نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مروارید دوباره می درخشد

گروه معماری و دکوراسیون: کاخ مروارید کرج که پس از 10 سال به حکم دادستانی به سازمان میراث فرهنگی واگذار شده است، حال و روز بسیار بدی دارد. آنچه این روزها مردم هنگام بازدید از این مجموعه تاریخی میبینند، چیزی جز لاشه یک بنا نیست. بیشتر بخشهای آن دچار آسیبهای جدی شده، سقف نم برداشته، جداره و تزیینات سردرها کنده شده، درهای آن شکسته، آب روی باغ بستهشده و درختان نادر آن زرد شدهاند. با این وجود مدیران میراث فرهنگی البرز وعده ساماندهی و باز کردن درهای آن برای همیشه به روی مردم را میدهند.

  این بنا هم قدمت کاخهای سعدآباد و نیاوران بوده اما امروز پلههای آن شکسته، سقفهای آن  نم برداشته و تزیینات سردرها کنده و تکهتکه شده است. بنایی هم که برای فرزند شمس ساخته شده بود و حالا ساختمان مدیریت نام دارد، با ام دی اف پوشانده شده و به شکل بسیار نامناسبی تغییر شکل داده است. در این مجموعه حتی آب روی باغ  بستهشده به طوری که بیشتر درختان آن خشک شده است. درختان و گیاهان نادری که اگر چه به دست عاملان حکومت سابق جمعآوری شده بودند اما میتوانستند بعد از انقلاب در اختیار مردم قرار بگیرند.

 حالا تنها دلخوشی مردم برای زنده کردن این مجموعه تلاشهای مدیران میراث فرهنگی استان البرز است تا شاید بار دیگر این مجموعه به مردم تعلق گیرد. مردم تشنه آگاهی از وضعیت این بنا هستند، شاید برای همین است که وقتی خبرنگاران برای بازدید به کاخ مروارید آمدهاند و فرزان احمد نژاد، کارشناس و مسئول دفتر مدیرکل اداره میراث فرهنگی کرج میخواهد توضیحاتی درباره این بنا بدهد، آنچنان ازدحامی شکل میگیرد که باورکردنی نیست.

مدیر کل میراث فرهنگی البرز وقتی در برابر این پرسش قرار میگیرد که چه برنامهای برای ساماندهی کاخ در نظر گرفتهشده، از پاکسازی سه هفتهای این مجموعه میگوید، اینکه تنها وقت کردهاند زبالهها را از اینجا خارج کنند و چوبها را از جلوی درهای شیشهای برداشته و میزهای شکسته را جمعآوری کنند. وی از مرمتهای اضطراری میگوید و اینکه چهار ماه دریاچه آب نداشته و چون پمپاژ فضای سبز از طریق دریاچه انجام میشده، بیشتر چمنها و تعدادی از درختان زرد شدهاند.

 عبیدی از اینکه شرایط اینجا برای بازدید مهیا نیست، متأسف است و میگوید که اینجا به درخواست بسیاری از مردم باز شده و این وضعیت در شأن مردم ایران نیست. او میگوید بیشتر مردم از دیدن وضعیت کاخ متأثر شدهاند چرا که این مردم فرهنگ دوست هستند، بیشتر آنها خواستار همکاری با سازمان میراث فرهنگی هستند و گفتهاند که اگر در حوزه کشاورزی نیاز به نیرو داشته باشیم حتی بیایند و بیل بزنند.

  عبیدی از پیگیریهای اداره میراث فرهنگی در زمینه حقوقی خبر میدهد و اینکه قرار است آقای نظام عامری تنها شاگرد ایرانی رایت از این بنا بازدید کرده و در صورت توافق مرمت و بازسازی آن را به عهده بگیرد. با این وجود همه چیز از این به بعد بستگی به اعتبارات دارد. عبیدی میگوید که اگر اعتبارات سال 93 خوب و به موقع باشد، نزدیک سه سال مرمت و ساماندهی این مجموعه طول میکشد.

کاخ در روز آخر هفته موزهها بار دیگر بستهشده تا اداره کل میراث فرهنگی به ساماندهی اضطراری این مجموعه بپردازد و بعد از 14 روز دوباره برای هفته صنایعدستی باز میشود. به گفته عبیدی وضعیت اشیایی که در این بنا بودند، همچنان در حال پیگیری است.

   بر اساس توضیحات احمد نژاد، کارشناس میراث فرهنگی البرز، شمس  که بیماری آسم داشت این محل را برای زندگی انتخاب کرده و این کاخ را در زمینی به وسعت 111 هکتار با 2500 متر زیربنا ساخته است. سالن طلایی بار، دفتر مخصوص شمس، سالن پذیرایی، سالن سینما، سالن بیلیارد، استخر، آبنما، محل نگهداری پرندگان کمیاب، اتاقهای خواب و ... از جمله دیدنیهای این کاخ به شمار می رود.  یکی از مهمترین بخشهای این کاخ اتاق صدف است که دارای تزئینات مختلفی بوده است، بخصوص نمای بیرونی آن که به صورت حلزونی شکل ساخته شده است. در طراحی فضای بیرونی دریاچه کوچکی از سه طرف کاخ را احاطه کرده و به زیبایی آن افزوده است. مردم امیدوارند با همت سازمان میراث فرهنگی  این کاخ احیا شود. آیا این امیدواری چشمانداز روشنی دارد؟ آینده همه چیز را روشن میکند.