نشریه شماره   178   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خواسته های انبوه‌سازان از نظام مهندسی

گروه گزارش: به اعتقاد صاحب‌نظران، با انتخاب آقای ترکان به ریاست شورای مرکزی سازمان نظام‌مهندسی ساختمان کشور شاهد تغییر و تحولاتی در روند اجرای امور در این سازمان خواهیم بود. با نزدیک شدن به‌ روز مهندسی، به‌منظور اطلاع از خواسته‌های انبوه‌سازان کشور از مدیریت جدید سازمان نظام‌مهندسی با چند تن از اعضای انجمن انبوه‌سازان استان تهران گفتگو کردیم:
تعامل موثر با دولت
احمد خرم: تا به حال متأسفانه به دلیل آماده نبودن فضا در سازمان نظام‌مهندسی، از توان و قدرت تشکل‌ها و انجمن‌ها و نهادهای مدنی و شوراها استفاده نشده است. سال های کمی است که مدیران ما به این نتیجه رسیده‌اند که باید کارها را به نهادهای مدنی که مهم‌ترین کارشان حمایت از عوامل و اعضا و صاحبان پروانه اشتغال است واگذار کرد. از طرف دیگر طراحی، نظارت و مدیریت در ساخت و سازهای ما  هنوز ملهم از چارچوب های موجود نظیر ضوابط و قوانین و استانداردها نیست و هنوز در مرکز کشور ساختمان‌هایی ساخته می‌شود که در آنها، ناظر موظف سازمان نظام‌مهندسی کار نظارت را انجام نمی‌دهد! ما باید بدانیم که اگر در دست راست ما قرآن به‌عنوان کتاب راهنمایی و هدایت است باید در دست چپ مان ضابطه و قانون و استاندارد باشد. یعنی باید مهندسان کشور اعتقاد به استاندارد داشته باشند. این مسئله متأسفانه در پروژه‌های ما اعم از زیرساختی و یا عمرانی مغفول مانده و مراعات نمی‌شود. سازمان نظام‌مهندسی باید ضابطه، معیار و استاندارد را در تمام شاخه‌های مهندسی جدی بگیرد. مسئله دیگر اینکه نظام‌مهندسی تعامل ضعیفی با دولت دارد درصورتی‌که تشکل های صنفی  و مهندسی باید در تعامل نزدیک با دولت و تأثیرگذار در برنامه‌ریزی‌های کشور، برنامه‌های  5 ساله، بودجه، تدوین آئین‌نامه‌های اجرایی، هدفمندی یارانه‌ها و سایر مسائل اساسی کشور باشند و بخش خصوصی و نهادهای مدنی ما باید روی مسائلی نظیر اصل 44 قانون اساسی، صدور خدمات فنی و مهندسی، تسهیلات و منابع غیردولتی که در کشور ما و سایر کشورها وجود دارد و ... کار کنند تا سرمایه‌گذار و فاینانسر به کشور وارد شود و بیع متقابل پا بگیرد. این تفکر که دولت می‌تواند همه کارهای کشور را انجام دهد از اساس غلط است؛ درحالی‌که مثلاً در راستای اجرایی کردن اصل 44 تا الآن و طی سه سال گذشته فقط 5/12 درصد به بخش خصوصی داده‌شده و 5/87 درصد به شرکت های حاکمیتی داده شده است. این مسائل به‌نظام فنی و اجرایی کشور خدشه وارد می‌کند و بخش خصوصی را مایوس می‌کند. مهندس ترکان که از نیروهای بسیار با انگیزه، فعال و استراتژیست و تحلیلگر و از همه مهم تر تصمیم‌گیر کشور است که کارها را به ثمر خواهد رساند، باید به این مسائل بپردازد تا گوشه‌ای از نقش سازمان نظام‌مهندسی تحقق پیدا کند.
نظارت درونی بر کیفیت
قرائتی ستوده: به نظر من نظام فنی و اجرایی کشور معضلاتی دارد و خواسته انبوه‌سازان این است که این نظام بازبینی و در آن تغییرات اساسی انجام شود. مثلاً جایگاه نظام‌مهندسی نباید فقط به‌عنوان گروه ناظر باشد و نظارت بر کیفیت ساخت باید به بطن ساخت‌وساز بیاید. یعنی نباید گروهی بسازند و گروهی سرکشی و نظارت کنند. در همه جای دنیا مهندسی کیفیت و مهندسی ارزش در صدر قرار دارد و نظارت در بطن خودکار وجود دارد. نظام‌مهندسی الآن در بخش ساختمان فقط جایگاه نظارتی دارد درصورتی‌که عین همه جای دنیا نظارت باید در درون طراحی و اجرا باشد. مثلاً اگر کسی در دنیا برند معروف کفش یا لباس یا مثلاً ماشین بنز می‌خرد اول آن را تست می‌کند که کیفیتش خوب باشد؟ برای چنین خریدی استفاده‌کننده آزمایش کیفیت نمی‌کند چون می‌داند نظارت بر کیفیت در درون خودش وجود دارد. یعنی از روز اولِ طراحی، نظارت و کنترل بر کیفیت در درون کار بوده و وجود دارد. نظارت به‌عنوان یک واحد مجزا و خارجی، باید کنار گذاشته شود. نظارت سازمان نظام‌مهندسی غلط است اگر فقط جایگاه نظارت داشته باشد. باید مانند تمام دنیا، گروهی کارهای طراحی، نظارت، اجرا و خدمات بعد از بهره‌برداری را انجام دهند. تغییر ساختار نظام فنی و اجرایی یعنی فرم کارها باید عوض شود. الآن فرم قراردادها برای همه جای کشور یکسان است! چنین چیزی غلط است؛ مثلاً مگر ساخت‌وساز در جنوب و شمال کشور ما مثل هم و یکسان است که به همه، با یک قیمت واحد و شکل مشخص و مدل اجرای یکسان، کار واگذار می‌شد؟ این مسائل که تغییر کند بسیاری از مشکلات خودبه‌خود حل می‌شود. آقای مهندس ترکان می‌تواند به‌عنوان رئیس نظام‌مهندسی با مجموعه‌های مختلف تعامل کند و این تغییرات را به وجود بیاورد. باید در این امر همه گروه‌های فعال در امر ساخت‌وساز کشور اعم از بخش دولتی و بخش خصوصی حضور داشته باشند و با هم تعامل کنند.
