هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   156   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

برگزاری آزمون توسط نظام مهندسی

معاون ساختمان و مسکن وزارتخانه راه و شهرسازی را همه فعالان صنعت ساختمان می شناسند، کسی که کار حرفه ای اش را از جهادسازندگی اردبیل (که آن موقع ها، در اوایل انقلاب هنوز استان نبود) شروع کرد و به اتکای تلاش، پشتکار و صداقت حرفه ای، مدارج پیشرفت را پیمود و اکنون یکی از بازوهای توانمند وزارت راه و شهرسازی است.

ابوالفضل صومعلو که در بهمن ماه سال 1338 در شهر اردبيل متولد شده، پیش از این در ارگان هایی نظیر جهادسازندگی، بنیاد مسکن، شهرداری، سازمان مسکن و شهرسازی، شرکت عمران و بهسازی شهری ایران، سازمان ملی زمین و مسکن و ... در سمت هایی نظیر مسئول راه سازی، رئیس، شهردار، معاون، مشاور و ... در چندین شهر و استان کشور فعالیت کرده است.  

مهندس صومعلو که مدرک كارشناسي ارشد شهرسازي با گرايش برنامه ريزي شهري و منطقه اي دارد و دوره های مديريت شهري و شهرسازي با معماري مدرن را در خارج از کشور گذرانده است در حال حاضر معاون ساختمان و مسکن وزارت راه و شهرسازی است.

در آخرین روز کاری سال 1391 که شاید بیشتر مسولان اصلا در محل کارشان حضور نداشتند و به دنبال رتق و فتق کارهای شخصی و مسافرت های خانوادگی آن ور آبی بودند مهندس صومعلو در اولین ساعت آخرین روز سال در یک فضای صمیمانه و با سعه صدر مسولانه و پاسخگو ، پذیرای دیدار و گفتگو با مسولان پیام ساختمان شد ، گفتگویی مفصل که در آن به همه موضوعات مرتبط با حوزه کاری معاونت ساختمان و مسکن پرداختیم. ضمن تشکر ویژه از آقای مهندس صومعلو که این فرصت را فراهم کردند در ادامه بخش نخست این گفتگو را می خوانید.

پیام ساختمان: به طور مختصر و مفید بفرمایید؛ وظیفه معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی چیست؟

در ساختار معاونت مسکن و ساختمان سه اداره کل زیر نظر این معاونت است؛ اداره کل که شامل برنامه‌ریزی اقتصاد مسکن، دفتر مقررات ملی ساختمان و سازمان‌های نظامات مهندسی و تشکل‌های حرفه‌ای که 8 معاونت هم در این دفاتر کار می‌کنند.در بخش مقررات ملی، چهار موضوع پیگیری می‌شود كه ترویج مقررات ملی، اولین موضوع است.

مبحث 21 گانه مقررات ملی را در سال‌های 90 و 91 به روز کردیم و موضوع دوم کنترل و نظارت است؛ نظارت عالیه‌ای که وزارت راه و شهرسازی وظیفه قانونی داردبه صورت تصادفی از بعضی ساختمان‌های در حال احداث بازدید و نقاط ضعف و نقاط قوت را اعلام کند.موضوع ديگر بحث تدوین است که مقررات ملی و دستورالعمل‌های اجرایی در آن بخش انجام می‌شود. فعالیت جدیدی که دولت دهم به این موضوع وارد شد؛ دفتر توسعه صنعتی‌سازی و فناوری نوین است که با استعلام از مرکز تحقیقات ساختمان هرکس فناوری نوینی ارائه دهد، مجوز استفاده از تسهیلات بانکی و زمین را دريافت مي كند.در دفاتر تشکل‌های سازمان‌های نظام مهندسی و تشکل‌های حرفه‌ای، بیشتر امور مهندسان، صدور پروانه‌ها، صدور آزمایشگاه فنی مکانیک خاک و انبوه سازان انجام می‌شد که در حال حاضر در دفتر آقای لطفی زاده انجام می‌شود. در دفتر برنامه‌ریزی اقتصاد مسکن، امور برنامه‌ریزی بخش مسکن، اقتصاد مسکن و کنترل بازار شکل می‌گیرد. تمام امور مربوط به بخش مسکن و تفاهمات سه جانبه مسکن، ابلاغ دستورالعمل‌ها، پیگیری وام و یارانه‌های پرداختی و پیگیری امور خدماتی از جمله آب و برق در این دفتر شکل می‌گیرد.

