نشریه شماره   184   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تفاوت ما و ژاپنی‌ها در حوادث

گروه ساختوساز: زلزله محوریترین موضوع در صنعت ساختمان است چرا که بیش از 95 درصد کشورمان زلزلهخیز است و باید در ساخت سازهایمان این نکته را مدنظر قرار دهیم. از سوی دیگر برنامهریزی کلان هم باید در راستای بهبود کیفیت ساخت و جلوگیری از تلفات جانی و مالی در حوادث صورت گیرد. در حاشیه برگزاری شانزدهمین کنفرانس ژئوفیزیک، با نصرالله کمالیان، نماینده دوره گذشته مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون عمران که ریاست دو دوره موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران را در کارنامه خود دارد، گفتگوی کوتاهی داشتیم که خواندن آن خالی از لطف نیست.

پیام ساختمان: دلایل حضورتان در این همایش و نمایشگاه  را برای مخاطبان بیان بفرمایید.

با توجه به اینکه من دو دوره ریاست موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران را عهدهدار بودم، مسئولیت توسعه شبکههای زلزلهنگاری کشور را نیز بر عهده داشتم. در آن زمان دستگاههای زلزلهنگاری را از خارج وارد میکردیم اما به مرور زمان اتفاقاتی به وقوع پیوست که باعث شد ما به سمت تولید این دستگاهها در داخل کشور برویم. از جمله اینکه ماهیت این دستگاهها از طرف خارجیها برای ما فاش نمیشد و هر زمان که بحث تعمیرات آنها را مطرح میکردیم، پاسخ میدادند که باید دستگاههای جدید بخرید. شرکتی که ما به همین منظور حدود 15 سال پیش تأسیس کردیم، در حال حاضر بهترین دستگاهها را تولید میکند و از این نظر تقریباً قطع وابستگی کردهایم. نکتهای که لازم میدانم به آن اشاره کنم این است که متأسفانه علیرغم اینکه بارها مراجعه کردهایم در طول این مدت حتی نتوانستیم یک وام کوچک از دولت بگیریم.

پیام ساختمان: فکر میکنید بافتهای فرسوده با چه روشی باید نوسازی شوند؟ چون با وضعیت حاضر شاید 50 سال زمان برای نوسازی نیاز باشد.

شیوه خیلی ساده است. فقط قانع کردن مردم مهم است. زمانی اطراف بزرگراه نواب یکی از مناطق فرسوده تهران بود اما شهرداری در یک برنامه مدون باعث شد تا مالکان خانهها و شهرداری یک معامله دو سر برد داشته باشند. این کار در تمام محلات قابل انجام است اما باید شیوههای آن بررسی شود.

پیام ساختمان: نهادهای متولی مانند نظام مهندسی در این میان چقدر سهم دارند؟

نظام مهندسی و مهندسان ناظر هر کدام به نوبه خود مسئول هستند. مهندسان ناظری که صوری نظارت میکنند، قاتلانی هستند که گلولهشان را شلیک کردهاند و  فقط باید منتظر اصابت گلوله باشیم. این گلوله ممکن است یک  روز دیگر شخص را بکشد و یا 50 سال دیگرالبته در بین ناظران استثناء هم وجود دارد. نظام مهندسی باید نظارتش را بر اعضاء بیشتر کند.

پیام ساختمان: اینکه شهرداری در گذرهای با عرض 6 متر تراکمهای بسیار بالا میدهد، در بروز بحران چقدر مقصر است؟

اصول مهندسی میگوید شما میتوانید با رعایت اصول ، در یک زمین یک متر در یک متر برج هم بسازید اما باید مسائل اجتماعی و تأمین زیرساختها در نظر گرفته شود. یکی از این مسائل بحث پارکینگ است. شهرداریهای ما پروانه املاک تجاری میدهند اما جای پارک مشتریان مشخص نیست. من در کانادا از یک فروشنده معمولی پرسیدم این همه فضای باز جلوی مغازه برای چیست که پاسخ داد اگر این محیط باز جلوی مغازه من نباشد، به من مجوز فعالیت نمیدهند. من روز اول به شهرداری اعلام کردهام که حداقل 5 نفر در مغازه من در حال خرید هستند بنابراین من باید 5 پارکینگ تأمین کنم.

پیام ساختمان: این روزها بحث انتقال پایتخت به دلایلی نظیر احتمال وقوع بحرانها از جمله زلزله در تهران مطرح میشود، نظر شما چیست؟

از نظر تاریخی در ایران شهرهای بزرگ توسط سلسلههای حکومتی به وجود آمدهاند. مشهد، توسط افشاریه وسعت یافت، شیراز توسط زندیه گسترش یافت، اصفهان در زمان صفویان توسعه پیدا کرد و حتی قاجاریه روستایی در کنار شهران به نام تهران را گسترش داد. جمهوری اسلامی هم باید چنین کاری بکند و باید یک اثر پایتختی ماندگار از خود به جای بگذارد. از بعد اجتماعی هم واقعاً تهران در حال انفجار است و انتقال پایتخت ضرورت است. همانطور که میشود آب سد کرخه را به مشهد انتقال داد، این کار را هم میتوان کرد و به یاد داشته باشید که هزینه انجام این طرح از هزینه تلفات نیروی انسانی بالاتر نیست. مگر هزینه ایجاد پایتخت برای سلسلههای گذشته کم بوده است؟

پیام ساختمان: عملکرد سازمان مدیریت بحران کشور را به عنوان عضو سابق کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی چگونه میبینید؟

متأسفانه مدیریت بحران ما معطوف به مرحله پس از وقوع حوادث است. درحالیکه اصلاً مدیریت بحران این است که در زمان وقوع حوادث، هیچ بحرانی نداشته باشیم. در ژاپن شاهد حوادث و زلزلههای زیادی بودهام که یکی از آنها حادثه سونامی بود. تفاوت ما و ژاپنیها در هنگام بروز حوادث غیرمترقبه این است که در این شرایط تمام مردم ما سعی در حل بحران دارند و عملاً مدیریت نهادهای مسئول از بین میرود درحالیکه در ژاپن به محض وقوع حادثه تمام ساکنان منطقه را خالی میکنند و متخصصان ورود میکنند و مردم هیچ دخالتی ندارند؛ بنابراین سپردن مسئولیت مدیریت بحران به مردم امر پذیرفتهشدهای نیست.

پیام ساختمان: بلافاصله پس از اینکه زلزلهای در کشور اتفاق میافتد، وامهای با بهره در اختیار زلزلهزدگان قرار میگیرد. به نظر شما این روند صحیح است؟

در درجه اول اعتقاددارم که اگر قوانین ما به درستی اجرا شوند، نیاز به پرداخت وام دولت و هزینه مالک ساختمان نیست. معمار و مهندسی که ساختمان را ساخته مسئولیت جبران خسارتهای جانی و مالی بر عهده اوست. این قانون در لوح حمورابی هم آمده است. از آنجایی که اجرای این قانون فعلاً امکان ندارد، دولت باید به کمک حادثه دیدگان بیاید و به دنبال گرفتن سود از آنها در این وضعیت نباشد. به هر حال برای حوادث غیرمترقبه در کشور ما بودجهای در نظر گرفته شده است. البته اینکه ما عادت کنیم ساختمان بیکیفیت بسازیم و پس از تخریب به صورت مجانی از دولت تسهیلات بگیریم، باز هم غلط است.