تثبیت جایگاه مهندسان
سید علیرضا قهاری: متأسفانه عملکرد سازمان نظام‌مهندسی در فعالیت های عمرانی کشور خیلی کم‌رنگ است درصورتی‌که به نظر می‌رسد این سازمان تنها ارگان رسمی این حوزه است. البته شاید قوانین اجازه نمی‌دهند که بیشتر از این حضور داشته باشد که در این صورت باید قوانین را اصلاح کرد. مثلاً اگر ساختمانی ریزش کند نظام‌مهندسی که باید پاسخگو باشد عملاً منفعل است و ایراد کار را به گردن سازمان‌های دیگر نظیر شهرداری می‌اندازد. مهندسان الآن در کشور کم‌رنگ دیده می‌شوند. شاید می‌توان این‌طور گفت که در کشوری که سرمایه حرف اول را می زند قاعدتاً بعد از سرمایه‌گذار بقیه کم‌رنگ می‌شوند، ولی اگر این سرمایه بخواهد درست به‌کار گرفته شود؛ به‌خصوص اینکه سرمایه‌ها ملی است و برای هزینه‌کرد درست این سرمایه باید متخصصان کننده کار باشند ولی متأسفانه کارفرماها و دستگاه‌ها به سلیقه خودشان بدون اینکه جایگاه مهندسی در مسائل لحاظ شود کارشان را انجام می‌دهند و بعضاً به مهندس ناظر اجازه ورود به ساختمان را هم نمی‌دهند! البته اگر ناظر در کارش جدی باشد و پول نگیرد که برود دنبال کار خودش! این البته حرف جدیدی نیست و سال‌ها با موضوع نظارت صوری مخالف و مبارزه شده ولی در این زمینه سازمان نظام‌مهندسی به وظیفه خودش عمل نکرده است. به نظر می‌رسد سازمانی که چشم امید همه مهندسان به آن است باید جایگاهش را در جامعه مهندسی کشور تثبیت کند و یکی از کارهایی که ریاست این سازمان باید انجام دهد تثبیت جایگاه نظام‌مهندسی در نظام فنی و اجرایی کشور است. ما انبوه‌سازان که بخش مهمی از این جایگاه را از نظر ساخت‌وساز داریم به ریاست این سازمان امید داریم. اگر قرار است کشور ما ساخته شود باید به‌دست متخصصان ساخته شود و برای از بین نرفتن سرمایه‌های ملی باید کار به‌دست متخصصان سپرده شود و البته از آنها باید توقع داشته باشیم تا هم عملکرد و هم نظارت خوبی داشته باشند.آقای ترکان چون سابقه کار اجرایی دارد و از مهندسان قدیمی هستند درد مهندسان را متوجه می‌شوند.
مهندس زیاد داریم
اسفندیار سلطانی: آنچه که ما تا به حال داشتیم و فاجعه بود این بود که سازمان نظام‌مهندسی قانون نظام‌مهندسی را مصادره کرده و از متری 300 تا 800 هزار تومان هزینه‌های اضافی به مردم تحمیل می‌کند. آقای مهندس ترکان باید سازمان را به این سمت ببرد که طول عمر مفید ساختمان از 25 سال به بالای 50 سال برسد، مصرف انرژی در ساختمان‌ها کم شود و قوانین و مقررات را اصلاح و بروکراسی زائد را حذف کند. چرا یک شرکت مهندسی باید تعدادی مهندس را جمع کند تا فقط بتواند از امضاهای آنها استفاده کند و چرا باید مهندسان امضا فروشی کنند؟ ما اجرای درست قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، بالاخص بند 29 آن که وزارت راه و شهرسازی را موظف کرده تا ظرف شش ماه آئین‌نامه اجرایی آن را ابلاغ کند خواستاریم. الآن با سیطره کامل نظام‌مهندسی شاهد ایجاد ساختمان‌هایی هستیم که اگر در تهران زلزله‌ای به شدت شش ریشتر بیاید درصد زیادی از آنها فرو می‌ریزد. به نظر من حدود 30 تا 35 درصد نهادها و ادارات ما کارشان این است که مراقب هم باشند! همه مواظب و مراقب هم هستند ولی باز هم تخلف های زیاد و بزرگی صورت می‌گیرد. باید اینها حذف شوند. ما قوانین مازاد زیاد داریم و مهندس هم زیاد داریم، چیزی که نداریم «تعریف الگوی مالی مناسب در مسکن» است که بهتر است مهندس ترکان این را تعریف کند. در تمام دنیا می‌گویند: برای اجرای کار ساختمان باید کارفرما یا دولتِ صاحب زمین، یک صنفِ مجری و یک صنفِ ناظر باشد. الآن در سازمان نظام‌مهندسی قاضی، متهم و مدعی‌العموم یکی است و خواسته ما این است که اینها از هم جدا شوند.