هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   182   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

شکار سلامت در بازار شیرآلات

گروه بازار ساختمان:
مرمی گلوله را می‌شناسید که برای کشتن انسان از سرب ساخته می‌شود اما شاید این را ندانید که سرب می‌تواند کل بدن انسان را مانند هیولایی بخورد و دقیقاً در خون و مغز همان کار را می‌کند که جذام در پوست و گوشت. به شرط آنکه انسان هم آن را خورده باشد. این را همه نمی‌دانند که برای آسیب دیدن از این عنصر مهلک نیازی به دشمن و شلیک گلوله نیست بلکه این دشمن دیرین انسان در همین نزدیکی و در مبادی ورود آب آشامیدنی هم ممکن است به کمین نشسته باشد.
محمد فرزاد، دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان شیرآلات بهداشتی ساختمان در گفتگو با پیام ساختمان عدم رسیدگی به وضعیت شیرآلات را به گردن سازمان‌های مسئول دولتی می‌اندازد و از نظارت ناممکن هم بر تولید و هم بر واردات به شدت انتقاد می‌کند.
پیام ساختمان: تأیید می‌کنید که در شیرآلات بهداشتی سرب وجود دارد؟
نه فقط سرب، برای مثال در شیرآلات باید از نوعی روغن‌های روان کننده استفاده شود تا استهلاک و سایش شیرآلات کاهش یابد اما مشکل این است که این روغن‌ها گران است و ممکن است در شیرآلاتی از روان کننده‌های صنعتی که استاندارد نیست، استفاده شود. همچنین اتصالاتی که در شیرآلات به صورت مستقیم با آب خروجی ارتباط دارند نباید باعث آلودگی آب شوند.
بخش زیادی از شیرآلات ناسالم که در بازار وجود دارد از مبادی غیررسمی وارد کشور می‌شود و قطعاً مواد ناسالم برای سلامتی انسان در آنها وجود دارد که تنها یکی از آنها سرب فراوان است. متأسفانه با رشد نرخ ارز و کاهش میزان واردات شیرآلات غیربهداشتی چینی متأسفانه تولید چنین محصولات بی‌کیفیت اما ارزانی که برای سلامتی انسان زیان‌بار است در کشور افزایش یافته است. برای تولید شیرآلات طبق استاندارد حداکثر سرب مجاز 5/2 درصد است اما شیرآلاتی در بازار ایران وجود دارد که حتی بالای 6 درصد سرب هم دارد. البته می توان از سرب هم استفاده نکرد و در ژاپن شیرآلاتی  فاقد ذره ای سرب می سازند اما این نوع تولید نیازمند امکانات مدرن تراشکاری است که ما نداریم.
پیام ساختمان: یعنی در شیرآلات داخلی  سرب وجود ندارد؟
نمی‌توان آمار دقیقی داد چرا که مصرف شیرآلات بهداشتی کشور حدود 20 هزار تن در سال است و تنها  بخشی از این نیاز در 40 کارخانه بزرگ و 20 کارخانه کوچکی که عضو انجمن شیرآلات بهداشتی هستند تولید می‌شود و بخش دیگر از مسیر قاچاق و پیله وری یا همراه سایر کالاها وارد کشور شده و توسط کارگاه‌هایی که گوشه و کنار اقدام به مونتاژ شیرآلاتی فاقد کیفیت و مضر به حال سلامت می‌کنند روانه بازار می‌شود.
پیام ساختمان: یعنی محصولاتی از این دست هم وجود دارند که در کشور رسماً تولید می‌شود اما مانند چینی‌ها ناسالم است؟
شرکتی می‌تواند شیرآلات تولید کند که دارای مجوز باشد و مهر استاندارد دریافت کند. همچنین از آنجا که این کالای بهداشتی در آب شرب مردم تأثیرگذاراست باید از آلیاژهایی که آلایندگی ایجاد نکنند ساخته شود. معیار تشخیص مواد اولیه مناسب نیز در سازمان استاندارد تعریف شد و به حق هم استاندارد روز اروپا است که انجمن ما نیز در تدوین آن مشارکت داشت اما رعایت استاندارد نیاز به نظارت مستمر دارد.
پیام ساختمان: تا آنجا که می‌دانم سازمان استاندارد و انجمن‌های صنفی مانند بتن آماده هم جداگانه محصولات تولیدی را مورد آزمایش قرار می‌دهند شما نمی‌توانید به این نظارت رویکرد کنید؟
ما تنها انجمنی هستیم که با سازمان‌های استاندارد، تعزیرات و حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان  تفاهم‌نامه در سطح کشوری امضا کردیم و از بررسی کیفیت تا کنترل قیمت شیرآلات را در اختیار گرفتیم حتی کارشناسان ما توسط سازمان استاندارد آموزش‌های لازم را دیدند و کارت بازرسی دریافت کردند. ما حتی دارای این اختیار بودیم که به عرضه‌کنندگان شیرآلات بی‌کیفیت اخطار و هشدار برای برخورد قانونی بدهیم اما در مرحله اول هر نظارتی مستلزم داشتن مجوز از انجمن ما است.
