غول آلودگی از بین می رود

شمار نشریه : 183

گروه تأسیسات: بنزيني كه توسط پتروشيميها تولید ميشود حاوي برخي از حلالها است. يك سري حلالهايي در اين بنزين وجود دارد كه حاوي  بنزن هستند و در صنعت پتروشيمي كاربرد دارند ولي درعینحال ميتوانند به عنوان سوخت نيز مصرف شوند. ادعاي سازمان محيطزيست آن است كه براي جبران كمبود سوخت در كشور آنها را به بنزين اضافه كردهاند درحالیکه اين حلالها تأثير آلودهكنندگي زيادي دارند و سرطانزا هستند. 

سعيد متصدي، معاون انساني سازمان حفاظت محيطزيست  در مورد 5 برابر بودن حد مجاز ميزان بنزن موجود در بنزين داخلي گفت : ما  اعلام کردهایم این ميزان بايد 1 درصد باشد كه فقط با توليد يورو 4 و 5 امكانپذير است اما میزان آن 5 درصد است. مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران نيز از نتايج تست بنزين ايران در آلمان گفت كه عدد اكتان برابر با 12 واحد كمتر از استاندارد جهاني دارد. به گفته وي: «این آنالیز نشان داد که عدد اکتان بنزینهای معمولی و سوپر ساخت داخل به ترتیب ۸۳ و ۹۵ است. این عدد در استاندارد جهانی حداقل ۹۵ است.» هرچه عدد اکتان یک سوخت بیشتر باشد آن سوخت در مقابل پدیده احتراق مخرب فشار و گرما مقاومتر است. يوسف رشيدي همچنين از ميزان تركيبات آروماتيك موجود در بنزين همچون بنزن، تولوئن و زايلين گفت كه همگي مواد سرطانزاي موجود در بنزين محسوب ميشوند و بسيار خطرناكند و بر اساس استاندارد يورو 4 ميزان آنها در بنزين بايد زير يك درصد باشد كه بر مبناي آزمايشهاي ما در بنزينهاي توليد داخل بين 2 تا 3 درصد است.

پژوهش دانشگاه صنعتي شريف

در اين ميان تحقيقات دانشگاه شريف از نمونههاي بنزين و ديزل توزيعشده در 10 جايگاه شهر تهران از ميانه سال 1390 تا دي ماه سال 1392 نشان ميدهد ، در نمونههاي سال 1390 ميزان گوگرد سوخت ديزل به بيش از 8 هزار در ميليون (PPM) ميرسد که بسیار بالاتر از حد استاندارد دیزل پاک است. همچنین بررسی نمونههای بنزین سال 1390 سطح گوگرد بنزین را در حدود 180 قسمت در میلیون نشان میدهد، این میزان نیز از حد استاندارد که 10 قسمت در میلیون به شمار میآید، بسیار فراتر رفته است. جالب آنکه میزان گوگرد در بنزینهای سوپر، یورو 4 و معمولی در سال ۹۰ تفاوت چندانی با یکدیگر نمیکنند؛ اما در سال جاری با بهبود کیفیت بنزین یورو 4 و سوپر، سطح گوگرد در آنها به کمی بیشتر از 20 قسمت در میلیون میرسد که البته این میزان نیز حداقل 2 برابر میزان استاندارد است.

وحيد حسيني سرپرست اين گروه تحقيق در خصوص نمونههای پس از سال 1390، اظهار داشت: هرچند نمونههای بعدی در پایان سال 1391 کاهش قابلملاحظهای در سطح گوگرد سوخت بنزین و دیزل را نشان میدهد، ولی باید توجه کرد که هنوز با سطح استاندارد یورو 4 فاصله وجود دارد. ضمن اینکه، سوخت بیکیفیتی که پیش از این در خودروها مورد استفاده قرارگرفته عمر تجهیزات کاهش آلایندگی را به زوال رسانده است و صدمه قبلاً ایجاد شده است..