پیام ساختمان: در سال 91 وزارت راه و شهرسازی به طور کلی چه اقداماتی انجام داده است؟

در سال 91 وزارت راه و شهرسازی موفق شد 2بارآزمون ورود به حرفه مهندسان کاردان‌های فنی و معماران تجربی را برگزار کند؛ یکی در شهریورماه بود که حدود 80 هزار نفر شرکت کننده داشتیم که از این تعداد حدود 34 درصد قبول شدند و در اسفندماه نیز 90 هزار شرکت کننده داشتيم که 15 درصد خانم و 85 درصد آقا بودند.52 درصد مهندس عمران، 20 درصد معادل، 18000 نفر مهندس تاسیسات مکانیکی و برق، 16 درصد معادل 14 هزار نفر معماری و 2600 نفر از سه رشته شهرسازی، ترافیک و نقشه‌برداری در این آزمون‌ها شرکت کردند.

متقاضیان در 7 رشته مهندس ساختمان عمران، مکانیک ، برق، شهرسازي‌، نقشه‌برداری و معماری 3 سال پس از فارغ‌التحصیلی حق ورود به آزمون حرفه‌ای مهندسان را دارند و به محض قبولی در آزمون پروانه اشتغال مهندسی و کاردانی و معماری تجربی را دریافت کرده و رسماً وارد کار حرفه‌ای می‌شوند.در سال 91 در دو مرحله این آزمون برگزار شدکه به دليل علاقه و تعداد زیاد متقاضیان نزدیک به 200 هزار نفر آمادگی برای ورود به این حرفه را پیدا کردند.

پیام ساختمان: در بخش ساختمان مشخصاً در طول مدتی که متصدی معاونت مسکن و ساختمان بودید چه برنامه‌هایی داشتید و آیا تا به حال توانسته‌اید به برنامه‌های خود دست پیدا کنید؟

در دوره مرحوم کازرونی، بخش معاونت مسکن در وزارتخانه سابق مسکن و شهرسازی بود و از زمان حضور آقای آخوندی تا زمان مهندس سعیدی کیا بخش معاونت از وزارتخانه حذف شده و برنامه‌ریزی اقتصاد مسکن و انبوه‌سازی در سازمان ملی زمین ومسکن  وجود داشت. از زمان وزارت مهندس سعيدي کیا دوباره این معاونت شکل گرفت و دفاتر برنامه‌ریزی اقتصاد مسکن و انبوه‌سازان را از سازمان ملی زمین و مسکن حذف کردند و با معاونت نظام مهندسی و ساختمان که در اواخر دوره آخوندی شکل گرفته بود و قانون نظام مهندسی كه در سال 74 تصویب شده بود، ادغام شد و معاونت مسکن و ساختمان در زمان آقای سعیدی كيا‌ تصویب شد.

دفتر امور بین‌المللی در آن زمان وجود داشت که در دوره آقای نیکزاد به دستور رئیس جمهور چون قائم مقام و معاونت امور بین‌الملل در هر وزارتخانه تشکیل شده بود،این دفتر از این بخش جدا شد.

ما  تلاش کردیم و توانستيم مباحث 20 گانه مقررات ملی ساختمان قبلی را که در حال حاضر 21 گانه شده و مبحث پدافند غیرعامل هم در این دوره اضافه شده است را به روز کنیم. اصلاح آئین‌نامه قانون نظام مهندسی را با کمک نمایندگان نظام مهندسی به اتمام رسانده‌ایم و در حال حاضر در دست وزیر است تا به امضای هیئت وزیران برسد. دستورالعمل گودبرداری نیز ابلاغ شد وتوافقنامه‌ای با شرکت گاز برای مبحث برچسب انرژی داشتیم.با توسعه دستگاه‌های نظارتی اتفاق خوبی افتاد و280 نفر ناظر در دو سطح استانی برای نظارت ساختمان‌ها در نظر گرفته شد. در این دوره، حداقل در مدت دو سال، دو بار آزمون برگزار کردیم در صورتی که سال‌هاي قبل یک بار آزمون برگزار مي شد. یکی از کارهای فوق‌العاده این دوره این بود که از 200 هزار نفر آزمون گرفتیم که رقم قابل توجهی بود و تمام اموراتی که مربوط به بخش مسکن است ،مانند؛ پرداخت یارانه‌ها و اصلاح برنامه‌ها و ارزیابی عملکرد و پیگیری خدمات زیربنایی و تهیه دستورالعمل‌ها در این حوزه شکل گرفت.