پیام ساختمان: به گفته شما استاندارد ایران در حد اروپاست، پس مشکل چیست؟
مشکل از آنجا شروع شد که بعد از مدتی ضوابط واگذاری مهر استاندارد تغییر کرد و به صرف داشتن یک مجوز از هر سازمان و ارگانی و نیز امکان داشتن حتی یک فضای مونتاژ امکان دریافت استاندارد ایجاد شد. دقت کنید قبلاً مونتاژ پذیرفته نمی‌شد اما با این تساهل امکان مونتاژ شیرآلات نیز ایجاد شد. به بیان دیگر با اعطای استاندارد به مونتاژکنندگان شیرآلات هم دست ما برای نظارت بسته‌شده و هم یک صنعت زیر پله‌ای برای مونتاژ شیرآلات قاچاق و بی‌کیفیت که در گذشته به صورت ضعیف وجود داشت ، تقویت شد و به شدت رشد کرد.
پیام ساختمان: در مجموع اداره استاندارد را مقصر می‌دانید؟
اکنون با اداره کل استاندارد دارای این اختلاف سلیقه هستیم که مونتاژ کنندگان را به رسمیت شناخته‌اند و به آنها مهر استاندارد دادند. حال آنکه آنها قطعات را خریداری کرده و تنها اقدام به سوار کردن آن می‌کنند.  این در حالی است که مونتاژ این محصول کار سختی نیست و حتی قطعه سازان هم اقدام به مونتاژ شیرآلات کردند کاری که به صنف آنها مربوط نیست.
به بیان دیگر فقط انجمن شیرآلات نیست که مجوز اعطا کرده و هر اتحادیه یا ارگانی که به کارگاه‌ها مجوز تولید می‌دهند- مانند تراشکاران یا تجهیزات کشاورزی- اقدام به اعطای مجوز تولید شیرآلات نیز کردند. از آنجا که قانون داشتن مجوز را ملاک می‌داند زمینه تولید شیرآلات با هر نوع کیفیتی فراهم شد که این امر به مؤلفه‌ای ای تبدیل شد در تعیین قیمت و تولیدکنندگان باکیفیت و بزرگ و نامدار را نیز متأثر از خود کرد. اینجاست که ما به این نوع اعطای مجوز اعتراض کردیم. حتی از وزارت صنعت نامه گرفتیم که هم به سلامتی مردم و هم به صنف ما آسیب می‌رسد اما در نهایت به سعی در انحصار و جلوگیری از اشتغال متهم شدیم. 
پیام ساختمان: خودتان بفرمایید دنبال انحصار هستید یا کار و تولید با کیفیت؟
ما تلاش کردیم متولی صنعت شیرآلات باشیم اما در حین اجرای کار در مورد روش‌های اجرا به  مشکل برخورد کردیم. برای مثال ما درخواست اعزام کارشناس و بررسی کیفیت داریم اما  گاه می‌بینیم مثلاً رئیس یک اداره (استاندارد) در یک استان سلیقه‌ای عمل نموده و با ما همکاری نمی‌کند که این کار را با مشکل مواجه می‌سازد. مشکل این است که تولیدکنندگانی در سراسر کشور هستند که عضو انجمن ما نبوده و برای ما حق بازرسی قائل نیستند.
پیام ساختمان: از آنجا که این مسئله با سلامت مردم ارتباط دارد چرا وزارت بهداشت و درمان متولی بررسی کیفیت این کالا نمی‌شود؟
این را هم بررسی کردیم و بارها از وزارت بهداشت درخواست کردیم اما تا به امروز وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به نقش خودش در بررسی صنعت شیرآلات عمل نکرده است. از این رو برای کنترل شیرآلات به بخش عرضه این کالا روی آوردیم. راهکاری که در این بخش دنبال می‌کنیم این است که از وزارت نیرو درخواست کردیم قبل از اعطای پایان کار اتصالات و شیرآلات ساختمان را بررسی کند تا مشخص شود استاندارد است یا خیر. چرا که شیرآلات می‌تواند در مصرف آب موثر باشند. چنین کاری دقیقاً در مورد گاز شهری توسط وزارت نفت انجام می‌شود و پیگیری و بررسی شدید و سختی در مورد کیفیت اتصالات گازی ساختمان انجام می‌شود اما در عمل مشکل این است که کدام استاندارد را باید بررسی کرد. هر چند اسفند 92 با مهندس پیروزبخت رئیس جدید سازمان ملی استاندارد جلسه داشتیم و قرار شد تا در این زمینه همکاری خوبی انجام شود. 
پیام ساختمان: مردم چگونه می‌توانند شیرآلات تقلبی را تشخیص بدهند؟
این کار بدون آزمایشگاه تخصصی حتی برای فعالان این صنعت هم سخت است چه رسد به مردم عادی. حداقل قیمت یک ست شیرآلات بهداشتی120 هزار تومان است حال اگر یک نوع شیرآلات به قیمت هر ست 60 هزار تومان عرضه شود، نشان می‌دهد که این کالا استاندارد نیست. از این رو قیمت‌های بسیار ارزان نشان از کیفیت نازل دارد چرا که باید یک حداقل‌هایی از کیفیت را داشته باشد . چگونه ممکن است تولید یک محصول با مواد اولیه خوب و هزینه‌های گمرک و حمل‌ونقل انجام شود اما قیمت محصول نهایی در مجموع 60 هزار تومان شود.