هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   184   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سرنوشت مبهم نقش جهان

در گذر از ساباط ها و گذرهای تنگ بافت تاریخی پشت مسجد شیخ لطفالله و با عبور از کوچه شهید دقیق، خانهها برای تخریب یکییکی به صف شدهاند. خانههای با ارزش تاریخی از ویرانی در امان ماندهاند اما سرنوشت میدان نقش جهان در گذر خیابان آقا نور نجفی از حریمش، در سایه روشنی از ابهام قرار دارد.

 اهالی خانهها و گذرهای کوچهای که اهالی آن را "پشت گنبد" میخوانند، میگویند شهرداری به آنها گفته تا پایان اردیبهشت 30 خانه دیگر را تخریب خواهد کرد. تاکنون هفت خانه در کوچه شهید دقیق تخریبشده و خانههای دیگر در نوبت ویرانی قرار دارند. خانه خاکی، خانه کلاهدوزان و خانه حلبیان جزو خانههای با ارزش تاریخی در این محدوده هستند که گفته میشود خیابان آقانور نجفی از کنار آنها میگذرد اما شواهد حاکی از آن است که ساباط های بافت تاریخی پشت مسجد شیخ لطفالله از گوشه کنار این خانههای تاریخی از گزند تخریبها در امان نمی مانند.

  نگرانی فعالان میراث اصفهان به دلیل ترس از تهدید حریم میدان نقش جهان است. در طرح بازنگری طرح تفضیلی اصفهان، خیابان آقانورنجفی با دسترسی محلی طراحی شده است. با تغییراتی که دو سال پیش در طرح بازنگری طرح تفضیلی ایجادشده، معلوم نیست چه برشی از طرح این خیابان یا گذر برای احداث آماده شده است.

 مسئول تهیه این طرح در بازنگری طرح تفضیلی اصفهان میگوید:«در طرح تفضیلی ویژه ای که برای منطقه 3 آماده شده بود مطلقا بنای ارزشمندی که تهدید شود، وجود نداشت.» "زنوذی" ادامه میدهد: «اگر خط پروژه، پوسته طراحی ما باشد این گذر با ارزش دسترسی خاص و با تمام حساسیتها طراحی شده است اما با توجه به تغییراتی که در طرح بازنگری طرح تفضیلی اصفهان ایجاد شده و نقشههای آن هم در دسترس نیست، معلوم نیست چه برشی از طرح، اجرا خواهد شد و با این وصف باید برای اجرای این گذر حساسیت ایجاد شود.»

 بافت تاریخی که در اثر نبود دسترسی برای تأمین تعمیرات آن به بافت فرسوده تبدیل میشود، عاقبت آن، طبق ضوابط موجود تخریب است. نبود دسترسی برای تعمیر و مرمت در گذرهای تنگ بافتهای تاریخی، گاه خود بلای جان کلنی خانهها و آثار بافت تاریخی میشود. از این رو طراحی معابر با دسترسی محلی و با حساسیتهای لازم در بافتهای تاریخی معمول است.

"محمود درویش" دراینباره میگوید: خانههای تاریخی زیادی در اصفهان به دلیل نبود دسترسی برای رسیدگی به وضعیت آنها محکوم به فنا شدهاند. رئیس انجمن مهندسان معمار وشهرساز اصفهان میگوید: «تامین دسترسی به بافت های متراکم تاریخی مشروط به اینکه به خانه های تاریخی و ارزشمند آسیبی نزند و تنها بافت های فرسوده را شامل شود قابل قبول است.»

 درویش ادامه میدهد: «خیابان سنبلستان با تفکر تامین دسترسی احداث شد اما تا چندین سال از دو سو محل پارکینگ بازاری ها شده بود. پارک ماشین ها در این معابر برای بافتهای تاریخی مشکلات خاص خود را دارد. متاسفانه مشکلات اجرایی و فرهنگ جامعه ضمانت تامین هدف دسترسی در بافت ها و حریم های تاریخی را نمی کند و آن را به بیراهه می کشاند.»

 وی میگوید: «اگر ترمیم معابر و ایجاد دسترسی ها در بافت ها و حریمهای تاریخی در حد معقول و با ضوابط کنترل شده ایجاد شوند- به گونه ای که بارگذاری جمعیتی به همراه نداشته باشند- می توان به حفظ بافت تاریخی امیدوار بود.»

 معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایعدستی اصفهان میگوید: «طرح این خیابان مصوبه طرح تفضیلی را دارد و اگر روزی میدان نقش جهان بسته شود خیابان حافظ از بن بست خارج می شود.»  با این تفسیر باید گفت خیابان آقانورنجفی که با تفکر دسترسی محلی اجرا میشود شاید روزی تنها گذر برونرفت از خیابان واصله به میدان نقش جهان شود. گذری که از میان بافت تاریخی پشت مسجد شیخ لطفالله و از حریم میدان نقش جهان میگذرد و معلوم نیست چه تبعاتی برای حریم میدان نقش جهان و بار ترافیکی آن داشته باشد.

 "طاهری" با اطمینانی که به طرح تفضیلی و طرح بازنگری آن دارد، میگوید: «مشاوران طرح تفضیلی، ابر مشاوران هستند و از بابت عبور این خیابان نگرانی نداریم.»  وی ادامه میدهد: «طرح به تأیید سازمان میراث فرهنگی رسیده و خط بدنه این گذر 14 متری از خانههای تاریخی نمیگذرد. ترافیک این خیابان ترافیک آرام و محترمانه و طبق ضوابط است  و کاربری اطراف آن مسکونی است.