نشریه شماره   179   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معضلات فرهنگی در مجتمع های مسکونی

چند روز پیش محسن نریمان، قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی در طرح مسکن مهر اعلام کرد که بیش از 50 درصد از متقاضیان مسکن مهر در پرند و پردیس بومی نیستند. مهندس نریمان با تاکید بر ضرورت بومی بودن ساکنان مسکن مهر به‌عنوان یکی از شرایط اصلی، گفت: متقاضیان باید بومی باشند زیرا این طرح‌ باید سرریز جمعیت منطقه را در خود جای دهد. وی همچنین از افزایش ناگهانی و بدون برنامه‌ریزی جمعیت در شهرهای جدید استان تهران انتقاد کرده و با اشاره به اینکه تصمیم یک‌باره دولت برای سکونت 300 هزار نفر در شهرهای جدید پرند و پردیس مغایر با برنامه‌ریزی‌های انجام‌گرفته برای این دو شهر بود، گفت: با ساخت مسکن مهر سکونت 80 هزار نفر هم در شهر هشتگرد به‌صورت یکباره انجام‌شده که همین موضوع «مشکلات زیادی» را برای ساکنان این شهرها به وجود آورده است.
البته با توجه به کمبودهایی که شهرهای جدید به‌ویژه در حوزه زیرساخت‌ها و همچنین خدمات روبنایی دارند ،شاید کمتر اذهان به سمت مشکلات اجتماعی و فرهنگی در این شهرها برود اما در دیدی کلی و جامع‌نگر، که شاخصه نگاه کارشناسان شهرسازی است، اهمیت مسائل هنری، فرهنگی و اجتماعی کمتر از سایر مسائل نیست. از این منظر ضرورت دارد بررسی شود که در مجتمع‌های مسکونی شهرهای جدید، چقدر اصول و معیارهای فرهنگی رعایت شده و از طرف دیگر چقدر این ظرفیت در همه ساکنان مجتمع‌ها هست که خود را ملزم به رعایت این اصول کنند. به‌منظور بررسی این شرایط به چند مجتمع مسکونی در پردیس سر زدیم و با چند تن از ساکنان در این خصوص گفتگو کردیم:
سلیقه‌های متفاوت
احمد فرشچی، دبیر و ساکن یکی از مجتمع های مسکونی واقع در شهر پردیس می‌گوید: «باید پذیرفت که یکی از مشکلات عمده در مجتمع‌های مسکونی با واحدهای نسبتا زیاد، وجود سلیقه های متفاوتی است که در بین ساکنان آن به چشم می خورد. این تفاوت ها در اصل  ناشی از همان فرهنگی است که افراد در آن رشد و پرورش یافته‌اند. زمانی که در یک مجتمع مسکونی مشکلی وجود داشته باشد و به موازات آن، نوع نگاه و تفکر افراد با هم  تفاوت فاحشی داشته باشد، نه تنها هیچ مشکلی حل نمی شود بلکه بدون شک، اختلافات و کشمکش ها هم بیشتر خواهد شد، چون هر کس دوست دارد طبق میل شخصی خود رفتار کند و نظر خود را به کرسی بنشاند».
شانه خالی کنندگان!
نیکو سرشت،مدیر یکی از مجتمع‌های پردیس می‌گوید: «من در یک مجتمع 20 واحدی زندگی می‌کنم و مشکلاتی که در ساختمان ما وجود دارد واقعا آزار دهنده است. مثلا بعضی از ساکنان از دادن شارژ و پرداخت هزینه‌های کلی ساختمان شانه خالی می‌کنند و بی‌توجهی از خود نشان می‌دهند، در حالی که آنها هم همانند دیگر ساکنان از همه امکانات استفاده می‌کنند. مثلا چندی پیش ما یکسری هزینه‌های کلی را که شامل نقاشی راه پله‌ها، درست کردن باغچه‌ها و تعمیر درِ ورودی پارکینگ بود، پرداخت کردیم و الان سه ماه است که از تاریخ همه تعمیرات می‌گذرد که بخشی از آن از صندوق ساختمان پرداخت شد اما هنوز تعدادی از ساکنان، سهم خود را پرداخت نکرده‌اند. بالاخره ما هر چند وقت یکبار با اینگونه مشکلات روبه رو هستیم و حتی برای رسیدگی به آنها ماهی یک بار جلسه ای را به عنوان مجمع عمومی ساختمان برای ساکنان برگزار می کنیم اما متاسفانه همان هایی که قواعد و قانون آپارتمان را زیر پا می گذارند ، دقیقا همان هایی هستند که اصلا در این جلسات شرکت نمی کنند و اگر هم شرکت کنند بعد از تصمیم گیری و تمام شدن جلسه همه چیز را به فراموشی می سپارند. »
این شهروند ساکن پردیس بعد از کلی گلایه، در انتهای حرف‌هایش می‌گوید : «البته به نظر من همه اینها به دیدگاه، نگرش و فرهنگ افراد برمی گردد و زمانی که مشکل در نوع نگرش و فرهنگ باشد ، مزاحمت ها ، سر و صداهای شبانه ، بی توجهی به پارکینگ خصوصی و نیز هزار و یک مشکل دیگر را هم شامل می شود .»
تسهیلات یا تصدیعات؟!
