نشریه شماره   179   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نقش معماری در کاهش جرم

گروه معماری و دکوراسیون: درحالی‌که متخصصین و مسئولین و حتی عوام جامعه تصور روشنی از تأثیرگذاری انواع هنرها چون نقاشی ،داستان‌نویسی و سینما بر رفتار و افکار انسان دارند به طرز ناباورانه‌ای حتی روان‌شناسان و معماران از تأثیر ژرف و ماندگار هنری که هر روز و هر روز در ارتباط با آن هستیم یعنی معماری غافل هستند ! معماری به‌عنوان ظرف و فضایی که ماهیت و رفتار انسان را دربر می‌گیرد نه تنها آن را جهت می‌بخشد بلکه می‌تواند اصلاح کند یا به انحراف کشاند . این در حالی است که معماران کشور ما جز به فرم پردازی، تقسیم‌بندی فضایی و بزک کردن نما و در و دیوار حتی بدون توجه به ابعاد و  تناسبات انسانی و نیازهای کاربران فضا و جلب‌توجه به‌جای در نظر گرفتن مسائل روانی نمی‌پردازند .
در رابطه با نقش معماری در کاهش جرم با خانم مهندس ساناز افتخار زاده معمار ، پژوهشگر و کارشناس روان‌شناسی سبک تحلیل رفتار متقابل، گفتگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:
پیام ساختمان: به نظر شما معماری چه تأثیری بر رفتار انسان دارد؟
از مهم‌ترین وظايف معمار؛ توجه به نيازها و رفتار خاص کاربر در فضاست که موجب می‌شود طرحی منحصربه‌فرد بر اساس ويژگی های رفتاری منحصربه‌فرد انسانی خلق شود . بی‌شک الزامات،کيفيت ، ابعاد و کاربری فضايي برای هر يک از کاربران متفاوتی چون نوازنده‌ موسيقی ، پزشک ، نقاش ، روحانی ، مجسمه‌ساز ، برنامه‌نویس يا مادری با دو فرزند وابسته به وی به کلی متفاوت است . طراحی یک خانه برای هر یک از این افراد بنا بر نوع نیاز و رفتارشان باید متفاوت از هم باشد . تمرکز  اصلی برای طراحی خانه‌ يک هنرمند می‌تواند حرکت و نشاط و کاربری مناسب فعاليت او ، برای خانه‌ پزشک نور و طراوت ، برای خانه‌ روحانی آرامش و پاکيزگی ، برای خانه‌ برنامه‌نویس نظم و انضباط و برای خانه‌ يک مادر لطافت و امکانات قابل‌تغییری برای کودکان باشد . اما بيشتر معماران به همه‌ اين کاربران يک نقشه تحويل می‌دهند که برخاسته از سليقه‌ متکبرانه‌ ايشان است و کمترین تطابقی با نیازهای صاحب‌خانه ندارد .
پیام ساختمان: آیا معماری می‌تواند در کاهش جرم نیز موثر باشد؟
معماری می‌تواند با تمرکز بر رفتار انسانی و ریشه‌های آن، نقش مهمی در اصلاح و در نتیجه کاهش جرم ایفا نماید. برای مثال فضاهایی که از نور کم و نامناسب برخوردارند تأثیر نامطلوبی بر روان کاربران می‌گذارند و ممکن است آنها را به انزوا ، خود کم بینی ، کم تحرکی و حتی اعتیاد رهنمون گردند. فضاهای کوچک و تنگ با سقف های کوتاه در کاربر احساس فشار و خفقان و در مقابل آن عصیان و طغیان و عصبیت و پرخاشگری را فعال می‌سازد . نقوش و رنگ های نامناسب تأثیرات نامطلوب روانی ماندگاری را در مغز موجب می‌شوند .
پیام ساختمان: تأثیر نوع معماری داخلی خانه‌ها بر رفتار پرخاشگرانه و پر خطر چیست؟
امروزه شاهد هستیم که افراد بی تخصص زیادی تحت عنوان دکوراتور و طراح داخلی با دریافت پول های کلان به تزیین فضاها با پرده‌های پرچین و چندلایه و پتینه کاری های شلوغ و رنگین و اسباب و اثاثیه پر جزئیات در فضاهای کوچک می‌پردازند . این‌گونه طراحی حجم زیادی از اطلاعات را به مغز کاربران وارد می‌کند و تعادل فکری و روحی و در نتیجه رفتاری آنها را بر هم می زند . از سوی دیگر برخی معماران با توسل به سبک های غربی یا ژاپنی که متعلق به فرهنگ و طرز تفکری متفاوت  است از فرم‌ها و احجام کج و ناموزون یا بسیار ساده و سفید استفاده می‌کنند که با اختلال در روند فرهنگی – فکری کاربر ایرانی به نوعی دیگر موجب اختلال در روحیه و رفتار افراد می‌شود . اگر معماران با فرهنگ خودی یا شاخه‌هایی از روان‌شناسی یا رفتارشناسی آشنایی داشته باشند با توسل به آنها خواهند توانست اوضاع روانی و رفتاری جامعه را بهبود بخشند .