نشریه شماره   182   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

وظیفه معماران بعد از هدفمندی

آرزوافشارزاده- تأثیر هدفمندی یارانه‌ها بر معماری ما هنوز برای برخی کارشناسان و صاحب‌نظران معماری روشن نیست.در صورتی که هدفمندی یارانه‌ها و گران شدن قیمت حامل‌های سوخت می‌تواند تأثیر بسزایی در نوع و سبک معماری ما داشته باشد . مردم ایران بیشترین انرژی را در جهان مصرف می‌کنند و در کنار آن آلودگی فراوانی نیز ایجاد خواهد شد و تولید فاضلاب‌های مختلف به دلیل مصرف بی‌رویه انرژی است.پس از گران شدن قیمت حامل‌های سوخت، موضوع بهینه‌سازی مصرف انرژی به میان خواهد آمد که  معماران نقش مهم و پررنگی در آن دارند.با دو تن از کارشناسان و صاحب‌نظران معماری دراین‌باره گفتگویی انجام داده‌ایم که شرح آن را در ادامه می‌خوانید:
معماران باید با دید اقتصادی از مصالح استفاده کنند
دکتر محمدمهدی محمودی، استاد دانشگاه در گفتگو با پیام ساختمان می‌گوید:اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها بر نوع طراحی معماران بسیار  تأثیرگذار است.وظیفه معماران در این مورد بسیار سنگین است چرا که  معماران باید در قسمت طراحی بیندیشند که چگونه از هزینه‌های دوباره و اضافی جلوگیری کرده و سوبسید ها را کمتر کنند و استفاده صحیحی داشته باشند.وی اضافه می‌کند: به ایرانیان هشدار داده‌شده که مصرف انرژی بیش از حد نداشته باشند  و ما به عنوان معمار موظفیم فضاهایی را طراحی کنیم که مسائل هدفمندی در آن رعایت شود.
این استاد دانشگاه در ادامه به استفاده از مصالح ساختمانی اشاره می‌کند و می‌گوید: در حال حاضر با توجه به هدفمندی یارانه‌ها شیشه و دیوار دوجداره کالای لوکسی نیست  و معماران نباید فکر کنند استفاده از این مصالح فقط هزینه بر است و فقط برای برخی مناطق گران‌قیمت تهران استفاده شود .
محمودی بیان می‌کند:معتقدم معماران باید با دید اقتصادی از مصالح استفاده کنند و در طراحی خود کف و دیوارها را دو جداره کنند و سرمایش و گرمایش را نیز کنترل نمایند که این مسئله به استفاده بهینه از انرژی کمک می‌کند.
وی در قسمت دیگر از سخنان خود به پنجره‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: معماران باید این را در نظر بگیرند که بازشوها باید چه ارتفاعی داشته و در چه جهتی باشند و نباید پنجره ثابتی در 4 طرف خانه داشته باشیم بلکه پنجره‌ها باید نسبت به کاربری خاص خود در خانه طراحی شوند.وقتی می‌دانیم آشپزخانه گرم است باید پنجره به گونه‌ای در این قسمت از خانه تعبیه شود که  رو به آفتاب نباشد و باعث گرم شدن بیش از حد خانه نشود تا مجبور باشیم همیشه آن را خنک کنیم .
محمودی ادامه می‌دهد:زمانی که معماران طراحی و اجرای صحیحی داشته باشند فرهنگ‌سازی می‌شود که استفاده‌کننده چگونه از وسایل انرژی سوز خود استفاده کند و این نگرانی نیز برطرف می‌شود که خانواده‌ای که روی پیلوت یا پارکینگ زندگی می‌کنند باید  تابستان گرمی داشته باشند و در زمستان نیز خانه آنها  سرد باشد . طراح معمار باید طراحی کف و سقف را   با توجه به طبقات فوقانی و تحتانی به گونه‌ای انجام دهد که  باعث بهینه‌سازی در مصرف انرژی کاربر شود.
وی تاکید می‌کند:طراح  و معمار باید نوع مصالح مورد استفاده در ساختمان را تعیین کند و با مصالح به‌روز و با در نظر گرفتن اقلیم و فرهنگ و بستر و اقتصاد به طراحی بپردازد.ترکیب این عوامل کمک می‌کند معماری خوبی داشته باشیم که در مصرف انرژی صرفه‌جویی نموده و بهینه‌سازی کند.
این استاد دانشگاه درباره اینکه هدفمندی یارانه‌ها چه تأثیری بر معماری شهری و فضای شهر خواهد داشت، می‌گوید:برخی  فضاها در شهرهای ما بسیار تاریک و برخی نیز روشن هستند .باید از تکنولوژی روز در نورپردازی شهرها استفاده شود تا فقط جایی که انسان در حال حرکت است روشنی به وجود بیاید .این تکنولوژی در فضاهای عمومی ساختمان وجود دارد اما این کار باید در فضاهای شهری هم وجود داشته باشد چرا که هم برای شهروندان بسیار خوب است هم در مصرف انرژی صرفه‌جویی خواهد شد.
هدفمندی یارانه‌ها راهی به سوی معماری پایدار
ساناز افتخارزاده ، کارشناس ارشد معماری درباره تأثیر اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها بر معماری می‌گوید:افزایش قیمت سوخت بر طراحی معماری بسیار موثر است. با توجه به قیمت ارزان نفت در سال‌ها پیش، سبک معماری آمریکا مدرن بود و تمام جداره‌ها شیشه‌ای بودند،اما وقتی درآن مقطع قیمت نفت در اوپک گران شد، معماران آمریکایی دیگر از شیشه در معماری خود استفاده نکردند و بحث معماری پایدار پیش آمد .
وی اضافه می‌کند: ساختمان پردیس سینمایی ملت که  چند سال پیش به صورت تمام شیشه‌ای به عنوان بنای عمومی ساخته شد،موج انتقادات را در بر داشت که یکی از منتقدان آن نیز خود من بودم چرا که معتقدم هزینه نگهداری بسیار زیادی دارد.
افتخار زاده در پایان تاکید می‌کند:می‌توان گفت گران شدن حامل‌های انرژی باعث می‌شود معماران تجدیدنظری در نوع طراحی خود داشته باشند و این اتفاق مثبتی است.من چند سالی است روی مبحث معماری پایدار کار می‌کنم اما تاکنون خریداری نداشت چون سوخت ارزان بود و سازندگان دلیلی نمی‌دیدند نوع معماری خود را تغییر دهند. از این جهت می‌تواند در صرفه‌جویی انرژی بسیار موثر باشد.