نشریه شماره   183   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تاثیر رنگ در ادراک فضاهای شهری

غلامرضا یادآفرین*

یکی از عواملی که میتواند نقش بسزایی در درک هرچه بهتر فضاهای شهری داشته باشد ” رنگ ” است، رنگها قادرند فضاهای بیمعنی را تبدیل به فضاهای معنادار کرده و سبب خوانایی شهرها و حتی محلات شهری گردند و احساس خوشایند و مطلوبی از شهر را در شهروندان ایجاد نمایند که این امر سبب احساس تعلق به شهر و تقویت هویت شهری و حتی محلی در شهروندان میگردد.

تأثیر رنگ در منظر عمومی یک شهر

رنگ بهعنوان یکی از مهمترین عناصر بصری میتواند نمودی فعال و تأثیرگذار در منظر عمومی یک شهر داشته باشد. با اینهمه ضوابط و اصول مرتبط با کاربرد رنگ در شهرها مدون نشده و این بخش از زیباسازی شهرها بر پایه سلیقههای مدیران و کارشناسان هدایت میشود. به جرات میتوان گفت که در حال حاضر هیچگونه ضابطهای حتی به لحاظ نظارت تخصصی، بر روند رنگآمیزی شهری حاکمیت ندارد و در بیشتر مناطق شهری بدون هر گونه کار کارشناسی و تنها بر پایه سلیقههای شخصی به این مهم مبادرت میورزند. به عقیده کارشناسان تغییرات پی در پی کادر مدیریتی، تخصصی نبودن تصمیمگیریها در سطح خرد و کلان از دلایل نابسامانی و معضلات رنگ در منظر شهری است .

تأثیر انتخاب رنگ، نوع رنگ، جنس رنگ و محل رنگآمیزی در مناظر شهری آنقدر مهم است که در کشورهای اروپایی، کمیتههای نقاشی دیواری برای ۱۵ سال آینده شهر هم سیاستگذاری و برنامهریزی نموده و پیشبینیهای لازم در صورت تغییر بافتها و معماری‌‌ها سالهای آینده را هم در نظر میگیرند و بر همین اساس برنامههای آینده نقاشی و گرافیک شهری را تدوین می کنند.

نوع رنگ می بایست بر پایه پژوهشهای رنگ از منظر روانشناسی شهری و طبقهبندی نیازهای رنگی بر اساس فرهنگ هر منطقه انتخاب گردد. تقسیمات منطقهای، عناصر مختلف شهری، معماری و بافت منطقهای از معیارهای اصلی رنگآمیزی شهری محسوب میشوند. در تقسیمات منطقهای عناصری مانند ویژگیهای منطقه به لحاظ اقلیمی و آب و هوایی، ویژگیهای فرهنگی، مبلمان، علائم هدایتی، کیوسکها، جدولها، نردهها و پلهای عابر مورد توجه قرار میگیرد.

انتخاب رنگ در فضای سبز نیز با توجه به رنگبندی در گلآرایی و فضای سبز، هارمونی رنگهای طبیعی فضای سبز با رنگ حصارها و عناصر جنبی موجود در فضا و معماری، پژوهشهای تکنولوژیک و شیمیایی رنگ و مصالح ماندگار و سازگار با شرایط محل و شرایط اقلیمی آن، تعیین میشود.

وجود رنگ مناسب در یک محیط شهری با مبلمان فرسوده و بیروح زمینه را برای ایجاد نشاط و آرامش در شهروندان آماده میکند و همچنین عاملی برای کمتر به نظر رسیدن این خرابیها و فرسودگیها میباشد.

نتیجهگیری

رنگها نیروها و انرژی های درخشندهای هستند که چه آگاه و چه ناخودآگاه روی ما اثر مثبت و منفی خواهند داشت. رنگها با تمامی عوامل و جزئیات زندگی ما چنان رابطه تنگاتنگی دارند که باید گفت همانند پلههایی هستند که وجود فیزیکی و روحی انسانها را با سایر جزئیات و پدیدههای جهان هستی در ارتباط قرار میدهند.

در گذشته رنگها را متناسب با شرایط اقلیمی و فرهنگی هر منطقه بهکار میبردند مثلاً در مناطق سردسیری کشور از رنگ های گرم و در مناطق گرمسیری از رنگ های سرد استفاده میکردند اما متأسفانه در طراحی فضاهای شهرهای امروز کمتر به تناسبات رنگی، اقلیمی و فرهنگی توجه میگردد. یکی از راههایی که میتواند فضاهای شهری شامل فضاهای مقدس و نامقدس، فضاهای عمومی، فضاهای کارکردی را از فضاهای مسکونی، اداری، اوقات فراغت، حملونقل عمومی و . . . به خوبی برای شهروندان مشخص و تعریف نماید کاربرد صحیح رنگها میباشد و در مجموع برای رسیدن به اهدافی همچون کارکرد مناسب، زیبایی بصری، هارمونی فضایی و تأثیرات محیطی مؤثر، مستلزم استفاده هماهنگ، منسجم، معنیدار و زیبا از عناصر طراحی و رنگها میباشد.

*کارشناس رسمی دادگستری