هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   177   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مهندسان مسئول کمرنگی فرهنگ بومی

گروه معماری و دکوراسیون: اگرچه صنعت ساختمان‌سازی در کشور در سال‌های اخیر از رشد چشمگیری در ابعاد مختلف کمی و کیفی برخوردار و جلوه‌های بدیع و درعین‌حال منحصربه‌فردی (مانند برج میلاد) را از صنعت ساختمان‌سازی داخلی به تصویرکشیده است اما از نظر کارشناسان  شاید وضعیت فعلی معماری ایرانی را نمی‌توان مناسب دانست، چرا که در بسیاری از موارد، طراحی و ساختمان‌سازی کنونی کشور را نه می‌توان تابعی از الگوهای غربی و شرقی با ویژگی های یک ساختمان مدرن و پیشرفته به شمار آورد و نه اثری از فرهنگ و هنر ایرانی و اسلامی را در آن جستجو نمود.علت این مشکل را باید در عوامل گوناگون مانند ضعف نظارتی، ضعف آموزشی و فرهنگی، اهمال‌کاری های برخی طراحان و پیمانکاران، اغماض نا به‌جای گروهی از کارفرمایان، بومی نبودن مصالح و عدم تطبیق آن با شرایط ایران، عدم استفاده اصولی و صحیح از امکانات و مصالح جدید، منطبق نبودن طرح های جدید بافرهنگ ایرانی و اسلامی و از زوایای مختلف مانند: شرایط اقتصادی، تحولات فرهنگی و تغییر سلایق عمومی و امثال آن مورد بررسی قرارداد، اما قطعاً برداشت نادرست از خلاقیت و نوآوری در طراحی ساختمان‌ها را می‌توان به‌عنوان یکی از عوامل اصلی این نابسامانی‌ها و آشفتگی‌ها به حساب آورد، زیرا به نظر می‌رسد به‌رغم دانش جدید و تجارب ارزشمند موجود و قابل‌دسترس، برای بسیاری از طراحان و مهندسین این عرصه، از مفهوم نوآوری و خلاقیت، تنها ارائه یک طرح متفاوت از اهمیت برخوردار است، بدون آنکه سایر ضوابط و معیارهای علمی، عرفی و ارزشی مورد توجه قرار گیرد.
تلفیق مؤلفه‌های معماری شرقی و تکنولوژی‌های جدید
دکتر مصطفی بهزادفر،‌فارغ‌التحصیل طراحي شهری در گفت‌وگو با خبرنگار ما درباره‌ معماری و تأثیری که از محیط زندگی می‌گیرد‌، گفت: معماری و شهرسازی از جمله مقولاتی هستند که با تغییر شرایط جامعه تغییر می‌کنند. وی افزود: این شرایط،‌ اعم از اقتصادی‌، اجتماعی و سیاسی باعث می‌شود معماری قدیمی و بافت سنتی شهرها‌، آرام‌آرام جای خود را به ساختمان‌ها و معماری مدرن بدهند. اگر این اتفاق بیفتد صفات هویتی فرهنگ رایج در جامعه رفته‌رفته تغییر می‌کند و الگوهای قدیمی برای معماری و شهرسازی را منسوخ می‌کند.
بهزادفر گفت: معماری‌،پدیده‌ای است که توسط انسان خلق‌شده و بر اساس بحث روان‌شناسی محیطی بر رفتار‌های اجتماعی تأثیر می‌گذارد. یک بنای معماری معمولاً تبلور خاصی از اجتماع و فرهنگ رایج در آن است. مثلاً بنای یک مسجد علاوه بر دارا بودن اصول طراحی و معماری متأثر از فرهنگ مردم و محیطی است که در آن ساخته می‌شود.این مسئله حتی در مورد برج‌ها و ساختمان‌های مدرن هم صدق می‌کند.وی به مشکلات معماری در جامعه‌ امروز اشاره و تصریح کرد: متأسفانه در نیم‌قرن گذشته کمترین اعتبار پژوهشی برای حوزه معماری در نظر گرفته شده است درحالی‌که حفظ معماری ایرانی – اسلامی نیازمند اختصاص اعتبار و هزینه‌ کافی است و پژوهش‌های گسترده در این زمینه می‌تواند به حفظ معماری بومی کمک کند.
بهزادفر با بیان اینکه می‌توان با ضوابط خاصی جلوی این مشکلات را گرفت‌، افزود: معماری ما در طول سالیان دراز در چارچوب یک فرهنگ خاص شکل‌گرفته  و ورود تکنولوژی‌های روز به معماری ما می‌تواند بر اساس ضوابط خاصی که تدوین می‌شود،‌ مدیریت‌شده و منطبق با فرهنگ ما شکل بگیرد. ما نه می‌توانیم از ورود پیشرفت‌های معماری به کشور جلوگیری کنیم و نه اجازه بدهیم که معماری ایرانی – اسلامی جای خود را به معماری غربی بدهد.این کارشناس معماری همچنین عنوان کرد: با تلفیق مؤلفه‌های معماری شرقی و تکنولوژی‌های جدید در این حوزه می‌توان ساختمان‌هایی ساخت که هم جوابگوی جمعیت حال حاضر کشور باشد و هم مشکلات ایجادشده را کاهش دهد‌، زیرا وضعیت جمعیت کشور به گونه‌ای است که دیگر نمی‌توان خانه‌های یک طبقه ساخت و مجبوریم به انبوه‌سازی روی بیاوریم. وی در پایان خاطرنشان کرد: تدوین برنامه‌هایی که استفاده‌ درست از معماری ایرانی و تطبیق آن با زندگی امروز را برای جامعه جا بیندازد، باید در رأس امور متولیان این حوزه قرار گیرد.
ضرورت توجه ویژه مهندسان
حمید خورشیدوند معاون عمرانی استانداری لرستان نیز با تاکید بر اینکه معماری بناها در هر جامعه‌ای باید متناسب با فرهنگ آن جامعه باشد، بیان داشت: در این زمینه همچنان تا حد مطلوب فاصله زیادی وجود دارد. وی افزود: بخشی از بار کمرنگ شدن فرهنگ بومی و ملی بر دوش مهندسانی است که خط های بی‌هویت را بر کاغذ می‌کشند و بدون توجه به مؤلفه‌های معماری ایرانی - اسلامی اقدام به توسعه ساخت‌وساز می‌کنند. وی با تاکید بر ضرورت توجه ویژه مهندسان به این موضوع بیان داشت: امید می‌رود با دقت نظر و احساس مسئولیت هر چه بیشتر مهندسان ساختمان شاهد تقویت معماری اصیل ایرانی - اسلامی در ساخت و سازها باشیم.
معاون عمرانی استانداری لرستان با تاکید بر ضرورت پرهیز از استفاده المان‌‌های معماری غربی در ساخت بناها، بیان داشت: این المان‌ها هیچ‌گونه ارتباطی با فرهنگ بومی ما ندارد و ما باید به سمت استفاده از نمادهای معماری اصیل ایرانی اسلامی حرکت کنیم. خورشیدوند با تاکید بر ضرورت مطالعه و پژوهش هر چه بیشتر در راستای دستیابی به الگوهای معماری و ساختمان‌سازی متناسب با فرهنگ بومی بیان داشت: فعالان و دست‌اندرکاران صنعت ساختمان باید توجه بیشتری به این مقوله نشان دهند.