هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   181   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ذوق زده به بازار نروید

گروه بازار ساختمان: هر چند بارها و بارها شنیده‌ایم که هیجان اساس حرکت بیشتر سرمایه‌گذاران حقیقی در بازارهای مالی و موازی است اما سال قبل باز هم شاهد بودیم در بازه زمانی که شاهد رشد شاخص بورس سهام هستیم بسیاری شتابان و برای کسب سود بیشتر وارد بازار سرمایه شدند و بدون کمترین توجهی اقدام به انتخاب سخت‌ترین روش کسب سود در بازار سهام کردند. این قبیل اشخاص که به دلیل فقدان آگاهی کافی و دانش اندک از ریسک گریزها می‌باشند به محض شنیدن سود در یک بازار به سرعت وارد آن شده و سرمایه خود و گاه دیگران را به آن بازار گسیل می‌کنند. سال 90 بازار طلا و مسکن، سال 91 بازار ارز و مواد اولیه، سال 92 عمدتاً بازار سرمایه مورد هجوم آنها بود.
در بحث سودآوری و حتی بازدهی بازارهای مالی و موازی باید به این سؤال پرداخت که چگونه می‌توان در دنیای آشفته سود و زیان به مسیری یا روشی قابل‌اطمینان رسید. اگر این نوشتار را بخوانید هم در گذشته و هم در ماه‌های پر از تغییرات آینده می‌توانید از سرمایه خود بهره ببرید و فریب وسوسه‌های خود خواسته را نخورید. اهمیت ماجرا از این قرار است که بعد از اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها ،نهاده‌های تولید به ویژه انرژی گران می‌شود و بیشتر شرکت‌ها نیز قیمت محصولات خود را افزایش داده و رشد قیمت سهام و افزایش میزان پیش بینی  EPS (سود هر سهم) را مطرح خواهند کرد.
 نکته‌ای جالب برای آنانکه به دنبال سود هستند
 در همین راستا یکی از شرکت‌ها به فرض گران شدن قیمت نوعی محصول در آینده بازار ایران اقدام به پیش‌بینی سود خود در سال 93 کرد و این‌چنین آن را اعلام نمود: سود قطعی 1104 ريال در سال منتهی به اسفند 1392 و پیش‌بینی سود 1405 ريال در سال منتهی به اسفند  1393 حدود 30 تومان به ازای هر سهم که البته این 30 تومان را باید به تعداد سهام آن شرکت مثلاً در ارقام چند میلیاردی ضرب کرد.
نگاهی از درون به بازار
در سال قبل نیز همین اتفاق روی داد و اشخاص حقیقی اغلب سخت‌ترین روش کسب سود در بورس را که به نوسان گیری مشهور است انتخاب کرده و اقدام به خرید سهام شرکت‌ها کردند بدون آنکه کمی تحقیق کنند که این کار تا چه اندازه صحیح است و آیا بزرگان و خبرگان بازار سرمایه خود به این اقدام مبادرت می‌کنند یا خیر؟ کاری که نیاز به مهارتی بسیار بالا دارد و کمتر کارشناسی است که آن را خود تجربه کند چه رسد به آنکه آن را به همین آسانی توصیه نماید. نتیجه آن شد که با توقف سیر صعود شاخص بورس بدون آنکه آیتم خاصی در اقتصاد تغییر کرده باشد همان اشخاص زیان کرده و از بازار سرمایه خارج شدند اما بدون سرمایه‌ای که آورده بودند. آنها سرمایه خود را تقدیم همان اشخاصی کردند که تصور دور زدن شان را داشتند.
داستان از این قرار بود که ارزش سهام بسیاری از شرکت‌های حاضر در بورس سهام که خود از بزرگ‌ترین شرکت‌های تولیدی کشور در نوع خود می‌باشند به دلیل افزایش نرخ تسعیر ارز ارتقاء یافت. چه آنها که قابلیت صادرات داشتند و می‌توانستند از سود رو به صعود فروش محصولات خود به کشورهای دیگر بهره ببرند و چه شرکت‌هایی که به لحاظ ارزش جایگزینی قیمت سهام شان بالا رفته بود. تا اینجا نه عیبی دارد و نه مشکلی و کسی هم نمی‌تواند شرکتی را به دلیل رشد ارزش جایگزین اش بد بداند. اما همین دو مورد کافی بود تا شاخص را مدتی بالا ببرد تا حرکتی شتابان نقدینگی سرگردان وارد بازار سرمایه شود.
عرصه سیمرغ و جولانگاه .....
