هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   183   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نيروگاه‌هاي حرارتي در دستور كار

گروه تأسیسات: چندي پيش حميد چيت چيان وزير نيرو از برنامه دو سالهاي خبر داد كه اين وزارتخانه براي افزايش راندمان نيروگاههاي حرارتي كشور در نظر گرفته است. به گفته وي در لايحه بودجه سال 93 تمهيدات خوبي براي افزايش راندمان نيروگاهها ديده شده است. وزير نيرو به برنامههايی اشاره دارد كه در قالب 12 هزار ميليارد تومان منابع مالي در اختيار مؤسسات دارنده نيروگاهها قرار ميگيرد تا راندمان نيروگاههاي خود را افزايش دهند.

هماكنون راندمان نيروگاههاي حرارتي كشور 37.5 درصد است. اين در حالي است كه كشور سالانه 5 هزار مگاوات ظرفيت توليد را بايد وارد مدار كند تا توسعه كشور به خاطر برق و آب متوقف نشود. 

مجيد نامجو وزير اسبق نيرو نيز به لزوم ساخت و افزايش راندمان نيروگاههاي حرارتي اشاره داشت و ميگفت: به دلایلی نظیر پرداخت سوبسيد، پايين بودن قيمت انرژي و رغبت نداشتن بانكها براي ارائه وام چارهاي جز توسعه نيروگاههاي حرارتي نداريم.

نتيجه اينكه چارهاي جز افزايش راندمان نيروگاههاي حرارتي نيست و به گفته مديرعامل شرکت سانا (سازمان انرژيهاي نو در ايران) بهرهگیری از انرژيهاي تجديدپذيرهمانند مكملي بر ای نيروگاههاي حرارتي ميتوانند كمك كنند تا استفاده از انرژي فسيلي كاهش يابد.

مكانيزم نيروگاههای حرارتي

تقریباً تمام نیروگاههای زغالی، نیروگاههای هستهای ،زمین گرمایی و نیروگاههای خورشیدی و همچنین خیلی از نیروگاههای گازی جزو نیروگاههای حرارتی محسوب میشوند. در ايران به دليل قيمت پايين سوخت بيشتر از گاز استفاده ميشود. عيب نيروگاههايي كه از سوخت فسيلي استفاده ميكنند توليد گازكربنيك فراوان و اكسيدهاي ازت و گوگرد و غيره است كه در جو زمين رها شده و محیطزیست را آلوده میکنند.

اساس كار اين نیروگاهها بر گرم کردن آب تا حالت بخار است و سپس بخارهاي تولیدشده توربينهاي توليدكننده الكتريسيته را به حركت در ميآورند و برق را وارد مدار كشور ميكنند. بیشترین تغییر در طراحی نیروگاههای حرارتی ناشی از منابع سوخت مختلف است، بعضی جاها ترجیح داده میشود که در این نیروگاهها از یک مرکز انرژی استفاده کنند چون این امکانات باعث تبدیل انرژی گرمایی به انرژی الکتریکی میشود.

در نیروگاه سیکل ترکیبی گاز طبیعی به طور مکرر در توربینهای گازی و دیگهای بخار سوزانده میشود.گرمای اتلاف شده از توربین گازی میتواند برای ایجاد بخار استفاده شود و این کار باعث بهبود بازده کلی نیروگاههای سیکل ترکیبی میشود. به همين دليل اين نيروگاهها ميتوانند تا 50 درصد راندمان داشته باشند. دولتهاي فعلي و پيشين هم طبق بند 19 قانون بودجه 92 قراردادهاي متعددي براي تبديل نيروگاههاي گازي به سيكل تركيبي منعقد كردند تا راندمان توليد اين نيروگاهها را بالا ببرند.

بهبود بهرهوري

در حال حاضر نيروگاههاي برق حرارتي كشور با راندمان .37.5 درصد 90 درصد برق كشور را تأمين ميكنند. بر اساس تبصره بند «ج» ماده یک قانون مرحله اول هدفمند كردن يارانهها وزارت نيرو مكلف شده بود بازده متوسط نيروگاههاي كشور را ساليانه يك درصد افزايش دهد، به گونهاي كه پس از گذشت پنج سال از زمان اجراي اين قانون به بازده 45 درصد برسد. البته ناگفته پيدا است كه اين خواسته محقق نشد و همچنان نيروگاههاي كشور با راندمان 37.5 به كار خود ادامه ميدهند.

سال 91 توان توليد نيروگاههاي كشور حدود 58 هزار مگاوات بوده است، در صورت سرمايهگذاري براي افزايش يك درصد، بازده اينگونه نيروگاهها بدون نياز به مصرف سوخت بيشتر از 580 مگاوات به ظرفيت توليد برق كشور افزوده ميشود.

 به علت رشد سريع علم و تكنولوژي، تغيير راندمان تكنولوژيهاي مختلف بسيار وسيعتر از گذشته بوده و تفاوت راندمان ميان تكنولوژيهايي كه در كشورهاي مختلف مورد استفاده قرار ميگيرند قابل توجه است. به عنوان مثال توربينهايي كه در حال حاضر در اكثر نيروگاههاي بزرگ ايران نصبشده يا ميشود با تكنولوژي ساخت سال 1981 است و راندمان آن در شرايط ايزو با توان 163 مگاولت حدود 34.51 درصد و با توان 112 مگاولت حدود 31 درصد است. درحالیکه توربينهاي جديدي كه ساخته ميشود با راندمان 39.5 درصد است و در صورتي كه كنار سيكل بخار استفاده شود راندمان آن به بيش از 60 درصد نيز ميرسد. يا محصول ديگري با توان 100 مگاوات به تنهايي بيش از 46 درصد راندمان دارد.

به دليل اهميت توليد برق و افزايش راندمان اين صنعت راهبردي، مركز پژوهشهاي مجلس پیشنهادهایی ارائه كرد كه نتيجه آن به اين شرح است:

افزايش قدرت خروجي توربينهاي گازي با استفاده از سرمايش هواي ورودي

افزايش راندمان سيستمهاي احتراق و بويلرها در انواع نيروگاههاي حرارتي

افزايش راندمان نيروگاهها با استفاده از روشهاي بازتاب حرارت

توسعه سيستمهاي گرمايش و سرمايش منطقهاي و ايجاد شركتهاي فروش حرارت

توسعه استفاده از توربينهاي انبساطي در دستگاههاي تقليل فشار ورودي نيروگاهها.

مديريت انرژي قدم نخستين

بهبود عملكرد نيروگاههاي حرارتي متكي بر ارزيابيهاي مستمر و اجراي برنامههاي كارايي انرژي است. استقرار واحدهاي  مديريت انرژي نخستين گام براي بهبود مصرف انرژي در اين واحدهاست كه مسئوليتهايي چون برنامهريزي، اجرا، محكزني، پايش و ارزيابي مصرف انرژي را انجام ميدهند. تاكنون نيز فعاليتهاي مختلفي از سوي سازمان بهره‌‌وري انرژي براي حصول اين مهم اجرا شده است. مميزي نيروگاههاي بيستون، شازند، مفتح، رامين اهواز، تبريز، يزد، نكا و ... از جمله اين فعاليتها است. اعتنا به گروههاي مديريت انرژي در كشور و باز گذاشتن دست سازمان بهرهوري انرژي نه تنها به جهت گزارش عملكرد و پیشنهادها بلكه براي نظارت بر فعاليت نيروگاههاي كشور ميتواند راهگشا باشد.