پیام ساختمان: هرچند وزارت راه و شهرسازی برگزاری آزمون را یکی از عملکردهای خوب خود می‌داند اما نظام مهندسی بر انجام این کار خرده می‌گیرد. اولاً بفرمایید تعامل شما با سازمان نظام مهندسی چگونه است و دوما نظر شما نسبت به برگزاری آزمون چیست؟

من از زمان تصویب قانون نظام مهندسی و رسمیت یافتن اجلاس آن، همیشه و بدون استثناء در تمام جلسات شورای مرکزی یا به عنوان مدیر کل مسکن و شهرسازی یا مشاور شورای مرکزی شرکت می‌کردم و همیشه همراه این سازمان بودم و به این سازمان علاقه زیادی دارم. احساس می‌کنم این سازمان هرچه غیردولتی‌تر باشد، بهتر است. ما بسيار تمايل داريم برگزاری آزمون را به خود سازمان واگذار کنیم چون استرس و نگرانی‌هایی وجود دارد. چند روز مانده به انتخابات باید کنترل‌های امنیتی صورت بگیرد. در یکم شهریور ماه طراحی سؤالات و برگزاری آزمون به سازمان سنجش سپرده شد. بعضی از دستگاه‌های نظارتی گفتند شما را به دیوان عدالت اداری می‌سپاریم و شما حق ندارید وظیفه حاکمیتی خود را واگذار کنید. در اسفندماه وظیفه حاکمیتی خود را انجام دادیم و هنگامي كه از سه حوزه در استان خراسان رضوی و تهران دانشگاه علم و صنعت به صورت تصادفی بازدید کردم همه از كيفيت سؤالات رضایت داشتند. اگر نظام مهندسی بتواند دستگاه‌های نظارتی را قانع کند که برگزاری آزمون جزو وظایف حاکمیتی نیست حساسيتی برای واگذاری برگزاری آزمون‌ها نداریم.مبحث دیگر، بحث ارتقاي پايه مهندسان است. ارتقاء را سازمان نظام مهندسی در اختیار داشت که آموزشگاه‌های غیرواقعی تشکیل دادند و به ارتقاء اهمیت ندادند. چون در گذشته برای ارتقاء از پایه 3 به پایه 2 آزمون برگزار می‌شد که باعث به وجود آمدن نگرانی‌ها و استرس‌هایی در مهندسان می‌شد. در آن دوره این کار را حذف کردند و قرار شد مهندس یک بار برای ورود به حرفه آزمون بدهد و بقیه مراحل با توقف در پایه و شرکت در دوره‌های ارتقاء انجام شود.  اما کلاس‌ها کیفیت لازم را نداشت. ما به این دلیل آزمون را در این دفتر برگزار می‌کنیم که محل برگزاری کلاس‌های ارتقاء در دانشگاه‌های معتبر در تهران و برخی استان‌ها باشد تا حداقل دانشگاه‌ها به خاطر نام و اعتبارشان کلاس‌های خوبی برگزار کنند. اگر اطمینان پیدا کنیم که همانگونه که با دانشگاه‌ها قرارداد بسته‌ایم سازمان نظام مهندسی نیز می‌تواند این کار را انجام دهد، بحث خاصی نداریم و می‌توانیم برگزاری آزمون را به آنها بسپاریم.

پیام ساختمان: تعامل وزارتخانه با انبوه سازان چگونه است؟

ما مشکلی با انبوه سازان نداریم و  اگرکاری داشته باشند برايشان انجام می‌دهیم. درخواستی در رابطه با قانون نظام مهندسی داشتند که هم بنده و هم آقای رهبر و مهندس هاشمی روسای کانون سراسری انبوه‌سازان و سازمان نظام مهندسی در اول سال 91 جلسه‌ای گذاشتیم و توافق کردیم که دفتر حقوقی وزارتخانه درخواست شان را بررسی کند و نظر بدهد تا آخرالامر هم به دست دفتر تطبیق مجلس برسد و اگر آنها اجازه دادند خواسته آنها که عدم عضویت در نظام‌هاي مهندسی بود، بررسی شود که هیچ کدام از این دفاتر این درخواست را قانونی ندانستند و جواب مثبت‌ ندادند ولی ما تمایل داشتیم خواسته آنها را اعمال کنیم.

پیام ساختمان: با توجه به اینکه بخش زیادی از مسکن مهر را وزارتخانه به انبوه سازان سپرده است انبوه‌سازان به وظایف خود از جمله سبک سازی و صنعتی سازی چگونه عمل کرده و چه سهمی از ساخت و ساز مسکن مهر به آنها داده شده است؟