بحران آلودگي

آلودگي هوا تنها به سالهاي اخير بازنميگردد و وارونگي هوا در روزهايي از سال كه به تعطيلي شهر ميانجامد خبري آشنا براي تهرانيها و بسياري ديگر از شهرهاي بزرگ كشور است. منحصر كردن دليل آلودگي هوا در كيفيت پايين بنزين تنها پاك كردن صورت مسئله است. به گفته فتحالله امي، مشاور ارشد سازمان محيطزيست بر اساس پژوهشي رسمي اتومبيلهايي مانند پژو 405 و پرايد 20 تا 30 برابر يك خودرو استاندارد آلودگي توليد ميكنند. به گفته وي:  طبق برآوردها 70 درصد آلودگي هوا مربوط به منابع متحرك است و تنها 30 درصد به ديگر منابع ربط دارد. اين رقم براي تهران به 89 درصد در مقابل 11 درصد ميرسد بنابراين مهمترین راهكار ساماندهي اين منابع متحرك است.

وي ادامه داد: طبق گفته ناجا از 4 ميليون خودرو كه در تهران هستند 50 درصد آنها يعني 2 ميليون از آنها تردد دارند و از اين 2 ميليون نزديك به 1 ميليون غيراستاندارد هستند كه همان خودروهای مدل 82 به پاييناند و 2 ميليون خودرو در تهران برابر 40 ميليون خودروی استاندارد آلودگي ايجاد ميكنند.

با اين حال خودروسازان همچنان به توليد خودروهاي يورو 2 ادامه ميدهند و به دلايل اقتصادي از استاندارد كردن خودروها طفره ميروند. وحيد حسيني، استاد دانشگاه شريف پيشنهاد ميكند با استقرار فنآوري EOBD در خودروها همزمان با مصرف سوخت يورو 4 میتوان از افزايش آلودگي جلوگيري كرد. به گفته وي: این فناوری موجب میشود چنانچه کارکرد عادی موتور خودرو به نحوی مختل شود که باعث افزایش آلایندگی خودرو شود چراغ هشدار به راننده روشنشده و ضمناً میزان رانندگی در این وضعیت ثبت میشود.  در آیندهای نه چندان دور باید از این سیستم به عنوان جایگزین معاینه فنی خودروها استفاده شود؛ اما خودروسازان به دلایل اقتصادی از استقرار این سامانه طفره رفتهاند.

مقررشده که با هدف رفع آلودگي هوا خودروسازان خودروهايي با استاندارد يورو 4 توليد کنند. بر این اساس به خودروسازان مهلت داده شده که توليداتشان را تا آخر خردادماه با توجه به استاندارد يورو 4 به بازار عرضه کنند اما امیرعباس سلطاني، عضو كميسيون انرژي ميگويد: خودروسازان تاکنون هیچ فشار جدی روی خود برای تحقق به وعدههایشان احساس نکردهاند و همین امر هم به آنها این اجازه را داده است که با تولید خودروهای بیکیفیت با جان و مال مردم بازی کنند.

وی ادامه داد: رانتهای دولتی و عدم نظارت جدی دستگاهها و نهادهای نظارتی، باعث شده که گامهای عملی در راستای ارتقای کیفیت خودروهای تولیدی برداشته نشود و خودروسازان صرفاً با در نظر گرفتن سود خودشان به جان مردم خیانت کنند و تا وقتی هم عزم برخورد با آنها ایجاد نشود همین رویه ادامه خواهد داشت.

وحيد نوروزي مشاور محیطزیست و حملونقل شهردار تهران در این باره گفته است: درحالیکه بنزین مصرفی به عنوان دلیل اصلی آلودگی هوای تهران در چند سال اخیر معرفی شده، ولی واقعیت این است که خودروسازان پشت به نظر میرسد تمام مسئولان و کارشناسان در مورد اینکه خودروها و سوخت غیراستاندارد عوامل اصلی آلودگی هوا هستند اتفاق نظر دارند و تنها بر سر میزان سهم هر یک از این دو عامل اختلاف نظر وجود دارد بنابراین با توجه به قوانینی که برای جلوگیری از آلودگی هوا در زمینه محدوده طرح ترافیک، معاینه فنی، کمیته هماهنگی مواقع اضطراری آلودگی هوا، استاندارد خودرو، کنترل آلایندگی صنایع و کارخانهها و حتی منابع خانگی و تجاری وجود دارد  شاید تنها با عزم جدی و قوی فقط برای اجرای صحیح این قوانین از سوی دولتمردان و سازمانهایی که مسئول مستقیم رفع آلودگی هوا هستند بتوان غول آلودگی هوا را از بین برد.