هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   157   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساخت و ساز در کیش

گروه گزارش: یکی از پررونق‌ترین نقاط ایران در زمینه ساخت و ساز، جزیره کیش است، اما این جزیره استانداری، فرمانداری و شهرداری ندارد، بلکه اداره امور منطقه آزاد کیش بر عهده «سازمان منطقه آزاد کیش» است که مسئولیت‌های آن از سوی شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی کشور تهیه و تصویب شده است.

سازمان مذکور برای مدیریت منطقه آزاد کیش، تعدادی شرکت تابعه دارد و برخی از شرکت‌های زیرمجموعه آن نظیر معاونت عمرانی، معاونت شهرسازی، شرکت عمران و خدمات، شرکت مهندسی و شرکت فضای سبز، مرتبط با امور ساخت و ساز و صنعت ساختمان هستند. برای اطلاع از کم و کیف ساخت و ساز در نگین خلیج فارس، به سراغ یکی از فعالان صنعت ساختمان در این جزیره رفتیم. مهندس محمد کورانی، مدرک کارشناسی عمران و کارشناسی ارشد مدیریت کسب و کار (MBA ام بی‌ای) دارد و حدود 15 سال است که در کیش به ساخت و ساز مشغول است.

خودش می‌گوید؛ شخصاً حدود 50 ساختمان در جزیره کیش ساخته که از چهار تا 10 طبقه بوده‌اند و سال‌ها سرپرست کارگاه یا مدیر پروژه طرح‌ها، ساختمان‌ها، هتل‌ها و مجتمع‌های بزرگ، نظیر ساختمان‌های مربوط به شرکت نفت بوده که مساحت ساخت آنها بعضاً تا 30 هزار متر مربع هم می‌رسیده است.

پیام ساختمان: در حال حاضر وضعیت ساخت و ساز در جزیره کیش چگونه‌است؟

نسبت به 15 سال پیش، ساخت و سازها خیلی بهتر شده و پیشرفت کرده است. مثلاً برای ساخت ساختمان‌ها و برج‌های مرتفع مجوز داده شده و بعضاً ساخته شده‌اند. قبلاً بلندترین ساختمان، برجی 11 طبقه بود ولی الآن ساختمان‌های 22 طبقه ساخته شده و 27 طبقه هم در حال ساخت است و حتی مجوز برج 50 طبقه هم صادر شده است.

پیام ساختمان: کیفیت ساخت چگونه‌است؟

قطعاً به نسبت 15 سال پیش خیلی بیشتر و بهتر شده است و علت اصلی آن هم این است که اولاً آگاهی مردم و استفاده کنندگان بیشتر شده و خودشان ساختمان خوب و اصولی مطالبه می‌کنند و بعد هم مصالح نو و استاندارد در جزیره خیلی بیشتر شده است. یعنی به دلیل آگاهی مردم و باز شدن دید آنها، کیفیت ساختمان‌ها خیلی خوب و مصالح مصرفي هم خیلی بهتر شده است. قبلاً هر کس که سرمایه اي داشت ساخت و ساز می‌کرد، حتی پزشک یا مغازه دار هم ساختمان سازی می‌کرد. چون فکر می‌کنند ساختمان سازی درآمد خیلی بالایی دارد و گاهی برای کاهش هزینه‌ها، خودشان تصمیم می‌گیرند، ساختمان بسازند. ولی بعد از چندین سال که افراد غیرمتخصص ساخت و ساز کردند و مردم نتایج و عواقب آن را دیدند - که کیفیت ساختمان‌هایشان پایین است و مصالح پرت و دورریز زیاد دارد – الآن این موضوع کمتر شده است.

وقتی یک متخصص ساختمان می‌سازد محاسبه و آنالیز می‌کند و کار خوب و ساختمان اصولی تحویل می‌دهد؛ البته به شرطی که مهندس هم به وظایفش عمل کند و مثل غیرمتخصصان فقط به فکر تمام کردن کار و کسب سود نباشد و مسئولیت پذیر باشد.

پیام ساختمان: نظام مهندسی بر ساخت و سازها نظارت می‌کند؟

ما فعلاً چیزی به نام نظام مهندسی نداریم و قرار است سازمان نظام مهندسی استان هرمزگان یک شعبه در جزیره کیش دائر کند. الآن «واحد شهرسازی» و «معاون عمرانی» داریم که زیر نظر سازمان منطقه آزاد کیش هستند و بر ساخت و سازها نظارت می‌کنند. اخیراً سازمان منطقه آزاد کیش در ساخت و سازها سختگیری بیشتری می‌کند، بازدید دوره ای دارند و حتی بر کار سایر ناظران هم نظارت می‌کنند که كار بسيار خوبي است و به نظرم روز به روز هم بهتر می‌شود.

پیام ساختمان: وضعیت ساخت یا تهیه مصالح در آنجا به چه صورت است؟

متأسفانه از جزیره کیش تنها ماسه، آن هم فقط برای ساخت و ساز غیرسازه ای، نظیر «بتن مِگر» و سیمان کاری‌های معمولی قابل استفاده است. خاک جزیره به علت سولفاته بودن برای ساخت مصالح سازه ای قابل استفاده نیست و وزن مخصوص و چگالی آن هم کم است. مثلاً وزن مخصوص شن یک و هشت دهم است ولی در جزیره زیر یک است یعنی خاک پوك است و خلل و فرج دارد و نمی‌توان در ساخت مصالح سازه ای از آن استفاده کرد. در نتیجه شن و ماسه با وسایل نقلیه دریایی از سرزمین مادری می‌آید و در جزیره بتن ساخته می‌شود. قبلاً با خاک جزیره و در خود کارگاه‌ها، بتن ساخته می‌شد که خوشبختانه با سختگیری‌های سازمان منطقه آزاد کیش، اجازه ساخت بتن در محل داده نمی‌شود مگر اینکه کارگاه بچینگ بتن داشته باشند. سایر مصالح هم مثل میلگرد، کاشی و سرامیک، گچ، در، پنجره، کلید، پریز و ... از سرزمین مادری و گاهی از دبی یا چین وارد می‌شود.

