نشریه شماره   180   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آينده صنعت برق در گرو نيروگاه‌هاي CHP

گروه تأسیسات:مشاور اقتصادي وزير نيرو در نشست فصلي كميته انرژي و در گفتگو با خبرنگار پيام ساختمان از راهكارهاي جديد اين وزارتخانه براي توليد برق و حرارت خبر داد. به گفته داوود منظور، وزارت نيرو علاقه‌مند است از فناوري‌هاي بازيافت انرژي کارخانه‌ها و بازگرداندن آن به چرخه توليد برق استفاده کند .
وی تصریح کرد: واحدهاي توليد همزمان برق و حرارت يا CHP نوعی فن‌آوري است كه كمتر در كشور اجرا شده است. در اين شيوه از حرارت بازيافتي براي توليد گرما و حرارت استفاده مي‌شود و گرما در قالب آب گرم به واحدهاي مصرف‌كننده به فروش مي‌رسد. منظور ادامه داد: پيش‌بيني مي‌شود اين شيوه براي تأمين حرارت مورد نياز شهرك‌هاي مسكوني جديد بسيار اقتصادي خواهد بود ، ما اميدوارم اين تجربه‌اي كه به طور گسترده در دنيا استفاده‌شده به‌تدریج در تأمين حرارت مورد نياز مناطق مسكوني ما نيز به‌کار گرفته شود.
به همين بهانه و براي اطلاع از ديگر شيوه‌هاي بازيافت انرژي با شهرام یزدانی بروجنی ،كارشناس انرژي گفتگويي داشتيم كه در زير مي‌آيند:
پیام ساختمان : در چرخه توليد و انتقال برق چه پتانسيل‌هاي هدر رفتي وجود دارد؟
چرخه تأمین انرژی الکتریکی از سه بخش تولید، انتقال و توزیع تشکیل شده است. انرژی الکتریکی در نیروگاه‌هایی که دارای راندمان پائین هستند تولیدشده و توسط خطوط انتقال و فوق توزیع که دارای اتلاف بالایی در جریان انتقال هستند به نقاط مختلف دور و نزدیک ارسال می‌شود تا در نهایت در شبکه توزیع به نقاط مصرف برسند.
پيام ساختمان: با افزايش طول انتقال انرژی هدر رفت‌هایی وجود دارد.
راهكارهاي آزموده شده در اين زمينه چيست؟
اگر جهت تأمین بخشی از بار شبکه بتوانیم انرژی الکتریکی را در محل مصرف تولید کنیم، می‌توانیم صرفه‌جویی قابل‌توجهی در بخش انتقال و توزیع شاهد باشیم. ضمن اینکه در بخش تولید نیز به دلیل اینکه اکثر نیروگاه‌ها جهت تولید انرژی الکتریکی از انرژی فسيلي استفاده می‌کنند، تلفات تولید زياد است و راندمان سیستم كمتر از ۵۰ درصد افت مي‌كند. یعنی بیش از نیمی از انرژی سوخت به‌صورت حرارت توسط گازهای خروجی تلف می‌شود. با توجه به مشکلات یادشده، راه حل مناسب، به‌کارگیری نيروگاه‌هاي پراكنده مقياس كوچك هستند که با بازیافت حرارت گازهای خروجی فرآیند تولید برق و حرارت را به‌صورت همزمان انجام می‌دهند. این نیروگاه‌های مقیاس کوچک با به‌کارگیری مبدل‌های حرارتی مناسب از اتلاف گرمای گازهای خروجی جلوگیری کرده و دارای راندمانی بیش از ۸۵ درصد هستند.
پيام ساختمان: اين نيروگاه‌هايي كه شما از آن نام برديد همان واحدهاي توليد همزمان برق و حرارت CHP  هستند؟
این نیروگاه ها سیستم‌های تركیبی حرارت و قدرت (Combined Heat & Power) یا به عبارت مختصر CHP خوانده می شوند. مزاياي مختلفي بر اين نيروگاه‌ها مترتب است از جمله کاهش نیاز به افزایش ظرفیت برق شبکه، احداث و بهره‌برداری بسیار آسان و سریع، تولید برق با کیفیت بالا و امکان استفاده از گرمای حاصله به‌صورت همزمان (CHP) ، همچنین صرفه‌جویی زیاد در مصرف انرژی، کاهش تلفات و آزادسازی ظرفیت خطوط انتقال انرژی، بهبود پروفیل ولتاژ، پیک‌سایی، امکان استفاده از منابع انرژی اولیه متنوع مانند بیوگاز، گاز طبیعی و ...، صرفه‌جویی اقتصادی برای مصرف‌کننده نهایی، افزایش امنیت تأمین انرژی برای مصرف‌کننده نهایی خصوصاً در صنایع انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی پایین و ... توجیه بالای اقتصادی از مهم‌ترین مزیت های بالقوه این نیروگاه‌ها هستند.
پيام ساختمان: همانگونه كه آقاي منظور هم گفتند اين فناوري در كشور آنچنان كه بايد اجرايي نشده است، پيشنهاد شما براي دولت چيست؟
در اصل 44 قانون اساسي بر اجراي پروژه‌هاي این‌چنینی از سوي دولت تاكيد شده است، زيرا نكات مثبتي از جمله اشتغال‌زايي و جلوگيري از عدم اتلاف انرژي را در بر خواهد داشت. اين نيروگاه‌ها خصوصياتي خواهند داشت كه مي‌تواند سرمايه‌گذاران را به خود جذب كند و دولت مي‌تواند با پررنگ كردن اين خصوصيات براي سرمايه‌گذاران جذابيت ايجاد نماید. اين نيروگاه‌ها سرمايه زيادي طلب نمي‌كنند و با سرمايه‌هاي متوسط و عمومي در دوره‌اي کوتاه‌مدت نيز مي‌توان آنها را به بهره‌برداري رساند. آنها با فشار گاز شهري هم كار مي‌كنند و آب زيادي نيز براي خنك‌سازي نياز ندارند. اين نيروگاه‌هاي كوچك امكان دوگانه‌سوز شدن و استفاده از سوخت جايگزين در صورت قطع گاز را دارند.
بهره‌برداري از اين نيروگاه‌ها بسيار ساده  و مكان‌يابي آنها آسان است و حتي قابليت حمل و جابه‌جایی نيز براي آنها تدارك ديده شده است. مزيت‌ ديگر آن كسب درآمد با فروش مازاد انرژي مصرفي است و برق آن نيز از كيفيت توان بالايي برخوردار است و در صورت بهره‌برداري از اين نيروگاه‌ها، ذخيره شبكه نيز افزايش خواهد يافت و تأمین انرژي براي شهروندان با ضريب حفاظتي بالايي صورت خواهد پذيرفت. يكي از مزيت‌هاي عمده ديگر اين شيوه عدم انتشار آلاينده‌هاي زیست‌محیطی است كه در شرايط زيست‌محيطي كشور اين موضوع از حساسيت بالايي برخوردار است.