هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   179   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

CSR مشکلات را حل می کند

گروه بازار ساختمان: شاید بسیاری از اشخاصی که در جستجوی مفاهیم والای انسانی هستند، از صلح و آرامشی که در کشورهای اسکاندیناوی به‌ویژه سوئد ایجاد شده است، چیزهای زیادی شنیده باشند اما به راستی چه عاملی توانسته است این کشورها را در عین بهره‌مندی از رشد و توسعه اقتصادی به رفاهی از نظر اجتماعی برساند که زبانزد دیگران شود.
مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها Corporate (CSR) Social Responsibilityاز عواملی است که می‌تواند رشد اقتصادی را به رشد رفاه اجتماعی به نحوی همبسته پیوند زند. 28 بهمن‌ماه طبقه دهم اتاق بازرگانی ایران محل برپایی «همایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکتی‌  و اخلاق کسب‌وکار» بود در ادامه نگاهی خواهیم داشت به سخنان ایرادشده توسط صاحب‌نظرانی از دولت های ایران و  جمهوری هند ، شورای شهر تهران ، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی پیرامون CSR.
CSR نماد اتاق‌های جامعه‌محور
دکتر پدرام سلطانی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی ایران در این همایش با تاکید بر قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار، به تشریح نقش اتاق‌های  بازرگانی صنایع و معادن در تقویت اخلاق کسب‌وکار و نیز فرهنگ اقتصادی کشور پرداخت. وی با تشریح سیر تکامل اتاق‌های بازرگانی در جهان گفت: اتاق‌های بازرگانی در حالی وارد نسل سوم فعالیت خود شده‌اند که اتاق‌های بازرگانی ایران هنوز در حال گذار میان اتاق‌های نسل اول و دوم هستند. 
دکتر سلطانی در خصوص نقش اتاق بازرگانی در اخلاق کسب‌وکار گفت: در سی سال گذشته مأموریت جدیدی برای اتاق‌های بازرگانی جهان مشخص‌شده و آن برقراری ارتباط با جامعه است. این اتاق‌های نسل سوم، جامعه‌محور هستند و نماد بارز اتاق‌های جامعه‌محور اتاق‌هایی هستند که در تنظیم منشورهای اخلاقی و تعریف برنامه‌های مسئولیت اجتماعی تلاش می‌کنند؛ اتاق‌هایی که به مسائلی مانند محیط‌زیست، فقر، ارتباط با جامعه مدنی، حقوق بشر و مقولاتی مانند آنها می‌پردازند. بنابراین از اواسط دهه 1980 میلادی این برنامه‌ها در اتاق‌های بازرگانی و صنایع و معادن دنیا توسعه یافتند. وی خاطرنشان کرد: اخلاق سازمانی مقوله‌ای از بالا به پایین است و در رأس این سازمان‌ها باید افرادی حضورداشته باشند که خود از نظر اخلاقی شناخته‌شده باشند.
ستاره دنباله دار صنعت و تجارت ایران
این همایش با سخنان انتقادی در خصوص وضعیت اقتصاد کشور آن هم از طرف مسئولان دولتی نیز همراه بود. دکتر مجتبی خسروتاج قائم‌مقام وزیر صنعت معدن و تجارت در امور تجارت مهم‌ترین مقام دولتی بود که در همایش CSR و اخلاق کسب‌وکار به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت: اقتصاد ما مانند ستاره دنباله‌دار شده است به‌نحوی‌که چند بنگاه بزرگ دولتی یا خصوصی وجود دارند و سایر شرکت های کوچک تابع شرکت های بزرگ هستند. چنین امری را  می‌توانیم در چند صنعت مانند فولاد و پتروشیمی ببینیم. حال آنکه بیشتر بنگاه‌ها بسیار کوچک و  دارای توان مالی اندک هستند.
قائم‌مقام وزیر صنعت معدن و تجارت اظهار داشت: باید در بخش تولید صداقت را رعایت کنیم و بدانیم چه کالایی تولید می‌کنیم و فعالیت های صنعتی ما چه تأثیر منفی بر محیط‌زیست می‌گذارد.
خسروتاج با بیان اینکه به دلیل نقش عظیم دولت در صنعت ، اکنون اقتصاد رقابتی دیده نمی‌شود، افزود: تا زمانی که به حل و فصل اساسی مشکلات اصلی نپردازیم نمی‌توان حرکت جامعه را در بازرگانی اصلاح کرد.
معاون بازرگانی داخلی وزیر صنعت معدن و تجارت اظهار داشت: هر شخصی که در صنعت به تولید می‌پردازد باید از خود بپرسد ؛ آیا به حضور در بازارهای جهانی به عنوانی با دید کوتاه‌مدت فکر می‌کند، آیا کالایی با کیفیت را به بازار عرضه می‌کند، یا کالایی را که می‌داند دارای مشکلات زیست‌محیطی است روانه بازار مصرف داخلی کرده است . وی با هشدار در خصوص شعاری شدن CSR تاکید کرد: تا زمانی که به ریشه‌ها یا انگیزه‌هایی که موجب رشد CSR می‌شود توجه نکنیم، نمی‌توان به اجرایی شدن آن امیدوار بود. ما در ابتدا باید به ممیزی اخلاق کسب‌وکار در کشور بپردازیم و  برای تحقق این امر نیازمند مشارکت همه بخش‌ها و تشکل‌ها هستیم.
