نشریه شماره   178   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

دولت الکترونیک کلید توسعه کشور


گروه ساخت‌وساز: «استان مجازی گلستان،  شهرستان کلاله .. شهرهای الکترونیک استان در حال بارگذاری اطلاعات می باشند و این نسخه آزمایشی است»، «ورود به شهرهای الکترونیک استان : ساب دامنه مورد نظر شما در سیستم موجود نیست! لطفا مجدد تلاش نکنید!» این پیام‌ها وقتی مشاهده می‌شود که برای دسترسی به یکی از خدمات شهرهای الکترونیک بر روی آن کلیک می‌کنید.
طرح شهر الکترونيک يکي از جدیدترین الگوهای مدیریت شهری در عرضه و استفاده از خدمات شهري است؛ شهري که در آن امور شهروندان شامل خدمات شهری و سرويس هاي دولتي و خصوصي به‌صورت آنلاین با سرعت و ضريب ايمني بالا و از طریق ابزار فناوري اطلاعات و ارتباطات انجام می‌شود. در الگوی مدیریت شهر الکترونیک، مدیریت کلانشهر مجازی می‌تواند بدون نیاز به ایجاد سازمانی تازه در تمامی مجموعه‌‌های دولتی، شهری، عمومی و خصوصی در ارائه خدمات نقطه‌به‌نقطه سازمان‌ها و نهادهای رسمی شهری از طریق فضای وب گاه‌ها، فضاهای عمومی و فضاهای مربوط به بخش خصوصی فعالیت کند.
پروژه راه‌اندازی شهر الکترونیک در کشور
طرح پروژه شهر الکترونیک، اولین بار در ایران در سال ۸۰ کلید خورد و قرار بر آن شد که جزیره کیش به‌عنوان اولین شهر الکترونیک کشور راه‏اندازی شود که بنا به دلایلی این پروژه متوقف شد. در مرحله بعد، در سال ۸۳ سند راهبردی شهر الکترونیک مشهد مورد توجه قرار گرفت و پس از آن، شهر الکترونیک گرگان در سال ۸۸، گلستان و سمنان در سال ۸۹  به دیگر شهرهای الکترونیک کشور پیوستند که البته سرعت توسعه آنها به‌کندی پیش می رود. در این راستا اقدامات صورت گرفته برای توسعه شهرهای الکترونیکی در کشور به‌صورت پراکنده انجام شد چنانکه این نوع شهرها تا رسیدن به مرحله نهایی و ارائه خدمات الکترونیکی در شبکه‌ای امن و ۲۴ ساعته فاصله زیادی دارند. ضمن اینکه شهر مجازی نتوانسته یک ارتباط دو سویه و منطقی بین شهر واقعی و شهر مجازی برقرار کند، در نتیجه در عملکرد فضای مجازی دارای نواقصی است.
در این میان این سؤال مطرح می‌شود که پروژه راه‌اندازی شهر الکترونیک در کشور که حدود 12 سال از کلید خوردن آن می‌گذرد، در چه مرحله‌ای است. در پاسخ باید گفت؛ بدیهی است که برای ارائه خدمات الکترونیک و ترغیب شهروندان به استفاده از آنها ابتدا باید زیرساخت‌ها ایجاد شود.
در همين راستا و با هدف آشنايي با مقوله مديريت يكپارچه و هوشمند سازی شهرها، ماه گذشته سميناري با حضور علي مستشاري، مدیر شبکه جهانی شهرهای هوشمند، استاد دانشگاه استیونس نیویورک و مشاور ارشد برنامه توسعه سازمان ملل متحد برگزار شد که وزرای راه و شهرسازی و نیرو، قالیباف شهردار تهران، اعضای شورای اسلامی شهر تهران و ۲۲ شهردار مناطق شهرداری نیز دعوت شده بودند درحالی‌که هیچ‌یک از مسئولان شهری و دولتی در نشست مذکور شرکت نکردند! اگرچه مسئول کمیته دولت الکترونیکی نیز از برگزاری این نشست اظهار بی‌اطلاعی کرد.
استفاده هوشمند از منابع شهری
مستشاری که اجرای طرح هوشمند سازی برخی شهرهای جهان را بر عهده دارد، معتقد است: « یکی از راه‌های حل مشکلات بسیاری از شهرهای جهان، استفاده هوشمند‌تر از منابع شهری و انجام برنامه‌ریزی‌های هوشمند است. » وی می‌گوید: « تهران روزی برای 200 هزار نفر جمعیت طراحی شد اما در حال حاضر مجبور شده افراد بسیاری را در خود جای دهد و مدیریت شهری برای ارائه خدمات بیشتر مجبور شده است خود را با افزایش جمعیت تطابق دهد.»
کاهش هزینه‌های اضافی خدمات شهری
علی‌اکبر جلالی، استاد دانشگاه علم و صنعت ایران و مسئول کمیته دولت الکترونیکی دراین‌باره گفت: مهم‌ترین خصیصه‌های شهر الکترونیک در صورت اجرای تمامی فازهای آن کاهش ترافیک، رفع آلودگی هوا، آرامش شهروندان و کاهش هزینه‌های اضافی خدمات شهری است. وی با اظهار امیدواری از رفع کندی سرعت دسترسی به خدمات شهرهای الکترونیکی اظهار داشت: میزان توسعه‌یافتگی این شهرها بستگی به آموزش شهروندان و پذیرش مسئولیت نسبت به مدیریت و انجام امور شهرهای الکترونیکی دارد.
این استاد دانشگاه سرعت بخشیدن به  توسعه شهرهای الکترونیک را بسته به پذیرش مسئولان استانی، فرهنگ‌سازی و آموزش شهروندان دانسته و افزود: در صورت حل این مشکلات کمتر از سه سال همه مراحل توسعه شهرهای الکترونیکی از فاز دوم به بعد قابل بهره‌برداری و استفاده است.
جلالی همچنین با بیان اینکه در صورت افزایش پهنای باند اینترنت و یا شبکه حسی اطلاعات دسترسی شهروندان برای استفاده از امکانات فراهم می‌شود، گفت: در صورت ارتقای سایت های شهر الکترونیکی با به‌روز شدن و افزایش کیفیت آن، در اجرای فازهای بعدی مشکلی نیست و دسترسی به آن امکان‌پذیر خواهد بود.
وی همچنین کم توجهی مدیران شهر‌ها به امتیازات ویژه شهرهای الکترونیکی را یکی از چالش های موجود دانسته و تاکید کرد: باید با فرهنگ‌سازی و حمایت مسئولان این مشکل حل شود و همین‌طور آموزش شهروندان در به‌کارگیری خدمات آنلاین نیز باید فرهنگ‌سازی شود.
در نهایت می‌توان گفت ایجاد دولت الکترونیک با وجود بسیاری از معضلات شهری ابزاری کلیدی برای توسعه کشور است و در این بحث تنها کارهای صورت گرفته محدود به ایجاد سایت و نشست های متعدد شده اما هیچ کار عملی مثبتی انجام نگرفته است.