هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اهمیت محیط زیست در توسعه گردشگری

*زهرا غریب شاه

تحقیقات صورت گرفته در خصوص اهمیت محیطزیست و ارتباط آن با صنعت گردشگری نشاندهنده وابستگی این دو موضوع در زمینه گردشگری طبیعت و جاذبههای خاص آن است، به طوری که تاکنون حفظ محیط طبیعی به توسعه اکوتوریسم در زمینه گردشگری طبیعت منجر شده است. آنچه تاکنون شاهد بودیم اینکه؛گردشگری در محیطهای طبیعی، پیامدهایی را به طور ناخودآگاه، بر محیطزیست وارد کرده است. به عنوان مثال تخریب جنگلها و پوشش گیاهی و ایجاد سروصدا یا از بین بردن مزارع و ازدیاد زبالهها از جمله مشکلات و مسائلی است که در صورت نبود نظارت و مدیریت درست افزایش خواهد یافت. بنابراین اگر مدیریت گردشگری با محیط سازگار باشد، عامل اساسی در دستیابی به توسعه پایدار به حساب میآید.

 حفاظت محیطزیست در قرن حاضر به عنوان توسعه پايدار شناختهشده و مجموعهای از عوامل طبیعی که محیطزیست را شامل میشود متشکل از هوا، زمین، آب، گیاهان، حیات وحش است. محیطزیست نواحی مختلف از دورانهای بسیار دور همواره مورد استفاده شهرنشینان و دیگر گردشگران جهت تفریح و سایر انگیزهها  بوده است.

البته این مسئله را در این خصوص باید مد نظر قرار دهیم که در صورت آسیب رساندن به محیط طبیعی مشکلات مختلفی در آینده برای صنعت گردشگری کشور به وجود خواهد آمد؛ بنابراین بررسی در این موضوع به جهت روز جهانی محیطزیست دلیلی شد تا مطالعات و اقدامات انجامشده را از کارشناس مرتبط جویا شویم؛

ایمان هادی، مسئول واحد طبیعت گردی سازمان حفاظت محیطزیست و دبیر کارگروه غارشناسی ایران در رابطه با نقشی که سازمان حفاظت محیطزیست کشور در خصوص توسعه صنعت گردشگری دارد، گفت: به دليل موارد خاصی كه به لحاظ حساسیتهای زیستشناسی و حساسیتهای اقلیمی و زمینشناسی در مناطق تحت مديريت سازمان وجود دارد، از حدود 6 سال پیش تاكنون در سازمان حفاظت محیطزیست یک واحد مجزا شروع به کار کرد که واحد طبیعت گردی یا اکوتوریسم نام گرفت و در واقع تمام سیاست گذاریها و برنامهریزیهای گردشگری قابل انجام در مناطق حفاظتشده و مناطق تحت مدیریت سازمان را به عهده دارد.

وی افزود: گردشگری که در این محدودهها انجام میشود با آنچه که در قالب محورهاي جاري در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و به اصطلاح توریسم انجام می شده بسیار متفاوت است و به دلیل همین حساسیتها ، ضوابط و مقرراتی که گردشگر باید در ورود به این مناطق و به نوعی رفتار با طبیعت را در پیش داشته باشد، متفاوت خواهد بود.

مسئول واحد طبیعت گردی سازمان حفاظت محیطزیست گفت: هدف ما در این واحد از ابتدا بر مبنای سیاستگذاریهای مشخص بوده، به این معنا که مناطق را در ابتدا به شکل درست و بر اساس حساسیتهایشان تقسیمبندی كرديم و البته داخل مناطق هم یک زون بندیهایی در نظر گرفته شده است. به طور كلي مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محیطزیست شامل چهار نوع منطقه كه عبارتند از: مناطق حفاظتشده ، آثار طبيعي ملی، پارک های ملی و پناهگاههای حیات وحش است.

هادی افزود: از میان مطالعاتی که در این مناطق صورت گرفته، 2 زون در نظر گرفتهشده زون های تفرجی هستند که به لحاظ داشتن جاذبههای خاص برای بازدید توریست ها مورد توجه بوده و هم اینکه حساسیت آنها آنقدر بالا نیست که به لحاظ حضور توریست و اکوتوریست ها،حیات جانوري و پوشش گیاهی آنها دچار صدمات جبرانناپذیر شود.