یکی از ساکنان مجتمع های مسکونی مهر که نخواست نامش ذکر شود، با اشاره به مشکلات موجود در این خصوص می‌گوید: «گاهی اوقات فکر می‌کنم که با این اوضاع و احوال امروزی، که نداشتن خانه مشکل بزرگی است و خیلی‌ها متأسفانه امکان خرید برایشان میسر نیست، اما با رفتارها و برخوردهای نادرست و بعضی بی‌سر و سامانی‌هایی که در برخی آپارتمان‌ها و مجتمع های مسکونی دیده می‌شود ، انگار داشتن خانه هم کم مشکل‌تر از نداشتن آن نیست! چرا که در بسیاری مواقع حتی با وجود یکسری قاعده و قانون در آپارتمان های مسکونی، بعضی از افراد دوست دارند بر طبق تفکر و میل شخصی خود عمل کنند. مثلاً وجود امکانات در هر مجتمع مسکونی، که باید باعث راحتی و آرامش ساکنان باشد بعضی مواقع بیشتر باعث دردسر و تنش است. در آپارتمانی که من و خانواده‌ام زندگی می‌کنیم مشکلاتی وجود دارد که هر قدر هم تذکر داده می‌شود ولی بی‌فایده است. مثلاً درِ آسانسور مجتمع ما خراب است و خودش کیپ نمی‌شود و بارها هم بر روی تابلو اعلانات تذکر داده‌شده که بعد از خارج شدن از آسانسور در را باز نگذارید. اما متأسفانه بعضی از افراد بعد از بیرون آمدن از آسانسور، بین طبقات مختلف در را باز گذاشته و بدون توجه، از آسانسور خارج می‌شوند که این موضوع حتی چندین بار به بگومگوهای لفظی هم منتهی شده اما همچنان به فراموشی سپرده می‌شود. یا هنگام خراب شدن آسانسور، بعضی‌ها که در طبقات پایین تر ساکن هستند از دادن هزینه‌های تعمیر آسانسور خودداری می‌کنند و می‌گویند: «مگر ما چه قدر از آسانسور استفاده می کنیم که باید هزینه تعمیرات را هم پرداخت کنیم؟ ما بدون آسانسور هم مشکلی در رفت و آمد نداریم و این هزینه به عهده طبقات بالاتر است». از طرف دیگر بالا و پایین رفتن با آسانسور، تفریح و سرگرمی بعضی از کودکان شده و خانواده‌هایشان هم بدون کمترین توجهی، استفاده نابجا از آسانسور را جزو سرگرمی‌های کودکانه فرزندان خود می دانند، اما دریغ از آنکه هزینه ای را برای تعمیرات و یا دیگر موارد ساختمانی پرداخت کنند».
با کلاس‌های قانون‌گریز!
«زیر پا گذاشتن قوانین و بی توجهی به اصول فرهنگی گاهی از جانب کسانی است که خود را جزو با کلاس‌ترین افراد می‌شناسند». این گفته خانم طالبی، یکی از ساکنان پردیس است که ادامه می‌دهد: «به هر حال در هر مجتمع مسکونی ممکن است مشکلاتی وجود داشته باشد، اما آنچه مهم است حل و فصل و اندیشیدن چاره برای آن است. مثلا اینکه بعضی‌ها از پرداخت هزینه‌های مشترک سر باز می زنند، یا مبلغ تعیین شده را به موقع پرداخت نمی کنند و حتی با وجود رفت و آمدهای زیاد، تعداد نفرات خانواده خود را کمتر اعلام می‌کنند، زیر پا گذاشتن حق و حقوق دیگران است. زمانی هم که از آنها انتقاد می شود، می گویند: ما همیشه در بهترین و مرفه ترین مناطق زندگی کرده ایم و نیازی به تذکر و انتقاد دیگران نداریم! در حالی که به نظر من زیر پا گذاشتن قوانین و بی توجهی به حقوق دیگران، بیشتر از جانب کسانی است که خود را جزو باکلاس‌ترین افراد و متفاوت از دیگران می‌دانند، در حالی که نوع برخورد و کلامشان چیز دیگری را نشان می دهد».
احترام به فرهنگ آپارتمان‌نشینی
وجود مجتمع های 30 و 40 واحدی و حتی بیشتر در شهرهای اقماری، یعنی امکان اسکان برای خانواده‌های متعددی که قطعاً هر یک دارای فرهنگی متفاوتند که از آداب و الگوهای رفتاری خاص خود پیروی می‌کنند. اما آنچه از این منظر قابل‌تأمل است، عمل به قوانین وضع‌شده، خارج از حریم شخصی و خصوصی افراد در مجتمع های مسکونی است که اگر قرار باشد ساکنان بر اساس نظر و سلیقه شخصی خود رفتار کنند یا با بی‌تفاوتی از آنچه که باید عمل شود، برخورد نمایند، باعث بروز مشکلاتی در کل مجموعه خواهند شد. باید پذیرفت امروزه با توجه به نوع زندگی در مجتمع های مسکونی در شهرهای جدید، آنچه که ارزش و اعتبار اشخاص را بالا می‌برد و مهر تأیید بر اصالت و شخصیتشان می زند، همان توجه و احترامی است که آنان به آنچه تحت عنوان فرهنگ آپارتمان‌نشینی خطاب می‌شود، می‌گذارند نه آنچه که ساخته‌وپرداخته ذهن افرادی است که فقط از فرهنگ شخصی و خانوادگی‌شان سرچشمه می‌گیرد.
مهرنوش رجایی