هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   180   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سال رو به پایان و وعده ها بی تحقق

چه کسی مسئولیت اداره شهر تهران را بر عهده دارد، شهردار، وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی، شورای شهر، استاندار و یا ... داستان غم انگیز معضلات عدیده شهر تهران و نبود راه حل تخصصی از سوی مدیریت شهری برای حل آنها، شاهدی بر چند پارگی مدیریت شهری در عرصه سیاست‌گذاری، تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی و نظارت است. تعدد مراکز و سازمان‌های تصمیم‏گیر، عدم هماهنگی در ارائه خدمات شهری، ناکارآمدی بسیاری از طرح‏ های توسعه شهری، راه‌های فرار از قانون از دیگر مشکلات مدیریتی در سطح شهر است.
این در حالی است که مدت‌هاست صاحب‌نظران «یکپارچگی مدیریت شهری» در تهران را تنها راه حل رفع مشکلات پایتخت می‌دانند. از طرفی ظرفیت جمعیتی شهر تهران لبریز شده و پایتخت‌نشینان با مشکلات عدیده‌ای چون آلودگی آب و هوا، محیط‌زیست، کاهش فضای سبز و ... دست‌وپنجه نرم می‌کنند. از طرف دیگر ساخت و سازهای بی‌رویه و تراکم جمعیت ناشی از  رشد آن در این محدوده، تهران را در محاصره خود گرفته است و نبود کنترل بر آن توسط نهادهای مرتبط مانند شهرداری و وزارت راه و شهرسازی به گسترش هرچه بیشتر آن دامن زده است.
چالش های نفس گیر تهران
بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده در پروانه‌های صادر‌شده توسط شهرداری شهر تهران، در مناطق بیست‌گانه بدون در نظرگرفتن واحدهایی که در شهرهای جدید اطراف تهران در حال ساخت است، متوسط پروانه‌های صادر‌شده سالانه از حدود 120 هزار واحد در سال‌های گذشته، به حدود 240 هزار واحد در سه سال اخیر افزایش یافته است.
در بحث قوانین و مقررات نیز می‌توان گفت؛ نواقص یا عدم اجرای صحیح طرح جامع شهری و طرح تفصیلی به نوعی قانون فروشی را رواج داد که از تبعات آن سیل فروش تراکم و تغییر کاربری در اراضی منابع طبیعی است که به گفته کارشناسان، مغایرت‌های زیاد میان طرح تفصیلی و طرح جامع منجر به بروز این معضلات شهری شد.
درحالی‌که شهر تهران درگیر سرریز جمعیتی و چالش های نفس‌گیر آن است، خبرها و تصمیمات ناشی از نگرانی های اخیر درباره ساخت و سازهای مازاد در ساخت مسکن و برخورد با خانه‌های خالی در شهر تهران از موضوعات جالب توجه است. طبق گزارش مرکز آمار، تهران 470 هزار واحد خالی دارد و پروانه‌های ساختمانی صادرشده در سه سال اخیر حداقل 650 هزار واحد است. یعنی تا پایان دو سال آتی، 12/1 میلیون واحد مسکونی به مسکن تهران اضافه خواهد شد.
 این در حالی است که بودجه این مقدار واحد مسکونی و یا صرف هزینه‌های میلیاردی برای پروژه‌هایی مثل ساخت پل صدر می‌توانست در سایر پروژه‌های شهری، همچون توجه به آلودگی هوا به‌عنوان نیاز اول شهر تهران، توسعه حمل‌ونقل عمومی و یا حتی برای بازگرداندن هویت به محلات سرمایه‌گذاری شود.
طرح هایی که روی زمین ماند
حال چه تصمیماتی برای رفع این معضلات طی این سال‌ها گرفته شد. طرح خروج مراکز نظامی، صنعتی، بسیاری از وزارتخانه‌ها و سازمان های دولتی مستقر در تهران می‌توانست راه حل خوبی برای رفع تمرکززدایی در پایتخت باشد اما فقط به‌صورت موردی جنبه اجرایی و عملیاتی به خود گرفت. خروج کارکنان دولت از تهران نیز که باهدف تمرکززدایی از شهر در دستور کار بود هم به دلیل ضعف در اقدامات تشویقی مورد استقبال قرار نگرفت.
چندی پیش نیز برای فرار از انواع معضلات شهری، بی‌انضباطی های حاکم بر شهر و اجرای نصفه نیمه قوانین ناشی از ناهماهنگی دستگاه‌های متولی بر گسترش شهر تهران، موضوع انتقال پایتخت در دستور کار قرار گرفت. این در حالی است که معضلات شهر تهران ناشی از اراده قوی برای حل آن از سوی دولتمردان است.
بااین‌وجود، در آخرین ماه سال جاری هیئت‌وزیران طی نشستی به ریاست رئیس‌جمهور با تشکیل کمیسیونی خاص متشکل از تعدادی از وزیران، استاندار، شهردار و رئیس شورای شهر تهران، به‌منظور بررسی دقیق معضلات تهران و ارائه راهکارهایی برای رفع معضلات تهران موافقت کرد. حال باید دید برای حل مسائل مدیریت کلان‌شهر تهران چگونه برنامه‌ریزی خواهد شد و آیا مصادیق حقوق شهروندی در سال 93  با توجه به تخصیص بودجه هزینه‌ای قابل‌توجه- معادل 2 هزار و200 میلیارد تومانی آن به بخش نگهداری از شهر تهران- از طریق تعیین راهکار مناسب برای برون رفت از این وضعیت عینیت پیدا می‌کند.