دبیر کارگروه غارشناسی ایران، با بیان اینکه برای این زون ها برنامههای مختلفی تعریف شده است، خاطرنشان کرد: موقعیت جغرافیایی این زون ها و اینکه چه وضعيتي دارند، سبب شده که به دو صورت گسترده و متمرکز تعريف شوند و به این ترتیب گردشگران در زون گسترده فقط به صورت عبوری منطقه را میبینند اما در زون متمرکز مبحث اقامتگاه گردشگر را هم باید در نظر گرفت ، بنابراین ساخت سازههایی در قالب كمپ و اقامتگاه در زون هاي تفرج متمرکز قابل انجام خواهد بود.

ایمان هادی تصریح کرد: در طراحی صورت گرفته، معماری متناسب با همان طبیعت را برای اقامتگاه گردشگر در نظر گرفتهایم و تمام قسمتها یعنی مجموعه کمپ اقامتي و خدمات گردشگری از طریق نقشههای مندرج در طرح مطالعات مناطق کاملاً قید شده است و این مسئله برای سایر کشورهای پیشرو در زمینه طبیعت گردی نيز بدين شكل توصیه شده است. در حال حاضر ساخت و سازها در نقاط مختلف کشور و به خصوص نواحی شمالي و سواحل دریای خزر در قالب ويلا سازی و بلندمرتبه سازي با تراکم بسیار بالاست كه اين موارد به هیچوجه در مناطق ما پیشبینی نمیشود.  ما در طراحی سازهها به مصالح بومي موجود در منطقه توجهي خاص داریم و البته نمای خارجی سازه نیز باید همخوانی خود را با ملودی طبیعت داشته باشد، اگر منطقه سنگلاخ است سازه هم سنگی و اگر جنگلی است به صورت چوب و همرنگ با گونههای گیاهی منطقه توصیه میشود. وی تاکید کرد: در کنار این موضوع بحث رفتارهای زیستمحیطی هم برای گردشگران و آموزشی که اکوتوریستها باید قبل از ورود به این مناطق داشته باشند،اهمیت دارد.

مسئول واحد طبیعت گردی سازمان حفاظت محیطزیست، با بیان اینکه بسياري از شرکتهای تور گردان و تور لیدر مدعی هستند که در بحث اكوتوریسم فعالیت دارند، گفت: بر اساس تفاهمنامهای که سازمان محیطزیست با میراث فرهنگی داشته است، باید تور لیدر ها آموزشهای زیستمحیطی ببینند و اکنون شاید انگشتشمار باشند تور لیدر ها و شرکتهای تور گردانی که این ضوابط را لحاظ و رعایت میکنند.

وی افزود: چندی پیش متأسفانه به عینه در یکی از غارهای منحصربهفرد کشور شاهد شکسته شدن قندیل غار توسط بازدیدکنندهای جهت خارج کردن از غار بودم که این صحنهها بسیار دردآوراست؛ به راستی اگر این اتفاق به کرات صورت بگیرد دیگرچه جاذبهای برای دیدن اینگونه مناطق وجود خواهد داشت.

این کارشناس، پایداری صنعت اکوتوریسم را برای نسلهای بعد از طريق ارائه آموزشهایی در سطوح کلان و بالاتر برای تور لیدرها و تورگردان ها عنوان کرد و معتقد است: این اتفاق میتواند از جانب سازمان محیطزیست و یا سازمان میراث فرهنگی با سازوکارهای خودش باشد و افرادی که از طریق این تور گردانها به اینگونه مناطق می روند باید حداقل آموزشهای زیستمحیطی را دیده باشند و تمام افراد تور را نیز آگاه کنند و با این  شرط تور را برگزار کنند و البته در این راستا امیدوارم با تفاهمی که صورت گرفته از این به بعد تورها این موارد و بحث اکوتوریسم و طبیعت گردی و یا بوم گردی را به معنای واقعی در مناطق رعایت کنند که علاوه بر توسعه اقتصادی و ورود ارز به کشور، منابع جاذبههای طبيعي كشور را که در حقیقت در حکم طلا هستند برای صنعت گردشگری حفظ خواهد کرد.