نشریه شماره   177   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آرامگاه عارف ایتالیایی

گروه معماری و دکوراسیون: ابو عثمان سعید بن سلام مغربی از عارفان معروف در شهر گرگنت سیسیل ایتالیا  متولد شد.وی در سال ۳۶۷ هجری قمری به شهر نیشابور آمد. وابسته به مکتب جنید بود و در زمان حیات خود با عناوین شیخ حرم و طاووس حرم خوانده می‌شد.
آرامگاه سعید بن سلام مغربی که در دوره پهلوی دوم بازسازی‌شده و سبک آن سبک تیموری است، در نیشابور و در ۱۰۰ متری حاشیه بلوار جمهوری و راه‌آهن واقع‌شده و در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنای تاریخی مدفن سعید بن سلام مغربی است و در منطقه ده شیخ در حومه شهر نیشابور واقع‌شده و برخی مورخان نام این منطقه را که سابقاً روستا بوده برگرفته از شهرت سعید بن سلام مغربی به شیخ مغربی دانسته‌اند. این آرامگاه در دوره پهلوی دوم بازسازی شد و از تاریخ اولین بنای ساخته‌شده بر آن یا بنای فعلی، اطلاع دقیقی در دست نیست.پیش از بازسازی برخی به اشتباه این بنا را آرامگاه ابومسلم، سردار معروف و یا مقبره طفلان مسلم قلمداد می‌کرده‌اند که پس از بازسازی و کاوش‌ها این نظر مردود تلقی شد.بنا بر شواهد تاریخی و کتیبه‌ها این آرامگاه و قبر اصلی آن مربوط به سعید بن سلام مغربی می‌باشد .
در جوار این آرامگاه، ابو عثمان حیری (رازی) نیز مدفون و قبرستان عمومی می‌باشد.این آرامگاه شامل چهار حجره در چهار جهت، نماي گنبدخانه چليپايي شكل و اتاق هاي مجاور مربع شكل است . در حال حاضر اين مكان زيارتگاه و خانقاه صوفیان است.موقعیت این بنا در نیشابور (شهر کهن) در محدوده شرق شهر در میدان زیاد بوده است.
در مورد قدمت بنای فعلی اختلاف‌نظر است.با توجه به سازه‌های دوران تیموری و نمونه‌های مشابه آن در ایران می‌توان بنای آن را به دوران تیموری نسبت داد که بعدها به کاشی‌کاری هفت‌رنگ مزین شده است و با توجه به نوع رنگ کاشی‌کاری داخلی آن به اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی برمی‌گردد. کاشی‌کاری های بیرونی نیز مربوط به دوره پهلوی دوم است.
داخل بنا با گچ کاری ساده‌ای پوشیده شده و کف آن هم با قالی‌های اهدایی صوفیان مفروش شده است.