رابطه CSR با دموکراسی و نامه امام علی به مالک اشتر
 حریری نایب‌رئیس کمیسیون تجارت اتاق بازرگانی تهران تاکید کرد: این صحیح است که مسئولیت‌پذیری اجتماعی در شرکت‌ها امری جدید است اما اگر به گذشته خودمان رجوع کنیم ،می‌توانیم هم در تاریخ خودمان مسئولیت اجتماعی را در قالب حکمت خسروانی ببینیم و هم در آموزه‌های مذهبی نامه امام علی (ع) به مالک اشتر را داریم که فرازهایی از آن نامه همان CSR و حاکمیت خوب است. وی ادامه داد: ازاین‌رو چه خوب است اگر می‌خواهیم CSR را ترویج کنیم به ریشه‌های خودمان توجه کنیم و مردم را جذب کنیم.
ضرورت خط کشی در CSR
حریری رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق ایران در بیان دلیل مدعای خود گفت: هر چند در مقوله CSR ما در اول راه هستیم اما سابقه تاریخی ما نشان داده همیشه افرادی که به دنبال سوءاستفاده از امور اجتماعی هستند نسبت به آنهایی که واقعاً دلسوز جامعه هستند دارای شاخک های حساس تری هستند و از فعالیت های اجتماعی سوءاستفاده کرده‌اند.
وی افزود: CSR در برابر تهدیداتی مانند فساد مالی و پول‌شویی بسیار آسیب‌پذیر است و نمونه آن را در کشورهای پیرامون ایران می‌توانید ببینید. ازاین‌رو آنان که فعالان راستین امور اجتماعی هستند باید این خطرات را به خوبی بشناسند و با آنها خط کشی دقیقی برای فعالیت های خود داشته باشند.
تولید ثروت مسئولانه با  CSR
فاطمه دانشور، رئیس کمیسیون اخلاق کسب‌وکار و مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی ایران در همایش مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها و اخلاق کسب‌وکار به مقوله مهم «لزوم مشارکت اجتماعی بنگاه‌های اقتصادی کشور» پرداخت و تاکید کرد: مسئولیت‌پذیری اجتماعی CSR به معنای این است که چگونه یک شرکت، کسب‌وکار خود را اداره کند و ماحصل این فعالیت در پارادایم کاری چیست.
به گفته دانشور؛ اصول پنج‌گانه CSR شامل ؛ فرایندهای درون‌سازمانی، جامعه و کشور، محیط‌زیست، بازار و صنعت، محیط کار و کارکنان و CSR درک نمی‌شود مگر با فهم کامل این 5 محور. رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران اظهار داشت: CSR حرکت از ناکارآمدی به سمت مدیریت اثربخش مبانی مالی ، اجتماعی و بوم‌شناختی سازمان را امکان‌پذیر می‌کند. همچنین CSR یک استراتژی است نه ابزاری برای امور خیریه هر چند امور خیریه از جایگاهی رفیع برخوردار است.
رئیس کمیسیون اخلاق کسب‌وکار و مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی ایران گفت: هر سازمانی باید در برابر تأثیر فعالیت‌هایش بر جامعه و محیط‌زیست پاسخگو باشد و همیشه به‌صورت اخلاقی رفتار کند و احترام به منافع زیردستان، احترام به قانون و هنجار های بین‌المللی و احترام به حقوق بشر را سرلوحه اقدامات خود قرار دهد.
دانشور با اشاره به اینکه CSR کسب درآمد شرکت از طریق شهروندی خوب و مسئولیت‌پذیر و پیاده‌سازی این رویکرد راهبردی در کسب‌وکار شرکت می‌باشد،خاطرنشان کرد: یکی از چالش‌هایی که CSR می‌تواند برطرف کند و اتفاقاً در جلسه هیئت نمایندگان اتاق ایران نیز توسط یکی از فعالان معدنی مطرح شد، مقاومت مردم پیرامون محل معدن است و با این تصور که فعالیت استخراج معدنی به خروج ثروت محلی‌شان منجر می‌شود یا از آلایندگی احتمالی فعالیت صنعتی نگران‌ هستند در نتیجه در برخی مناطق دیده‌شده که به دفاتر یا ماشین‌آلات معدنی آسیب می‌زنند. اینجاست که CSR می‌تواند کمک بزرگی باشد. اگر همان شرکت معدنی ، CSR خود را بپذیرد و مسئولانه تولید ثروت کند، می‌تواند اقدام به آبادانی و خدمت به مردم محلی کند . برای مثال مدرسه بسازد یا مشکلات دیگر اهالی منطقه را برطرف نماید.