از 2 میلیون و 157 هزار واحد مسکونی مسکن مهر 200 هزار واحد بافت فرسوده و 920 هزار واحد خود مالک و یک میلیون و 700 هزار واحد بین تعاونی‌ها و تفاهم سه جانبه میان انبوه‌سازان بود. حدود 500 هزار واحد آن را انبوه‌سازان مدیریت کردند و تقریباً می‌توان گفت وزارتخانه از عملکرد آنان راضی بود. آنان به عنوان بازیگران حرفه‌ای وارد بخش مسکن مهر شدند و بعضی موفق شدند تعدادی از واحدهای مسکن مهر را افتتاح و به موقع تحویل دهند و از سودی که پیش‌بینی شده بود بهره ببرند .عده‌ای هم خوب برنامه‌ریزی و پیش‌بینی نکرده بودند. قراردادهای ما بيشتر در سال 89 بود و در یک بند تفاهم‌نامه آمده بود که اگر به صورت غیر مترقبه قیمت آهن‌آلات و سیمان بیش از 20 درصد افزایش پیدا کند مابه‌التفاوت را پرداخت خواهیم کرد. این زمانی بود که در آن مقطع زمانی طبق قرارداد، واحدها را تحویل دهند. در صورتی که نیمه دوم سال 91 افزایش غیر متعارف نرخ ارز و تحریم اقتصادی، تأثیری بر روی قیمت مصالح گذاشته اما آنها نمی‌توانند ادعایی داشته باشند.مواقع غیر مترقبه مواقعی است که بلایای طبیعی یا بحران طبیعی به وجود بیاید نه تحریم اقتصادی و تغییر اوضاع و احوال اقتصادی‌.

پیام ساختمان: در رابطه با كانون کاردان‌ها که در حال حاضر سازمان شده است ظاهراً کاردان‌ها به کار گرفته نمی‌شوند . پس این كانون چه کاری انجام می‌دهد؟

خود من در سال گذشته چندین جلسه با نماینده کاردان‌ها گذاشتم. حتی به خاطر اینکه بدانند قضیه چیست از مهندس خواجه داویی هم دعوت کردم تا ایشان هم اقدامات دوره خود را بگوید.

آنها ادعا دارند : کاردان پایه یک باید در مراکز استان‌ها هم کار انجام دهد در صورتی که در آیین‌نامه آمده است ؛ در جایی که کمبود مهندس هست از وجود كاردان استفاده شود. یعنی در طول تشکیل كانون کاردان‌ها یا سازمان نظام کاردانی هیچ وظیفه ای از آنها سلب نشده  و همین اختیاراتی که داشتند سر جایش است. ما خواستیم نظر سازمان نظام مهندسی و کانون کاردان‌ها به هم نزدیک شود و قرار شد شهرهاي با جمعیت زیر 50 هزار نفر محدوده عمل کاردان‌ها باشد که اختلاف نظر پيش آمد و قسمتی از آن را نپذیرفتند و به آقای وزیر ارجاع شد و قرار شد هرچه با نظام مهندسی توافق کردند وزارت راه و شهرسازی نیز بپذیرد. نظام مهندسی سالانه به اندازه 50 درصد کل کاردان‌ها افزایش ورود نیروی مهندس دارد و به دليل اينكه تعداد مهندسان زیاد بود، توافق نکردند.

آقای موذن تعامل خوبی با همه دارد. جلسه‌ای با آنها داشتیم و به آنها گفتیم با توجه به اینکه انتخابات برگزار نشده، تا بعد از انتخابات ریاست جمهوری یک انتخابات برگزار شود و اگر با سازمان نظام مهندسی به توافق برسند ما می‌پذیریم. ما جلسه ای برای اجرای قانون ماده 33 قانون نظام مهندسی با حضور شهردار داشتیم که توافق کردیم در بحث مجریان ذیصلاح از وجود کاردان‌ها حتماً استفاده شود یعنی از ظرفیت کاردان‌ها در مواقع مختلف استفاده خواهیم کرد.

پیام ساختمان: سؤالات ما در بخش ساختمان به اتمام رسید اگر مبحثی هست که ضروری می‌دانید مطرح کنید. بفرمایید:

من در سخنرانی روز مهندس از همه مهندسان درخواست کردم که با یک وظیفه قانونی ، انساني و حرفه‌ای، اخلاق و عدالت حرفه‌ای را رعایت کنندچرا كه اين وظيفه، مسئولیت سنگینی است و نباید آسان گرفته شود. کارهای بسیار خوبی توسط جامعه مهندسی کشور طی دهه‌های مختلف انجام شده و کشور ما به مرحله دهه پیشرفت عدالت نزدیک شده است.از جامعه مهندسی هم انتظار بیش از این است که با رعایت اخلاق مهندسی و عدالت حرفه‌ای گام‌های موثری را در جهت ارتقای کیفیت ساخت و ساز که شاخص اصلی در توسعه ملی است، بردارند و ضعف‌های کوچک را هم که وجود دارد برطرف کنیم.