هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   179   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تشکل‌های انتخاباتی یا اقتصادی؟

گروه گزارش: عموماً تشکل‌های صنعت ساختمان کشور با نام‌هایی چون انجمن‌های انبوه‌سازان، انجمن‌های پیمانکاری، نظام کاردانی، نظام‌مهندسی، انجمن‌های کارفرمایی و ... که کارهای حرفه‌ای ساخت‌وساز، و فنی و مهندسی انجام می‌دهند، شناخته می‌شوند. اما در کنار اینها، تشکل‌هایی دیگری هم وجود دارند که اگرچه محل تجمع و تصمیم‌گیری عده‌ای از مهندسان است، اما در برخی از آنها ممکن است فعالیت‌های فنی و مهندسی اولویت نداشته باشند؛ اما این‌گونه تشکل‌ها قرار است چه کنند و در صنایع عمرانی کشور چه نقشی بر عهده‌دارند و اصلاً هدف از تشکیل آنها چیست؟ برای یافتن پاسخ به سراغ دو تن از مدیران این تشکل‌ها رفتیم؛ «تام» و «شرکت توسعه شهرسازی ایرانیان» دو تشکل از زیرمجموعه‌های انجمن انبوه‌سازان استان تهران هستند که مهندس حسن محتشم، نایب‌رئیس آن است و «صدای مهندس» که تقریباً دو سال پیش تأسیس‌شده و بیشتر در فضای مجازی فعال است و مدیر آن مهندس غلامحسین رادفرماست.
تسهیل‌کننده مراودات و حلقه اتصال
پیام ساختمان: چه شد که به فکر تأسیس شرکت تام افتادید؟
حسن محتشم: چون معمولاً انجمن‌های صنفی که نوعی سازمان‌ مردم‌نهاد یا ان‌جی‌او هستند و کار اقتصادی نمی‌توانند انجام بدهند و از طرف دیگر، الزاماً در ارتباط با فعالیت انجمن‌ها، کارهای اقتصادی پیش می‌آید که باید در جهت منافع اعضا و صنفشان انجام بدهند، در نتیجه دست به تأسیس شرکت می‌زنند. شرکت تعاونی تام هم به خاطر همین تأسیس شد و اعضای انجمن انبوه‌سازان استان تهران اعضای آن هستند. مسئولیت این شرکت خریدوفروش نیست که به اعضا سود برساند، چون اعضای آن خودشان کارآفرین هستند و بنیه مالی قوی دارند اما صرفاً به خاطر این عضو تعاونی می‌شوند که این تعاونی عامل پیوند فروشندگان، تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان کالاها و خدمات مهندسی به انبوه‌سازان است.
پیام ساختمان: چه کالا و خدماتی مد نظرتان است؟
مثلاً مصالح ساختمانی. برای این کار شرکت تام با شرکت های تولیدکننده مصالح ساختمانی توافق‌نامه می‌نویسد که با شرایط خاص و تسهیلات و تخفیفات ویژه محصولشان را به اعضای انبوه‌ساز ما ارائه کنند. یک انبوه‌ساز ممکن است به تنهایی درصد کمی از تولیدکننده یا فروشنده مصالح تخفیف بگیرد ولی تام تخفیف بیشتری می‌گیرد چون به شرکت سازنده یا فروشنده مجموعه انبوه‌سازان را معرفی می‌کند که مشتریان قابل‌توجهی هستند. به این شکل به نفع فروشنده و تولیدکننده هم هست. در حقیقت شرکت تام تسهیل‌کننده مراودات و حلقه اتصال بین تولیدکنندگان و فروشندگان مصالح ساختمانی از طرفی و انبوه‌سازان از طرف دیگر است. تأمین نیازهای مشترک اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اعضا و همچنین ترویج و تحکیم مشارکت همکاران در تعاونی از اهداف عالیه شرکت تام است.
پیام ساختمان: ولی انجمن انبوه‌سازان استان تهران یک شرکت ساختمان‌سازی هم دارد؟
«شرکت توسعه شهرسازی ایرانیان» کنسرسیومی ساختمانی است که فعالیت ساخت‌وساز انجام می‌دهد و اعضای آن حدود 25 شرکت حقوقی عضو انجمن انبوه‌سازان استان تهران هستند که سهامدار این شرکت هستند. این شرکت با اعتبار انجمن، در بدو کار قراردادی 505 میلیارد تومانی با وزارت راه و شهرسازی منعقد کرده که چون موضوع قرارداد، مسکن مهر بود در مقطعی افزایش قیمت هم شامل آن شد. «شرکت توسعه شهرسازی ایرانیان» این قرارداد را بست تا کار را به اعضای سهامدار خودش واگذار کند که البته به اعضای غیر سهام‌دار هم کار داده شده است. این هم یکی از شرکت‌هایی است که به نوعی از طریق انجمن به وجود آمده و کار این شرکت فقط ساخت و سازاست. ولی تام در همه ابعاد فعالیت می‌کند، مثلاً 1400 نفر از پرسنل شرکت‌های عضو انجمن را بیمه تکمیلی کرده است، یا کارهای امور رفاهی انجمن را شرکت تام انجام می‌دهد. تام به معنای تشکل آنچنانی نیست بلکه شرکت مستقل حقوقی است که مجاز است فعالیت اقتصادی انجام دهد.