پیام ساختمان: كنترل مصالح وارداتی چگونه صورت می‌گیرد؟

خوبی جزیره کیش، که از قدیم هم بوده این است که معاونت عمرانی سازمان منطقه آزاد کیش واحد کنترل کیفیت در محل بندرگاه دارد و همه مصالح وارداتی بازرسي می‌شود و هر چیزی را که فاقد کیفیت لازم تشخیص بدهند اجازه ترخیص نمی‌دهند و برمی گردانند؛ مخصوصاً مصالح و موادی که به سازه ساختمان مربوط است دقیقاً چک می‌شود.

پیام ساختمان: واردات مصالح از کشورهای خارجی چگونه است؟

بعضی مصالح و مواد به علت ارزان بودن از دبی و یا چین وارد می‌شود که البته قبلاً بیشتر بود. مثلاً مدتی میلگرد از دبی وارد می‌شد ولی در حال حاضر این کار صرفه اقتصادي ندارد. اخیراً باب شده که پیمانکار هم از دبی می‌آورند، یعنی وقتی به خاطر مصالح و محصولاتی با یک شرکت خارجی قرارداد می‌بندند، پیمانکار و اجراکننده هم می‌آورند که البته به نظرم کار خوبی است، چون معمولاً شامل کارهای نما و مسائل زیبایی ساختمان‌هاست که ظریف و پر از ریزه کاری است و معمولاً پیمانکاران خارجی خیلی خوب انجام می‌دهند. چنین چیزی قبلاً خیلی متداول نبود و در چند سال اخیر بیشتر شده است.

پیام ساختمان: آب و هوای خاص جزیره بر کار شما چه تأثیری دارد؟

گرما در کار ما به ویژه در هوای آزاد خیلی مشکل‌زاست، بخصوص برای کارهایی مثل بتن ریزی که نیازمند دقت و اطلاعات کافی علمی است. مسئله دیگر اینکه به خاطر شرجی بودن، یون کلر یعنی سولفات نمک دریا که در هوا معلق است روی ساختمان‌ها می‌نشیند و ایجاد مشکل می‌کند. به خاطر همین باید تمهیدات خاصی دیده شود، مثلاً میلگردها و شن و ماسه در فضای باز حتماً باید پوشش داشته باشند زيرا در غير اين صورت یون‌های معلق کلر روی آنها می‌نشینند و وقتی در داخل سازه ساختمان می‌روند، یون کلر شروع به خوردگی و شوره زدن می‌کند و میلگرد را می‌خورد و می‌پوساند و بعد از مدتی تمام زیرساخت‌های ساختمان را فرسوده مي كند. جدیداً کارها خیلی بهتر شده و همه چیز کاور دارد ولی در ساخت و سازهای قبلی بسیاری از میلگردها خورده و پوسیده شده و تیرآهن‌ها ورقه ورقه می‌شوند.

در حال حاضر در بتن‌ها روان کننده می‌زنند که امكان نفوذ یون و کلر وجود نداشته نباشد و هوای داخل بتن را با مواد شیمیایی خاصی خارج و آن را متراکم می‌کنند.   

پیام ساختمان: با این حساب جزیره کیش هم روزي دارای بافت فرسوده خواهد شد؟

استهلاک ساختمان در جزیره کیش در مقایسه با جایی مثل تهران بسیار بالاست. به حدی که اگر طبق گفته مهندسان در تهران بین 20 تا 30 سال باشد، در جزیره کیش حدود 15 سال است. درصد زیادی از آن هم به خاطر تأثیر یون کلر و شرجی بودن است. مسئله دیگر گرمای زیاد و همچنین اختلاف شدید گرم و سرد شدن هوا در 24 ساعت است. مثلاً دما در روز 40 و در شب 20 درجه است! 20 درجه اختلاف دما زیاد است و باعث انبساط و انقباض مصالح می‌شود که به تدریج ترک می‌خورند و خرد می‌شوند. سنگ‌ها و کوه‌ها هم همین طوری فرسوده می‌شوند.اينکه غیرمتخصصان نباید ساخت و ساز کنند یک نمونه‌اش همین جاست که مثلاً سنگ مشکی را به صرف زیبا بودن به شکل دوغابی برای نمای ساختمان استفاده می‌کنند! گرمای روز و سردی شب بعد از مدتی همه آنها را می‌کند و پایین می‌اندازد.

پیام ساختمان: گرمای زیاد و نوسان دما مصرف انرژی را هم بالا می‌برد!؟

به علت گرمای زیاد مصرف انرژی فوق‌العاده بالاست. قبلاً در ساخت و سازها پنجره‌ها و شیشه‌ها معمولی استفاده می‌شد ولی اخیراً استفاده از پنجره‌ها و شیشه های دوجداره الزامی شده كه خیلی خوب است. بعضی مهندسان و سازنده‌ها مبحث 19 مقررات ملی را برای رطوبت و حرارت واقعاً رعایت می‌کنند، به شکلی که دیوارها به صورت دو جداره و با استفاده از پشم شیشه، پشم سنگ، پلی استایرن و یونولیت است. برای این کار خوشبختانه نرم افزاری هم هست که کار طراحی را انجام می‌دهد و کار راحت شده است.