هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   181   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مدیریت انرژی با ساختمان‌های هوشمند

شیوا نصیرپور*
 اگرچه ساختمان‌های هوشمند پیشینه‌ای چندان طولانی ندارند، اما در همین مدت کوتاه و چندساله، بسیار مورد توجه قرارگرفته‌اند.
علت‌‌ استقبال‌از این ساختمان‌ها،گام‌هایی موثر برای نجات زمین است؛ زیرا کارشناسان اعتقاددارند: اگر با همان روش‌های قبلی در زمینه طراحی شهرها پیش برویم، با توجه به تغییرات آب و هوایی کره زمین، به حتم با مشکلاتی فراوان روبه رو خواهیم شد؛ در نتیجه برای مقابله با این مشکلات باید چاره اندیشید و مشخصه‌هایی تازه در طراحی شهر تعریف کرد، از آن جمله "ساختمان‌هایی که در تعامل با طبیعت" قرار می‌گیرند،  نه "ساخت‌وساز بر طبیعت". به عبارتی می‌توان گفت: ساختمانی که دربردارنده محیطی پویا و درعین‌حال مقرون به صرفه، با تکنیک یکپارچه کردن چهار عنصر سامانه‌ها، ساختار، سرویس ها، مدیریت، و نیز رابطه میان آنها باشد.
به زبان ساده‌تر ساختمانی که اجزای داخل آن به دلیل سامانه‌ای یکپارچه، و سازگار با محیط،در تعامل با یکدیگر هستند. البته این گفته بدان معنا نیست که این ساختمان‌ها در مقابله باهر رویداد طبیعی و غیرطبیعی مقاوم باشد، بلکه بدین معناست که سامانه بر اساس منطق، رفتار خواهد کرد؛ یعنی رفتارهایی که از قبل محاسبه‌شده و به سامانه داده‌شده‌اند. از طرفی دیگر، مدیریت انرژی می‌تواند حدوداً 10 تا 30 درصد هزینه‌ها را کاهش دهد. در ادامه به انواع این سامانه‌ها پرداخته و با نتیجه‌گیری متن را به پایان می‌بریم؛
سامانه مدیریت انرژی برای کاهش انرژی
این سامانه، سامانه‌ای کنترلی و با تنظیم عملکرد ساعتی است که از اتلاف انرژی جلوگیری می‌کند. در این روش با استفاده از دادن زمانی مشخص برای روشن و خاموش کردن وسایل، از اتلاف انرژی جلوگیری می‌شود.
البته در صورتی که هدف ایجاد شرایطی لوکس با کمترین اتلاف انرژی باشد، از سامانه‌های هوشمند کنترلی IBS استفاده می‌شود.
انواع سامانه‌های مختلف ساختمان BMS
BMS  ترکیبی است جامع برای تأمین نیازهای مدیریتی به همراه امنیت عملکرد؛ در این سامانه با توجه به داشتن برنامه‌ای از پیش تعیین‌شده هرگونه کنترل خصوصی رد می‌شود.
مهم‌ترین ویژگی این سامانه انعطاف‌پذیری بالای آن است، بدین معنا که با کمترین هزینه و بدون استفاده از سخت‌افزارهای گران‌قیمت و زمان بر، می‌توان با توجه به نیازهای ساختمان در نحوه کنترل آن تغییر ایجاد کرد.
یون مشترک به حدی گسترده است که می‌توان آن را روی رایانه‌ای شخصی نصب کرد و با کمک نرم‌افزار ماکروسافت آن را بروز رسانی نمود:
1.سامانه‌های کنترل سرما و گرما
2.سامانه‌های کنترل روشنایی
3.سامانه‌های اعلام و اطفای حریق
4.سامانه‌های کنترل آسانسور
5.سامانه‌های کنترل برق اضطراری
6.سامانه‌های اخباری لرزه
7.سامانه‌های زیر ساختاری کنترل شامل توزیع اطلاعات و تلفن
8.سامانه‌های دوربین مداربسته
9.سامانه‌های کنترل دسترسی
10.سامانه‌های توزیع سیگنال های تلویزیونی و ماهواره‌ای.
سامانه با برنامه زمان‌بندی روزانه
یون مشترک با استفاده از فهرستی که به عنوان داده در اختیار آن قرار می‌گیرد، و همچنین با کمک ساعت‌های الکترومکانیکی، در عملکردهای گوناگون  استفاده می‌شود. از این سامانه معمولاً در زمان‌هایی که کنترل شخصی میسر نیست، مثلاً در ساعاتی از روز و یا در تعطیلات استفاده می‌شود:
1.سامانه روشنایی داخلی و خارجی ساختمان
2.کنترل حرارتی محیط و تنظیم درجه حرارت داخلی
3.تهویه مطبوع هوای محیط
4.کنترل فن‌های تهویه و تخلیه ( مکنده )
5.ترموستات‌های مستقیم و معکوس
سامانه بهینه‌سازی
 دما بر اساس زمان
یون مشترک تعیین‌کننده کنترل عملکردهای چندگانه و دما است. شیوه کار یون مشترک به گونه‌ای است که دمای هوای داخل و خارج در آن ثبت‌شده، و با توجه به تغییرات دمایی، زمان روشن و خاموش شدن سامانه تعیین می‌شود.
کاربرد عمده آن در سرمایش، گرمایش و تهویه مطبوع است. این سامانه با ذخیره عملکرد، قادر است با کمترین هزینه، بالاترین بازده را ارائه دهد.
سامانه کنترل خواستاری
این سامانه مشابه سامانه بهینه‌سازی دما و زمان است. اما تنها تفاوت آن در اتصال ساعت‌های کنترلی برای جریان برق است؛ در نتیجه می‌تواند میزان مصرف برق را نشان دهد و مصرف انرژی  را به حداقل برساند.
این سامانه با کاهش میزان بارهای اضافی، میزان مصرف انرژی و هزینه را کاهش می‌دهد.
اهمیت استفاده از BMS
مهم‌ترین و بارزترین اهمیت آن این است که هزینه‌های صرف شده، معمولاً بین 3 تا 5 سال پس از ساخت کاملاً بازمی‌گردد،که  البته صرفه‌جویی در مصرف، بسیار مورد نظر قرار دارد.
 توانایی‌های این سامانه
 * قابلیت انعطاف: می‌توان در سامانه با توجه به نیازها تغییراتی ایجاد کرد،به عبارتی این سامانه قابلیت خصوصی‌سازی دارد.
* قابلیت اعتبار: این سامانه، کاملاً معتبر و قابل‌اعتماد است چرا که به بهترین وجه ممکن از اتلاف انرژی کم کرده و در نتیجه هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، ضمن اینکه برای بسیاری از شبکه‌های مختلف از جمله آسانسور، روشنایی، برق و ... قابل نصب است.
*کاهش هزینه‌های زندگی: در حالت کلی می‌توان به اندازه 3 تا 6 درصد صرفه‌جویی در مصرف کرد و هزینه‌های زندگی را نیز کاهش داد.
نتیجه‌گیری
اگر در ساخت‌وساز‌ها، و طراحی‌ها، به جای سرعت و سهولت در ساخت، نگاه خود را هدفمند و معطوف به صرفه‌جویی ، نه فقط در ساخت، بلکه در کاهش هزینه‌های زندگی کنیم، با استفاده از این روش‌های کنترل می‌توان ساختمان‌هایی هوشمند همانند یک رایانه طراحی کرد؛ اگر چه به لحاظ تکنیکی و پیچیدگی، با رایانه قابل قیاس نباشد.

*کارشناس تکنولوژی معماری