رانت‌خواری با کمک اعضا
پیام ساختمان: تشکل «صدای مهندس» از چه زمانی و با چه هدفی تشکیل شد؟
غلامحسین رادفرما: حدود دو سال پیش گروهی از مهندسان از انجمن‌های اطراف تهران دور هم جمع شدند تا برای انتخابات نظام‌مهندسی آن زمان فهرستی تهیه کنند. آن گروه دنبال اسمی بود تا بتواند خودش را به آن نام معرفی کند و نهایتاً عنوان "صدای مهندس" را انتخاب کردند. آن افراد در آن مقطع برای انتخابات فهرست دادند و در آن شرکت کردند و آن قضیه تمام شد. پس از آن دیگر تشکلی به نام صدای مهندس وجود ندارد و هیچ فعالیتی در این خصوص انجام نشده است چون صدای مهندس یک تشکل نیست.
پیام ساختمان: سایت صدای مهندس چه؟
سایت صدای مهندس یک تشکل یا گروه نیست هیچ وابستگی به هیچ دسته و گروهی ندارد. ما سعی کرده‌ایم به شکل فراگیر کار و در انتخابات مختلف به شکل مستقل عمل کنیم و خبر جریان‌های مختلف را به گوش همه برسانیم.
پیام ساختمان: شما خودتان عضو چه تشکلی هستید؟
تشکلی صنفی در شهرری فعال است به نام «انجمن صنفی مهندسان شهرستان ری» که من مؤسس آن بودم و در حال حاضر عضو هیئت‌مدیره آن هستم. این انجمن تمام 7 رشته مهندسی را پوشش می‌دهد و کارکرد انجمنی خودش را دارد.
پیام ساختمان: ظاهراً تشکل‌هایی شبیه به انجمن شما زیاد هستند، اینها چه می‌کنند؟
تعدادی از این انجمن‌ها و تشکل‌ها، فعالیت‌هایشان منوط و مربوط به ارجاع کار و سایر امور نظام‌مهندسی است مثل تشکل‌ها و گروه‌های مهندسی که به‌صورت کانون یا انجمن در تمام شهرهای استان تهران وجود دارند. مثل انجمن شهریار، انجمن ملارد، انجمن اسلامشهر، انجمن چهاردانگه، انجمن رباط‌کریم، انجمن کرج، انجمن شهرری و ... اینها انجمن‌هایی هستند که به فراخور حال، از مهندسان همان منطقه تشکیل‌شده‌اند و با سازمان نظام‌مهندسی در جهت بهبود خدمات مهندسی همکاری می‌کنند. تعداد دیگری از تشکل‌ها هم که بنیه قوی تری دارند علاوه بر فعالیت‌های فنی - مهندسی، در انتخابات مختلف مثل انتخابات نظام‌مهندسی و انتخابات شورای محل خودشان یا حوزه شهرستانشان هم فعالیت می‌کنند.
پیام ساختمان: شما تعدد تشکل‌ها را امر مثبتی قلمداد می‌کنید؟
این امر به نوبه خودش مثبت است چون اساساً نقش نظام‌مهندسی می‌تواند رویکرد کنترل و سیستم هدایت‌کننده بالاسری باشد. این موضوع در قانون سازمان نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان هم آمده است که سازمان می‌تواند با تشکل‌هایی که پتانسیل و امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در منطقه خودشان دارند، مثل تشکل‌ها و انجمن‌های صنفی، کارهای ساخت‌وساز و فعالیت‌های مهندسی را بهبود ببخشد. وجود انجمن‌های صنفی در شهر تهران و کل کشور نکته مثبتی است که مثلاً اگر کسی در آن حوزه شکایتی داشته باشد می‌تواند به آنجا مراجعه کند و همچنین اعضا می‌توانند باهم فعالیت کنند و باعث ارتقای آن صنف شوند. اما وقتی از انجمن‌ها برای رسیدن به قدرت و از پشتوانه اعضا برای برخورداری از رانت استفاده شود، غلط است.