دوباره نوبت به آلودگی رسید

شمار نشریه : 178

در این روزهایی که بسیاری از رسانه‌ها و مسئولان گزارش‌های متعددی از آلودگی هوا و مسمومیت‌های ناشی از آن منتشر می‌کنند خبرهای دیگری از جنس «آلودگی» نیز به گوش می‌رسد. دی‌ماه امسال، بالغ بر 3 هزار و 500 نفر از شهروندان شهر جدید پردیس به دلیل مشکل پیش‌آمده ناشی از شکستگی قسمتی از شبکه‌ توزیع آب شرب دچار مسمومیت شدند. درحالی‌که دو ماه قبل از این حادثه عنوان شده بود: پروژه‌های در حال اجرای فاضلاب شهر پردیس به دلیل کمبود اعتبارات پیشرفت فیزیکی کندی داشته و تعدادی از آنها نیز متوقف‌شده‌اند.
بعد از انتشار خبر آلودگی آب پردیس و برکناری تعدادی از مسئولان آن، یک سؤال اساسی پیش می‌آید اینکه: «آیا عزل و برکناری مسئولان مشکل را حل می‌کند؟» انتشار خبرهای آلودگی آب ناشی از مشکلات سیستم شبکه فاضلاب در کشور کم سابقه نیست. چنانکه همزمان با این اتفاق رشتچی، مدیر دفتر بهره‌برداری از تأسیسات فاضلاب شرکت آب و فاضلاب البرز نیز از گرفتگی و انسداد یکی از خطوط جمع‌آوری و دفع فاضلاب واحدهای مسکن مهر شهرجدید هشتگرد خبر داده و می گوید: برای رفع گرفتگی این لوله اقدام به فنرزنی و شست و شوی شبکه کرده و در نهایت مجبور به حفاری در محل انسداد شده‌اند. همچنین اشاره شد نقطه گرفتگی در عمق 7 متری زمین بود و لوله فاضلاب در این نقطه به طور کامل تعویض و یک منهول جدید توسط گروه حوادث اجرا شده است.
چالش پیش روی شبکه آب و فاضلاب کشور موضوعی است که مدت هاست شهروندان درگیر آن هستند. در برخی از شهرها و روستاها شبکه آبرسانی به دلیل قدمت بالای آن به بهانه های مختلف منجر به اتلاف منابع آب می شود. در برخی موارد نیز که پیش عملیات تعویض شبکه آبرسانی آغاز شده، علیرغم پیگیری های متعدد، پروژه‌های مذکور به مرحله بهره برداری نمی رسد.
مطابق با آمار اعلام‌شده، در حال حاضر 99 درصد از جمعيت شهرها و 78 درصد از جمعيت روستايي تحت پوشش آبرسانی شهري و روستايي هستند، این در حالی است که تنها 8/38درصد شهرها و 4/0 درصد روستاها زير پوشش فاضلاب شهري و روستايي قرار دارند و به قول مدیرعامل آبفای کشور «در بخش فاضلاب يك عقب ماندگي تاريخي در كشور وجود دارد! »به این ترتیب افزایش هزینه‌ها و کمبود اعتبارات، از مشکلات عدیده پیش روی آبفاست.
انجام وظایف و خدمات‌رسانی مناسب به شهروندان، نیازمند تأمین اعتبارات و منابع مالی است. این در حالی است که وجوهی را که برای این کار اختصاص می‌دهند، در قالب کمبود بودجه به فراموشی سپرده می‌شود.
نواقص موجود در تأسیسات فاضلاب تنها شامل این دو شهر جدید نبوده بلکه تأسیسات فاضلاب مسکن مهر سایر شهرهای جدید نیز شاهد کمبودها و مشکلات زیادی در زیرساخت‌ها بوده است از جمله مشکل اجرایی مراحل شبکه آب و فاضلاب که متولیان آن بارها و بارها عنوان کرده‌اند که این مشکلات باید برطرف شود تا ما بتوانیم بستر لازم را برای سایر خدمات زیربنایی فراهم کنیم.
در این گزارش سعی بر بررسی وضعیت سیستم فاضلاب شهرهای جدید بود، درحالی‌که جستجوهای خبرنگار ما حاکی از وضعیت نابسامان شهرها و حتی کلان‌شهرهای چندین ساله کشور در زمینه نواقص شبکه فاضلاب است!
به گفته وزير نيرو در صورتي كه اعتبارات مورد نياز براي طرح شبكه فاضلاب تهران فراهم شود، طي 10 سال آينده می‌توان تمام مشكلات فاضلاب تهران را برطرف كرد. مشابه این شرایط برای استان البرز نیز وجود دارد. رضایی فر مدیرعامل شرکت آبفای البرز نیز اعلام داشته با روند اعتباراتی که در حال حاضر وجود دارد 39 سال برای تکمیل طرح فاضلاب و حداقل 12 سال برای تکمیل طرح آب‌رسانی به کرج زمان نیاز داریم.
نياز 72 هزار ميليارد ريالي
اكنون شش هزار پروژه آب و فاضلاب در كشور وجود دارد و مديرعامل شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور از نياز 72 هزار ميليارد ريالي طرح‌های تملك دارايي آب و فاضلاب كشور در سال 93 خبر داده است.
حمیدرضا جانباز با تاکید بر ضرورت بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری خارجی و منابع فاینانس خواستار ایجاد زمینه لازم به منظور مشارکت بیشتر بخش خصوصی در اجرای پروژه‌های آب و فاضلاب به ویژه در زمینه تأمین آب شرب باکیفیت و توزیع آن به شیوه‌های نوین بین شهروندان شده است.
حال سؤال اینجاست که آیا این امر ناشی از عدم موفقیت مسئولان خدمات رسان شهری در ایجاد فضاهای مطلوب انسانی، و کاهش تدریجی کیفیت زندگی در شهرهای امروزی است؟ در رشد ناهمگن جمعیت و سکونتگاه‌ها در شهرهای بزرگ کشور و عدم خدمات‌رسانی به موقع شهری همچون شبکه آب و فاضلاب، شهروندان تنها قربانیان این رویداد هستند و نیازهای روزافزون شهروندان در توسعه و تکمیل زیرساخت‌های شهری و خدمات‌رسانی به نقطه مطلوب نرسیده است.
به نظر می‌رسد؛ ارائه خدمات شهری تنها محدود به تخصیص اعتبارات خدمات روبنایی و در پی آن افتتاح پروژه‌های چند ده‌تایی است که در برخي مناطق بعضاً تعداد پروژه‌ها سه رقمی نیز می‌شود، این شائبه را در ذهن به وجود می‌آورد که آیا  عدم تخصیص اعتبارات به این بخش مهم زیربنایی که با جان مردم سروکار دارد به دلیل دیده نشدن نتوانسته جنبه تبلیغاتی داشته باشد که علی‌رغم رسیدن به مرز هشدار همچنان مغفول مانده است؟!