدید به سهولت قابل مشاهده است؛ بنابراین هدف همه سازمان‌ها باید اتصال به ژئوپورتال ملی باشد و اگر همه، اطلاعات خود را به شبکه متصل کنند دسترسی به آن برای تمام کاربران امکان‌پذیر می‌شود. این اطلاعات هر سال به منظور استفاده بیشتر متقاضیان به‌روزرسانی می‌شوند.

پیام ساختمان: یکپارچه‌سازی سیستم‌های تأسیساتی دقیقاً از چه زمانی عملی می‌شود؟

این امر زمانی اتفاق می‌افتد که، شهرداری، متولی تمام خدمات باشد. برای مثال؛ ما در وزارت نیرو آمادگی داریم انتقال آب و فاضلاب‌های شهری را به شهرداری واگذار کنیم ولی باید متولی مشخص باشد. در حال حاضر خدمات وزارت نیرو، وزارت نفت، مخابرات جداگانه است و هر کدام قوانین خاص خودشان را دارند.

پیام ساختمان: آیا با واگذاری این مسئولیت‌ها به شهرداری باید مشکلات موجود را حل شده تلقی کنیم؟

منظور من این نیست، بلکه باید کار اجرا را از شهرداری بخواهیم. ما باید به سمتی برویم که تأسیسات شهری یک متولی داشته باشند. فرقی نمی‌کند این متولی کدام سازمان باشد. البته کار سنگینی است و به مرور زمان بخشی از این کار باید به مردم واگذار شود. تشکیل مجموعه‌های غیردولتی و استفاده از خدمات انها نیز اثرات خوبي دارد به شرطی که ارتباط آنها با حاکمیت حفظ شود.

پیام ساختمان: برای مردم، مسئولان و دست‌اندرکاران ساخت‌وساز چه پیغامی دارید؟

به نظر من اصلاح شرايط موجود قبل از همه، به مسئولین و حاکمیت کشور برمی‌گردد، ضمن اینکه پای مهندسان طراح، مشاور و پیمانکار در میان است. ما در حوزه برق و ساختمان نیازمند مهندسان متخصص و متعهد هستیم. باید طراحان ساختمان صرفاً زیبایی را نبینند و پیمانکاران ساختمان نیز وجدان کاری داشته باشند و از مصالح مناسب و در جایگاه خود استفاده نمایند. واقعیت اینکه؛ مردم مصرف‌کننده هستند، آنها خانه‌ای می‌سازند و ما هزاران اشکال به آن وارد می‌کینم بنابراین مجبورند به ادارات مختلف مراجعه کنند. درحالی‌که اشکال کار از نداشتن برنامه‌ریزی و نقشه قبلی است، مردم در این خصوص نقشی ندارند و تنها باید در بخش مصرف بهینه حامل‌های انرژی همکاری کنند. در حال حاضر درصد بالایی ار انرژی در ساختمان‌های کشور ناخواسته به هدر می‌رود، در صورتی که با استفاده از شیشه‌های دوجداره و دیوارهای عایق، بخش مهمی از انرژی صرفه‌جویی خواهد شد؛ بنابراین عموم مردم بايد از فوايد بهينه‌سازي آگاهی داشته باشند، منفعت ملی را ترجیح دهند و برای دستیابی به آن با دولت همکاری کنند. امروز مصرف‌کننده در اتاق خود نشسته است و با اعمال خود به ما دستور می‌دهد که چه مقدار برق باید در نیروگاه تولید شود.