 کمک به مناطق محروم با CSR   
دانشور تاکید کرد: در مناطق روستایی و محروم، مشکلات زیادی وجود دارد و زمینه برای فعالیت در خصوص CSR بسیار زیاد است. به‌عنوان مثال مراکز کارآفرینی، درمانگاه و ... مواردی است که می‌توانیم با صحبت کردن با مردم و کشف و حل مشکلات و نیازهای آنها با مردم منطقه همراه شویم. وی افزود: به‌شخصه من همه این موارد را در فعالیت های معدنی شرکت خود تجربه کرده‌ام و با اجرای CSR اکنون دیده می‌شود برخی از افرادی که اقدام به بستن جاده معدن می‌کردند اکنون به‌عنوان کارگر شرکت در حال برطرف کردن مشکلات شرکت و معدن هستند. بااین‌حال CSR تنها خیریه نیست و کمک و تأمل با خیریه‌ها تنها یکی از مواردی است که در CSR قابل پیگیری است.
رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران اظهار داشت: همین موارد را نیز می‌توانیم به شهرداری‌ها تعمیم بدهیم. در شهرداری تهران به عینه دیده‌ام که نیروی انسانی خوب و متخصص زیادی وجود دارد اما احساس می‌کنند که از نظرات آنها در تصمیم سازی های شهرداری استفاده نمی‌شود.
دانشور با اشاره به مصوبه اخیر شورای شهر در خصوص مسئولیت اجتماعی ابراز امیدواری کرد ؛ همه صاحب‌نظران در تدوین طرح جامع CSR همکاری کنند.
 الزام شرکت‌ها به رعایت CSR در هند
در ادامه این همایش راجی دویی، مشاور نخست‌وزیر هند با بیان اینکه CSR در دهه 1970 ایجاد شد و هند اولین کشوری است که در این زمینه اقدام به قانون‌گذاری کرده است، اظهار داشت:  وقتی ما از CSR سخن می‌گوییم دنبال سه هدف هستیم؛ محیط‌زیست، بهبود اقتصادی  و عدالت اجتماعی. وی قبل از آنکه پیشنهاداتش را به اتاق بازرگانی ایران مطرح کند، تاکید کرد: طبق قانون در هند شرکت‌هایی که گردش مالی در بیش از 8 میلیون دلار در سال دارند، ملزم به ارائه خدمات CSR به جامعه هستند.
ایزو 26000 برای CSR
مهندس نیره پیروز بخت، رئیس سازمان ملی استاندارد ایران تاکید کرد: همسو با جهانی شدن، بحث های CSR نیز جدیت می‌یابد به‌نحوی‌که یکی از الزامات الحاق کشورها به WTO  قبول ایزو 26000 در خصوص CSR است. وی با تاکید بر اینکه اگر شرکت‌ها به CSR بی‌توجه باشند قطعاً در صنعت و بازار متضرر می‌شوند، گفت: CSR راهبردی است که می‌تواند آینده کسب‌وکار را شکل دهد و به بهبود بازار می‌انجامد.
رئیس سازمان ملی استاندارد تاکید کرد: در مرحله اول اعتماد به CSR باید در خود دولت‌ها ایجاد شود. وی تاکید کرد: بانک جهانی اقدام به پایش کشورها در خصوص فضا کسب‌وکار می‌کند و این مهم است که رتبه ایران در این زمینه ارتقاء یابد.
وی استاندارد مسئولیت اجتماعی که« 26000 ISO »نامیده می‌شود،را راهنمای مسئولیت اجتماعی برای همه سازمان‌ها دانست و گفت: مسئولیت اجتماعی ،مسئولیت یک سازمان در قبال پیامدهای تصمیمات و فعالیت های آن  سازمان بر جامعه و محیط‌زیست است.
مهندس پیروز بخت با تاکید بر شفافیت به‌عنوان یکی از اصول 7 گانه« 26000 ISO » تاکید کرد: این اصلی است که به واقع در کشور به آن نیاز داریم. وی از پاسخگویی ، احترام به منافع ذی‌نفعان ، رعایت اخلاق ، توجه به محیط‌زیست ، احترام به قانون ، احترام به موازین رفتاری بین‌المللی و احترام به حقوق بشر به‌عنوان شش اصل دیگر در این نوع استاندارد یاد کرد.
پیروز بخت مزایای حاصل از اجرای CSR  را ایجاد رقابت عادلانه، بهبود همکاری میان همکاران ، افزایش اعتبار سازمان ، تأثیر مثبت در بهبود بهداشت کارکنان و .... یاد کرد.
رئیس سازمان ملی استاندارد از تشکیل  7گروه کاری در سازمان استاندارد کشور و برگزاری بیش از 20 جلسه کارشناسی با حضور 121 کارشناس از سازمان‌ها و نهادهای مختلف از سال 1389 برای برنامه‌ریزی در مورد نهادینه کردن« 26000 ISO » در کشور خبر داد.