نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خانه شیشه‌ای

گروه معماری و دکوراسیون: هنگامی که فیلیپ جانسون به صورت حرفهای معماری را آغاز کرد، نحوه و میزان استفاده او از شیشه تبدیل به نخستین ویژگی تأثیرگذار آثار او شد و شاهکار او خانه شیشهای بود. جانسون خانه شیشهای را در ۱۹۴۹ و به عنوان سکونتگاه شخصی خود در «نیون کنان» در ایالت کانتیکات طراحی کرد؛ اثری با اثرگذاری عمیق. ایده طراحی یک خانه شیشهای ریشه در منظری داشت که دیدهای مختلفش ویژگیهایی داشت که منظر سایت فراهم میکرد. دید به قسمتهای مختلف زمین را میشد با عبارت دیوارهای طبیعی از جنس درخت توصیف کرد.

 ایده اصلی خانه شیشهای ریشه در کار معماران آلمانی معروف به Glasarchitektur- داشت که وجه ممیز کارشان افراط در استفاده از شیشه بود. در «اتودهای» این گروه مفهوم دید  برای منظر  مترادف با مفهوم دیوار بود. درعینحال این ایدهها به صورت ابتدایی توسط استاد و مرشد جانسون، میس فن درروهه، اتود شده بود. بنا عملاً نظیر بیانیهای در توصیف سازه، هندسه و تناسبات مینیمال  و نیز تأثیرات شفافیت و انعکاس در طراحی معماری عمل میکند.خانه بر لبه تپهای واقع در املاک جانسون ساخته شده و رو به یک برکه دارد. جدارههای خانه از شیشه و قاببندی فولاد زغالی رنگ تشکیل شده است. کف آجری خانه همسطح زمین نیست و 4/25 سانتیمتر از سطح زمین بالاتر در نظر گرفته شده است. ورودی عبارت است از فضای بازی که توسط کابینتهای کم ارتفاع چوب گردو تقسیم شده است. حمام و توالت خانه در قالب یک استوانه آجری طراحی شده است. این استوانه تنها عنصری است که از کف تا سقف خانه امتداد دارد.

جانسون در املاک خودش بناهایی میساخت که نظیر بیانیههای معماری عمل میکردند. تقریباً ۵۰ فوت دورتر از خانه شیشهای، خانه مهمان قرار دارد که در تناسبات عیناً نظیر خانه شیشهای است اما جدارههایی آجری دارد که خانه را کاملاً احاطه کرده است.به طوری که تنها روزنههای موجود سه پنجره دایرهای در قسمت پشتی خانه هستند. این روزنهها که در قابهایی چوبی به قطر 5 فوت تعبیه شدهاند، فضای داخلی خانه را به نمایش میگذارند. در اصل هر پنجره برای یکی از سه اتاق در نظر گرفته شده است؛ دو اتاقخواب در طرفین و یک اتاق مطالعه در وسط. حالا این سه اتاق شامل یک حمام، یک کتابخانه و یک اتاقخواب هستند. خانه مهمان همزمان با خانه شیشهای ساختهشده و از لحاظ شکلی نقطه مقابل آن محسوب میشود. جانسون گوشزد کرده که عمداً خانه را کاملاً راحت طراحی نکرده است. بعدتر، جانسون یک نگارخانه نقاشی به مجموعه اضافه کرد که مکانیزم مبتکرانهای برای نمایش آثار نقاشی داشت. به این ترتیب که دیوارها چرخانده میشدند تا نقاشیها را نگه دارند. در ادامه روند توسعه یک نگارخانه برای نمایش مجسمه هم ساخته شد.