هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   180   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

توریسم اکولوژیکی در ایران وجود ندارد

 گروه معماری و دکوراسیون: یکی از رشته‌هایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم تأثیر فراوانی در گسترش گردشگری‌ دارد، معماری است. رابطه‌ معماری و گردشگری چنان فشرده و عمیق شده است که امروزه در کشورهای مختلف، به ساخت بناهایی با کاربری‌های مختلف تجاری، تفریحی، اقامتی و دیدنی فقط باهدف جذب گردشگر و برای رفاه حال آن‌ها پرداخته می‌شود. برای گردشگری باید برنامه داشت تا بتوان در این صنعت رونق ایجاد کرد؛ در این خصوص با دکتر فرخ باور معمار نقاش و پژوهشگر،فارغ‌التحصیل معماری از دانشگاه فلورانس ایتالیا و استاد دانشگاه آزاد ساوه گفتگویی انجام داده‌ایم که  شرح آن را می‌خوانید:
آقای دکتر ضمن تشکر از قبول گفتگو، ابتدا در مورد گردشگری به عنوان یک صنعت توضیح بفرمایید.
در حال حاضر صنعت گردشگری ما فقط به دست آوردن سود شده ، درحالی‌که باید به گردشگری اجتماعی اهمیت داده شود. من اعتقاددارم برنامه‌ریزی برای گردشگری نباید بر اساس رقابت یا بده بستان و به دست آوردن سود باشد. من در پایان‌نامه‌ام که در ایتالیا از آن دفاع کردم به گردشگری در جزایر اژه یونان پرداختم، برنامه‌ای برای کشتی‌رانی آن طراحی کردم که در حال حاضر نیز به همان شکل اجرا می‌شود.
در مورد گردشگری اجتماعی، اهمیت و توسعه آن برای مخاطب ما بگویید!
توریسم اجتماعی در ایتالیا وجود داشت، ما بخشی از خانه‌های دهقانی را مرمت می‌کردیم، مردم با اسب می‌آمدند و از آنجا به اطراف ایتالیا می‌رفتند؛ فرد اسبی کرایه می‌کرد تا به اولین منزل برسد، شب استراحت کند، و با دهقانان روستاها که شغلشان کشاورزی بود، زندگی کند. پس از آن، دوباره سوار اسب می‌شد و به اطراف شهرهای ایتالیا می‌رفتند که این نمونه‌ای از گردشگری اجتماعی بود.
در ایران چه جاذبه‌هایی می‌تواند گردشگران را جذب کند؟
من بعد از برگشتن از ایتالیا پیشنهاد دادم در ایران نیز کاروان شتر از مبدأ کاروانسراهای قدیمی مرمت شده، در سرتاسر ایران راه بیفتند و عشایر نیز صنایع‌دستی  خود را برای فروش به آنجا بیاورند. در کویر مصر و اطراف انارک و برخی شهرهای کشور شترسواری انجام می‌شود، بخش خصوصی بر خلاف ایتالیا برای این کار در ایران مبلغ زیادی دریافت می‌کند که متضاد با گردشگری اجتماعی است.
در حال حاضر توریسم اکولوژیکی در ایران وجود ندارد، چون کشاورزی در حال از بین رفتن است. توریسم اجتماعی از کشاورزی حمایت می‌کند. اما همه از روستاها  به شهرها هجوم آورده‌اند. بخشی از سیاست راهبردی کشور باید حمایت از کشاورزی و روستانشینان باشد، درحالی‌که در چند سال اخیر درست بر عکس آن عمل کرده‌ایم.
نظر شما درباره اهمیت حضور مسافران در شهرهای توریستی کشور چیست؟
علیرغم اصرار مردم و گردشگرانی  که به اصفهان رفته بودند، سال گذشته در طول تعطیلات عید، آب زاینده‌رود جاری نشد که باعث تعجب بسیاری از گردشگران و بازگشت آنها از اصفهان شد.
این امر نشان‌دهنده اهمیت ندادن به حضور مسافران در شهر اصفهان است،سال گذشته  گردشگران کمتری از اصفهان بازدید کردند، من در زمانی که ایتالیا بودم فلورانس دچار کم آبی شد، اما حقابه رودخانه آرنو فلورانس سر جایش بود. چون اگر رودخانه نباشد گردشگران به نصف تقلیل می‌یابند و شهر تبدیل به گورستان می‌شود، چون انعکاس رودخانه در شب قشنگ است و مردم را به آن شهر می‌کشاند.
