هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   177   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

شهردار توسط مردم انتخاب خواهد شد

مبحث مديريت يكپارچه شهري يا آنچه در ادبيات مديريت شهري با نام مديريت محلي ناميده مي‌شود، چندي است در كانون توجه كارشناسان مديریت شهري قرار گرفته است.
محمدباقر قاليباف، شهردار تهران پس از انتخاب دوباره از تصميم شهرداري تهران براي مديریت محلي خبر داد. اين تصميم با دو خبر ديگر از او مبني بر روي آوردن شهرداري به درآمدهاي پايدار و تبديل شهرداري تهران از سازماني خدماتي به نهاد اجتماعي همراه شد تا عزم شهرداري براي مديريت محلي بیش‌ازپیش آشكار شود. این در حالی است که براي چنين مقصودي به‌جز همراهي سياسي در حد كلان، مقدمات و زيرساخت‌هاي اداري و اقتصادي لازم است كه لزوماً شهرداري تهران از آن برخوردار نيست.
سيد عليرضا قهاري عضو انجمن مفاخر معماري ايران، پاسخگوی سؤالات پیام ساختمان در مورد مقدمات و زيرساخت‌هاي مورد نیاز این موضوع بود:
پيام ساختمان: آيا شهرداري تهران ظرفيت تبدیل‌شدن به حكومتي محلي را دارد؟
در كشورهايي كه حكومت‌ محلي دارند شهرداري‌ها حكمراني مي‌كنند و تمام جنبه‌هاي شهری و زيرساخت‌ها زير نظر شهرداري‌ها صورت مي‌گيرد.حكومت محلي شكل پيشرفته مديريت شهري است و در شهرهايي كه بتوانند اين را انجام دهند در واقع قدم‌هايي براي شهروندان برداشته‌اند. الآن اگر از عملكرد شهرداري و مديران شهري به دلايل مختلف نارضايتي وجود دارد به اين دليل است كه مديريت شهري ما متفاوت است. شرايط اكنون ما با مديریت محلي فاصله دارد، شهرداري نيز به تنهايي نمي‌تواند چنين كاري را انجام دهد. در جايي كه از مديريت محلي سخن گفته مي‌شود مدير شهر يعني شهردار توسط مردم انتخاب خواهد شد؛ همانند حكومت ملي، حكومت محلي نيز هم از نظر سياسي و هم از نظر اداري بايد توسط مردم انتخاب شود زیرا اگر توسط مردم انتخاب نشود ، به مردم هم پاسخگو نيست.
پيام ساختمان: شهردار تهران شهرداري را يك نهاد اجتماعي دانستند. آيا شما نشان عيني آن را در شهر مي‌بينيد و آيا اين گفته در راستاي هدف حكومت محلي است كه قبلاً عنوان شده بود؟
قطعاً بخش عمده مديريت يكپارچه محلي در راستاي رفع مسائل اجتماعي است. اما همان‌گونه كه گفتم تا اين مرحله راه درازي در پيش است. هر چند در اين مسير كارهايي صورت گرفته اما اولين خواسته‌‌اي كه عموم مردم از شهرداري دارند، انجام خدمات شهري است، درحالی‌که شهر يك موجود زنده است، اين موجود را اگر افسار نزنيد و رها كنيد به همه جا خواهد رفت و خرابي به بار می‌آورد. من فكر مي‌كنم آقاي شهردار بهتر است تعريف كنند منظور ايشان از نهاد اجتماعي و خدمات اجتماعي چيست؟ اگر منظور اين است كه فضاهاي اجتماعي بيشتري ساخته شده است مانند فرهنگسراها و زمين‌هاي ورزشي و ديگر جاها  که جاي قدرداني دارد. اما بيشتر درآمد شهرداري صرف ترافيك مي‌شود در واقع ماشين‌ها در درجه اول اولويت قرار  دارند. در شهري كه ماشين اولويت اول را داشته باشد به نظر نمي‌رسد بتوان كار اجتماعي زيادی انجام داد.
پيام ساختمان: منظور شما اين است كه سياست شهرداري بيشتر كالبدي بوده تا اجتماعي ؟
هم سياست‌ها كالبدي بوده و هم درآمدها كالبدي است. درآمدهاي شهرداري از ساخت‌وساز به‌دست آمده و اين اصلاً مناسب نيست. يعني شما شهر را يك كالا مي‌بينيد كه بايد با آن معامله كنيد و در مقابل آن پولي به‌دست آوريد. اين پول صرف اتوبان‌هاي دوطبقه مي‌شود، اما درآمدي كه از فروش كالبد به‌دست مي‌آيد صرف روح شهر هم بكنند.  البته ساختن بزرگراه هم جاي خودش را دارد اما اگر براي ساختن بزرگراه درختان را قطع كنيد اول روح را صدمه زده‌ايد و به سادگي اين صدمه را نمي‌توان جبران كرد. اگر شهرداري هزينه و درآمدي دارد بايد هم براي كالبد و هم براي روح شهر خرج كند.
پيام ساختمان: نهادهاي اجتماعي چقدر مي‌توانند در ترميم اين روح اثرگذار باشند؟
در حال حاضر اگر سازمان‌هاي مردم‌نهاد و NGO‌ها بخواهند فعاليتي انجام دهند -براي مثال يك سالن را اجاره كنند- بايد اول پول بپردازند. كاش روزي برسد كه فضاهاي شهري به طور رايگان در اختیار كساني كه مي‌خواهند فعاليت فرهنگي داشته باشد، قرار گيرد. سازمان‌هاي مردم‌نهاد كه داوطلبانه فعاليت مي‌كنند و درآمدي هم ندارند، هميشه هم تحت‌فشار هستند؛ قرار گرفتن امكانات شهري در اختيار آنان كمترين كاري است كه شهرداري مي‌تواند انجام دهد.
پيام ساختمان: فكر مي‌كنيد اين مشكل برخاسته از ضعف نهادهاي اجتماعي شهري است يا چنين خواستي در مديريت شهري اصلاً مطرح نبوده است؟
اگر مشخص شود فعاليت نهادهاي اجتماعي براي جامعه خوب است بايد سازمان‌ها و شركت‌هاي متولي فرهنگ به اين نهادها كمك كنند. وقتي اين نهادها از همين سازمان‌ها و شهرداري‌ها مجوز گرفته‌اند چرا وقتي مي‌خواهند فعاليت كنند گفته مي‌شود كه ما بودجه‌اي براي شما نداريم و در ضمن شما پول بدهيد تا بتوانيد فعاليت داشته باشيد. سازمان‌هاي مردم‌نهاد بازوان توانمند دولت‌ها در حل مشكلات هستند. در هند، پاكستان و بنگلادش كه سطح اقتصادي مردم چندان بالا نيست ، سازمان‌هاي مردم‌نهاد قدرتمندي دارند كه كارهايي را انجام مي‌دهند كه دولت‌ها در شرايط عادي از انجام آن بر نمي‌آيند. من فكر مي‌كنم اگر آقاي شهردار مي‌خواهد در اين دوره يادگاري از خود باقي بگذارد بايد توجه خود را به سازمان‌هاي مردم‌نهاد معطوف كند؛ اگر مي‌خواهيم شهرداري يك نهاد اجتماعي باشد و سطح زندگي را بالا ببريم بايد به مردم اعتماد كنیم.