نشریه شماره   176   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خدمات فنی، پر رونق در صادرات

* در بخش صادرات خدمات دارای مزیت هستیم و کمی همکاری دولت می‌تواند این بخش را بیش از گذشته ارتقاء دهد
* تأمین بخشی از منابع لازم جهت اعطای تسهیلات نیز می‌تواند از صندوق توسعه ملی باشد که این با استقراض از بانک مرکزی متفاوت است
* باید فضا را به نحوی فراهم کنیم که شرکت‌ها حداقل کار و پروژه را در داخل کشور داشته باشد
* در گذشته در بخش‌هایی مانند سد، آب و نیروگاه فعال بودیم و اخیراً شرکت های ایرانی در بخش مسکن عراق نیز واردشده اند
 گروه بازار ساختمان
دکتر سید حمید حسینی خزانه‌دار اتاق بازرگانی تهران دانش‌آموخته مدیریت سیستم‌ها از دانشگاه تربیت مدرس در مقطع دکتراست. وی عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران و رئیس کمیسیون اصل ۴۴ و محیط کسب‌وکار، اتاق بازرگانی تهران و نیز از بنیان‌گذاران اتحادیه صادرکنندگان و رئیس سابق آن است. اتحادیه‌ای که ۲ بار عنوان نمونه کشوری را دریافت کرده‌ و اعضای آن بیش از ۳۰ درصد صادرات غیر نفتی کشور را به خود اختصاص داده‌اند. در حاشیه یکی از جلسات هیئت نمایندگان اتاق ایران، گفتگویی در خصوص صادرات خدمات مهندسی و نیز تأمین مالی با وی داشتیم که می‌خوانید:
پیام ساختمان: صادرات خدمات فنی و مهندسی با چه فرصت و چالشی مواجه است؟
با توجه به مشکلاتی مانند نقل و انتقالات پولی، سخت‌گیری های بانکی، کمبود اعتبارات و تضمین‌های لازم، بازهم بخش خدمات فنی و مهندسی از قوی‌ترین بخش‌ها برای صادرات است. ازاین‌رو وضعیت صادرات خدمات فنی و مهندسی نه تنها بد نیست بلکه از پررونق‌ترین بخش های صادراتی است که اتفاقاً بخش خصوصی حضور پر رنگی نیز در آن دارد. برای مثال در سال گذشته بیش از 2میلیارد دلار صادرات در این حوزه صورت گرفت.
همچنین اگر برخی چالش‌ها نیز برطرف شود (برای مثال فعالیت شرکت های نیمه‌دولتی کاهش یابد)، می‌توان امیدوار بود که فضای بسیار مناسبی برای فعالیت بیشتر عرضه‌کنندگان خدمات فنی و مهندسی هم در داخل و هم در خارج کشور فراهم خواهد شد. هر چند منطقی نیست تصور کنیم شرکتی در داخل کشور فضای کار نداشته باشد اما در کشورهای دیگر اقدام به عرضه خدمات فنی و مهندسی کند. ازاین‌رو باید فضا را به نحوی فراهم کنیم که شرکت‌ها حداقل کار و پروژه را در داخل کشور داشته باشد و آنگاه تشویق شوند و به بازارهای صادراتی نیز روی‌آورند.
پیام ساختمان:  تأمین مالی و تضمین اعتبار این صادرات چگونه امکان‌پذیر است؟
اولاً در بسیاری از پروژه‌ها شرکت های ایرانی تنها پیمانکارهستند و نیازی به سرمایه‌گذاری ندارند؛ در بخش تضمین هم  تنها به ضمانت‌نامه دولت نیاز است تا شرکت‌ها بتوانند در مناقصات بین‌المللی شرکت کنند، در این مورد نیز می‌توان از منابع صندوق توسعه ملی استفاده کنیم؛ بنابراین در بخش صادرات خدمات دارای مزیت هستیم و کمی همکاری دولت می‌تواند این بخش را بیش از گذشته ارتقاء دهد.