ارزش جایگزینی به یک معنا به میزان ارزش سرمایه‌ای بر می گردد که برای راه‌اندازی شرکتی مشابه از ابتدا نیاز است. برای مثال اگر شرکتی برای  خرید سوله و تجهیزات و ماشین‌آلات قبل از رشد نرخ ارز به مبلغی نیاز داشت اکنون چند برابر همان مبلغ را باید بپردازد. به بیان دیگر رشد نرخ ارز غیر از بخشی که به سود ناشی از صادرات برمی‌گشت به گران تر شدن واردات یا اصولاً عدم امکان واردات ماشین‌آلات مشابه یک شرکت تولیدکننده بر می‌گشت؛ دلیلی قاطع برای رشد ارزش سهام خود  بدون ارتباط با میزان سودآوری ناشی از فروش محصولات شرکت.
دقیقاً به همین دلیل هم آنانکه دارای اطلاع کافی از بورس بودند این رشد را موقت می‌دانستند. اما چرا چند ماه طول کشید؟
هر چه شاخص بیشتر رشد می‌کرد اشخاص بیشتری نیز به سمت آن می‌آمدند و سرمایه‌های بیشتری برای نیل به سود در این خوان پر بهره ریخته می‌شد. همین تزریق هر چه بیشتر سرمایه‌های اشخاص حقیقی یا همان مردمان عادی که البته همه اقشار جامعه غیر از خبرگان سرمایه‌گذاری و اقتصاد را شامل می‌شد، توانست چراغ رشد شاخص را روشن نگه دارد. همه به تصور اینکه بورس رشدی افسانه‌ای دارد وارد این بازار می‌شدند و حتی برای جانماندن از یکدیگر سبقت هم می‌گرفتند. حتی برخی، خانه‌های مازاد بر نیازی را که به رویکرد سرمایه‌ای خریداری و نگه داشته بودند می‌فروختند تا سهام بخرند و از بازار راکد مسکن به سمت بازار پر رونق و جذاب بورس نقل‌مکان نمایند، اما کدام کارشناسی گفته است که تنها عامل تعیین‌کننده بورس شاخص مرکزی است؟
 شنیدند و گوش نکردند
شاید شنیده باشید آنان که به نوسان گیری همت گمارده‌اند در زمان کاهش شاخص مرکزی سهام می‌خرند و در زمان رشد شاخص اقدام به فروش آن می‌کنند و به این صورت از فروش با قیمت بیشتر سهامی که با قیمت پایین خریده بودند سود می‌برند؛ نکته‌ای که هیجانی‌های بازار به دلیل عدم آگاهی یا حرکت عجولانه فراموش کردند. در نهایت سرمایه‌شان صید کسانی شد که می‌خواستند شکارشان کنند.
صید می‌شوید اگر شکار کنید
شاید بد هم نشده باشد؛ سیل مخربی که بازارهایی مانند مسکن ، ارز و مواد اولیه مانند پتروشیمی و فولاد را در هم می‌کوبد در بازار سرمایه آرام گرفت. چه خوب شد آنان که سرمایه‌های بادآورده‌ای داشتند سرمایه خود را از دست دادند و آنان هم که با مال خود اینگونه بد رفتار کردند نیز حال درس خوبی از شکست در سرمایه‌گذاری خود گرفتند. درسی که به آنان آموخت اولاً در هیجان تصمیم نگیرند چه رسد به آنکه سرمایه‌گذاری کنند ،ضمن اینکه ابتدا برای هر کاری به مطالعه یا حداقل مشاوره بپردازند.
چه خوب شد
چه درسی می‌توان از اتفاقات چند سال اخیر گرفت و آن را بعد از هدفمندی لحاظ کرد. حقیقت این است که هر سرمایه‌گذاری ، حقیقی باشد یا حقوقی  تنها در دو قالب می‌گنجد؛ ریسک‌پذیر و ریسک گریز. ریسک گریزها اشخاصی هستند که یا خرده سرمایه‌ای دارند که نمی‌خواهند روی آن ریسک کنند یا می‌دانند که تصور درستی از آینده بازارها ندارند و نمی‌توانند در عرصه اقتصاد جولان دهند.
مردمان عادی که از آنها با عنوان اشخاص حقیقی یاد می‌کنیم در صورتی که قصد ورود به بازارهای مالی را دارند بهتر است از ابزارهای مالی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری، اوراق مشارکت ، قرضه و اجاره استفاده کنند و هرگز به صورت مستقیم اقدام به خرید سهام شرکت‌ها نکنند. این جمله را به نوع دیگری نیز می‌توان بیان کرد؛ به جای آنکه مسکن، طلا یا شرکت‌های تولیدی را انتخاب کنید واحدهایی از صندوق‌هایی را بخرید که بر آن بازارها اشراف دارند.
خوشبختانه در بازار سرمایه ایران، صندوق‌های سرمایه‌گذاری وجود دارند که بازگشت اصل سرمایه را با ضمانت مورد تأیید سازمان بورس تضمین می‌کنند. ضمن اینکه برخی از همین صندوق‌ها سود را نیز تضمین می‌کنند.