برجی در اصفهان ساخته‌شده که این برج نماد بورژوازی نوپا و نوکیسه جدید اصفهان است که اگر قرار باشد تخریب شود حیثیت تجاری جدید اصفهان خراب می‌شود. در حال حاضر زاگرس پر از برف شده،آب پشت سد مانده است و به رودخانه نمی‌ریزد و قدرت‌هایی وجود دارند که آب را به سمت دیگری می‌برند و این یک شانتاژ است تا فشارها برای تخریب برج جهان‌نما برداشته شود. برای بازرگانان آنجا که میلیاردها خرج کرده‌اند نمی‌صرفد برج خود را خراب کنند و حتی اگر میدان نقش جهان نیز از ثبت یونسکو دربیاید به کار خود ادامه می‌دهند و برایشان اصلاً مهم نیست.
غیر از بناهای تاریخی و سنتی، بناهای جدید و معاصر ما هم  می‌تواند سبب جذب گردشگران به ایران شود؟
یک گروه از ایتالیایی  زمانی که در فلورانس ایتالیا بودم به ایران سفرکرده بودند که افراد مهمی بودند. گفتند که ما 2 روز به اصفهان رفتیم و زمانی که می‌خواستیم از اصفهان برگردیم گریه کردیم. یکی از گردشگران مدیر جنبش کارگری ایتالیا بود و شدیداً گریه کرده بود!من به این مسئله فکر کردم که دلیل گریه کردن آنها  چه بود؟ به این نتیجه رسیدم ایتالیایی‌ها قصه‌های هزار و یکشب ما را بیشتر و بهتر می‌شناسند.فیلم‌های بسیاری دراین‌باره ساخته‌اند. چون آن دو گنبد قشنگ میدان باشکوه نقش جهان و آن حال و هوا و بازار اصفهان و سروصدای مسگرها و انعکاس صوت زیر گنبد مسجد امام  برایشان نوستالژی ایجاد کرده بود و آن فضا را حس و لمس می‌کردند؛ برای این‌ها گریه کرده بودند.
خود خارجی‌ها سالن اپرا و معماری‌های مدرن بسیار خوبی در کشور خوددارند و اگر ما هم بسازیم یک کاریکاتور از آنها می‌سازیم. چندی پیش به سالن موسیقی کنسرت شجریان رفتم که اصلاً خواننده روی سن دیده نمی‌شد و روی بالکن دستگیره‌ها نمی‌گذاشت گروه موسیقی به خوبی دیده شود.
گردشگران خارجی برای دیدن  اصفهان و بناهای قدیمی و باستانی ایران می‌آیند. برای آن گریه می‌کنند نه برای هتل‌ها و آسمان‌خراش‌های جدید ایران.گردشگران خارجی عاشق سنت 1000 ساله ایران هستند که قدمت دارد و هویت ما به شمار می‌آیند. توریست ها برای دیدن این سنت به ایران می‌آیند که تعلق خاطر و روح مکان نیز در آن هست.آنها برای دیدن زیبایی شرق و ایران می‌آیند برای همان‌ها که  ما اسم آن را کلنگی و فرسوده گذاشته‌ایم!
تأثیر قیمت‌ها بر رونق صنعت گردشگری  چیست؟
قیمت تورهای داخلی بر رونق صنعت گردشگری بسیار موثر است. قیمت تور کیش در حال حاضر حدود 650 هزار تومان شده است! به شهر یزد که می‌رفتیم و یک اتاق سه نفره یا چهار نفره کرایه می‌کردیم 24 هزار تومان می‌شد، اما در حال حاضر علاوه بر اینکه جایی در آنجا پیدا نمی‌شود قیمت‌ها نیز چند برابر شده است.
نظر شما درباره برنامه‌ریزی مناسب برای گردشگری در ایران چیست؟
سال گذشته یکی از دوستانم به شیراز رفته بود و می‌گفت نتوانستم به حافظیه بروم چون مسافران زیادی به آنجا هجوم آورده بودند، و اصلاً تاکسی پیدا نمی‌شد. درحالی‌که در سال گذشته چون آب زاینده‌رود را جاری نکرده بودند اصفهان 1 میلیون نفر مسافر داشت و شیراز 6 میلیون نفر! این مسئله نشان می‌دهد که گردشگری ما بدون برنامه است.