پیام ساختمان: این مزیت در مورد بازار پررونق ساختمان در عراق هم صادق است؟
در گذشته در بخش‌هایی مانند سد، آب و نیروگاه فعال بودیم و اخیراً شرکت های ایرانی در بخش مسکن عراق نیز واردشده و چند پروژه بزرگ ساخت‌وساز در این کشور گرفته‌اند، اما مهم‌ترین و پرجاذبه‌ترین بخش در بازار عراق بخش صدور خدمات مهندسی، نفت و گاز است. در بخش نفت از ساخت‌وساز تا تعمیرات مخزن، لوله و .... بازار پر رونقی برای شرکت های ایرانی می‌تواند باشد،البته اقداماتی نیز در آن کشور برای اینکه ایرانیان را از بازار عراق دور نگه‌دارند صورت می‌پذیرد که دولت باید برای خنثی کردن این فعالیت‌ها هم عمل کند؛ هرچند امسال خبرهای خوبی منتشرشده که بتوانیم در بخش نفت جنوب عراق - خاصه بصره- حاضر شویم.
پیام ساختمان: در پروژه‌هایی که شرکت های ایرانی به‌دست می‌گیرند آیا الزامی برای استفاده از مصالح ساختمانی ایران وجود دارد؟
اگر ایران تأمین‌کننده مالی پروژه‌ها باشد می‌تواند اجبار کند، اما زمانی که شرکت ایرانی تنها پیمانکار است قیمت رقابتی یا الزام اخلاقی است که می‌تواند موجب استفاده از محصولات ایرانی شود نه اجبار دولت. در مورد شرکت های چینی باید گفت که آنها به تنهایی این اقدام را انجام نمی‌دهند بلکه دولت و اتاق بازرگانی آن کشور با همکاری همه‌جانبه یکدیگر به یک بازار هجوم می برند و آن‌چنان پیگیری می‌کنند که سرانجام موفق شوند. ترکیه نیز در چند سال اخیر به همین روش رویکرد داشته است. شرکت های فعال در این روند، از حمایت دولت و منابع مالی ملی و بخش خصوصی نیز بهره‌مند هستند، اما تاکنون در ایران بین دولت، بخش خصوصی و نظام بانکی این تعامل را نداشتیم. طبعاً باید سیاست‌ها اصلاح شود سپس رویکردها و مدیریت‌ها به سمتی حرکت کنند که بخش خصوصی در فعالیت های صادراتی به‌صورت کاملی پذیرفته شود.
پیام ساختمان:  معمولاً متفکران اتاق بازرگانی از هر فرصتی برای انتقاد استفاده می‌کنند و در بیشتر موارد نیز به عملکرد دولت اعتراض دارند، تصور نمی‌کنید در دولت جدید بخشی از این انتقادها به خود بخش خصوصی برمی‌گردد؟
شرایط خیلی تغییر کرده است. اکنون بخش خصوصی و الزاماً اتاق بازرگانی با توجه به این تغییر شرایط، باید پاسخگو هم باشد و نمی‌توان گفت همچنان به طرح پرسش و انتقاد بپردازیم. در گذشته ما فقط کار سلبی انجام می‌دادیم اما با توجه به وضعیت حال حاضر باید کار ایجابی هم انجام دهیم.
پیام ساختمان: شما همیشه از مخالفان استفاده از منابع بانک مرکزی برای تسهیلات مسکن بوده‌اید به نظر شما وام مسکن از کجا باید تأمین مالی شود؟
باید بانک‌ها تقویت شوند و تسهیلات اعطایی چه در بخش مسکن مهر و چه بازار آزاد مسکن از طریق بانک‌ها تأمین شود و تأمین بخشی از منابع لازم جهت اعطای تسهیلات نیز می‌تواند از صندوق توسعه ملی باشد که این با استقراض از بانک مرکزی متفاوت است چرا که منابع صندوق توسعه ملی جزئی از منابع بانک مرکزی محسوب نمی‌شود و تأثیری در رشد پایه پولی و افزایش تورم نخواهد داشت.