نیازمند ساختمان زیبا هستیم

شمار نشریه : 183

*صابر صادقی

چهارشنبه دهم اردیبهشتماه، حاضران در سالن اجتماعات شركت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران شاهد سخنان دو تن از بزرگترین معماران خاورميانه بود. "نادر اردلان" معمار ايراني گفتاري با عنوان" به سوی معماری پایدار و توسعه شهری کل نگر"  و "راسم بدران"  با موضوع " موضوعات شهری و نه تهدیدات شهري"  در غالب پنجاه و سومين نشست تخصصي شركت عمران و بهسازي شهري ايران به سخنراني پرداختند.

 فضاي يك شهر به آدمهايش مربوط است و در طراحي بايد روحيه مردم لحاظ شود

اولي سخنران نشست« راسم  بدران»بود . وی يكي از مهمترین و معروفترین معماران خاورميانه است كه در دورهاي طولاني از موطنش، فلسطين رانده شد و در سوريه و اروپا زندگي كرد. بدران تحصیلکرده آلمان است ولي در بسياري از كشورهاي جهان فعاليت كرده و بناهاي مختلفي از جمله در خاورميانه از عربستان گرفته تا مصر ساخته است. وی پس از سالها به خاورميانه بازگشته و پايتخت كشور عمان ساكن شده است. نكته مركزي رويكرد بدران استفاده از سنت و گذشته و تأثير از طبيعت است تا فضاهايي قابل زندگي و انساني بيافريند.

راسم  بدران سخنان خود را با اشاره به نمونهاي از ساختههاي خود كه مسجدي بزرگ در شهر رياض بود، آغاز كرد و گفت: دغدغه من هميشه فضاهاي بينابيني بود چرا که متأسفانه در شهرهاي جديد فضاهاي عمومي در حال اضمحلال هستند و بايد فضاهايي به وجود بياوريم كه قاعده درستي بين فضاهاي عمومي و خصوصي و يا بين فضاهاي پر و خالي برقرار كند.

وي به مسجد ساخته خود اشاره کرد و افزود: وقتي به اين مسجد ميرويد احساس نميكنيد كه تنها به يك مسجد رفتهاید بلكه شما به يك فضاي شهري واردشدهاید كه در آن هم براي عموم و هم براي اقليم تفكر شده است.

بدران با اشاره به تاريخ مساجد به مثابه اماكن عمومي و اينكه هميشه در كنار مساجد بازار هم بوده است، ادامه داد: مسجد يعني محل تجمع مردم و در طراحي اين مسجد، فضاهاي عمومي براي من اهميت داشت، چون واقعيت اين است كه آدمها هستند كه شهر و مكان عمومي را ميسازند. آدمها و ساختمانها با هم رابطه متقابل دارند.

وي سپس بناها و ساختمانها را به موجودات زنده تشبيه کرد كه در طول زمان بايد تكميل و ساخته شوند و در هر دورهاي چيزي به آن افزوده شود و گفت: هيچ یک از پروژههايي كه انجام ميشود به حال خود رها نميشوند. خوشبختانه مسئولان شهري رياض بسيار هوشمندانه عمل كردند و وقتي ديدند كه مردم بعد از نمازخواندن مسجد را ترك نميكنند و همچنان در آن حضور دارد صندليهايي در مسجد گذاشتند تا مردم تعاملات خود را در اين مكان عمومي ادامه دهند.

وي ادامه داد: ارزشهایی به اين بنا افزوده شده است به گونهای که وقتي شما به اين مسجد مينگريد تنها يك مسجد را نميبينيد بلكه بيشتر شبيه جايي در شهر است و زندگي شهري همچنان درون آن به صورت تعاملات و بيرون آن به صورت بازارها ادامه دارد.

بدران با اشاره به معماري انساننگر تصریح کرد: در شهرهاي مدرن مردم كمتر ميخندند و بيشتر با گوشيهاي همراه خود حرف ميزنند و توجه كمتري به محيط اطراف دارند، درحالیکه مردم و ساختمانها با يكديگر صحبت ميكنند و بر يكديگر تأثير ميگذارند. اگر نگاه جامعنگر داشته باشيم ميبينيم همه اينها بر هم تأثيرگذارند چون فضاي يك شهر با آدمهايش ارتباط دارد و در طراحي بايد روحيه مردم لحاظ شود.

در قرن بیست و یکم هنوز هيچ راهنمايي نداريم

دومين سخنران این نشست، نادر اردلان معمار نامي ايراني بود. وي كه به زبان انگليسي صحبت میکرد،گفت: چه چيزي ميتوان از دشواريهاي گذشته و حال معماري شهري دريافت كه مددكار ما در طرحريزي مدلها و پارادايمهايي معتبر در معماري و شهرسازي پايدار باشد كه حافظ هويت فرهنگي نيز باشد همچنان كه موضوع محوري اين گفتگو است.

وي ادامه داد: شخصاً از سالها پيش درگير اين مباحث بودهام و مدت 50 سال است كه ساختمان طراحي ميكنم و تمركز اصلي من به ويژه در 5 تا 6 سال گذشته در دانشگاه هاروارد تحقيق روي باز خلق سنت و توسعه آن همچون معيارها و رهنمودهايي است تا در اصولي فارغ از زمان ،سنت يا مدرنيته را باز پردازش کند و اين كوششي است كه پاياني ندارد.

اردلان افزود: اميدوارم اين مأموریت گام تازهاي باشد كه شهرها را بازپردازش كند و لباس جديدي را مناسب با اين فرهنگ و تاريخ بپوشاند.

وي به كوششهاي خود اشاره كرد و گفت:  شخصاً دغدغه شخصي با اين موضوع دارم. در اولين كنفرانس بینالمللی معماري در سال 1970 و ديگر كنفرانسها نيز بارها گفتهام كه ما در ايران نيازمند معيارهاي باكيفيتي هستيم تا ساختمانهایی هرچه زيباتر و فاخرتر داشته باشيم.

اردلان گفت: امروز پس از چهل سال شما با همان مسئلهای مواجهايد كه ما در سال 1970 روبه رو بوديم با اين تفاوت كه امروز جمعيت كشور از 40 ميليون نفر به نزديك 77 ميليون نفر رسيده است و شهرهاي ما بزرگ و بزرگتر شدهاند. اگر بخواهم صادق باشم بايد بگويم ما هيچ راهنمايي كه لايق تمدن ما باشد و ما را در برابر چالشهاي پيش رو حفظ كند، نداريم.