نشریه شماره   176   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مسکن‌سازی برای محرومان

گروه گزارش: در میان ارگان‌ها و تشکل های فعال در زمینه ساخت‌وساز در کشور ما، مجموعه‌ای وجود دارد که نه دولتی است (به معنای زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی) نه وابسته به بخش خصوصی است و نه سازمانی مردم‌نهاد؛ ولی هم با وزارت راه و شهرسازی هم با بخش خصوصی و هم با سازمان های مردم‌نهاد در تعامل مستقیم است. نام این مجموعه بزرگ که دفتری مركزي در تهران، 31 اداره کل در مراكز استان‌ها و بيش از 367 شعبه در سطح شهرستان هاي كشور دارد «بنياد مسكن انقلاب اسلامي» است که ‌در فروردين سال 1358 به‌منظور تأمين مسكن محرومان و متولي توسعه و عمران روستاهاي كشور و ساخت واحدهاي مسكوني شهرها در چارچوب سياست‌ها و برنامه‌هاي دولت جمهوري اسلامی ایران تشكيل شد.
 به‌منظور آشنایی اجمالی با فعالیت‌های بنیاد، به سراغ مهندس حسن رضایی رفتیم، کسی که طی 8 سال گذشته مدیرکل روابط عمومی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی بوده است.
پیام ساختمان: بنیاد مسکن بیشتر در چه زمینه‌هایی فعالیت می‌کند؟
فعاليت‌های عمران روستايي يكي از مهم‌ترین و اصلی‌ترین اقدامات بنياد مسكن انقلاب اسلامي ‌در امر عمران و آبادي روستاهاي كشور به شمار می رود. هدف از این فعالیت‌ها ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها و تأمين عادلانه امكانات و هدايت فيزيكي جهت ارتقای شرايط زیست‌محیطی و بهبود چشم‌انداز آتی نقاط روستايي در سراسر كشور است. این فعالیت‌ها با اهداف سند چشم‌انداز توسعه 20 ساله كشور كه به‌عنوان سند توسعه ملي محسوب مي‌گردد نیز هم راستا هستند. به همین منظور ما در بنیاد معاونت عمران روستایی داریم که اهم فعاليت‌ها این معاونت عبارت‌اند از ساماندهي كالبدي سكونتگاه‌هاي روستايي، اجرای طرح های تعيين محدوده روستا، بهسازي بافت با ارزش روستايي، صدور اسناد مالكيت اماكن روستايي، ارائه خدمات فني صدور پروانه ساختمان روستايي، تملك و واگذاري زمين هاي روستايي، بازنگري طرح هاي هادي روستايي و طرح هاي مطالعاتي و تحقيقاتي و ...
پیام ساختمان: طرح ويژه بهسازي مسكن روستايي چیست؟
طرح بهسازي مسكن روستايي از سال 1374 توسط بنياد مسكن انقلاب اسلامي، با هدف بهبود كيفيت مسكن و بافت روستايي و ارتقاء سطح ايمني، بهداشتي، رفاه و آسايش مسكن روستايي آغاز گرديد. به مقاوم‌سازی واحدهاي مسكوني كم دوام و بی‌دوام در روستاهاي كل كشور اقدام و سالانه 200 هزار واحد مسكوني روستايي ساخته مي‌شود و در طي دو برنامه پنج ساله دولت تعداد دو ميليون واحد مسكوني روستايي مقاوم‌سازی خواهد شد.
پیام ساختمان: احداث مسكن مقاوم و بادوام روستايي نیاز به اجرا و نظارت فنی و مهندسی به شکل دقیق دارد، برای این موضوع چه فکری شده است؟
طرح نظام فني روستايي تشكيلاتي است كه براي دستيابي به اين امر مهم شكل گرفته و از سال 1382 در تمامی استان‌های كشور راه‌اندازی و كليه نقاط روستايي را تحت پوشش قرار داده است. امروزه حدود 11 هزار مهندس مشاور که عضو سازمان نظام‌مهندسی ساختمان کشور هستند در فعالیت‌های عمرانی به بنیاد مسکن کمک می‌کنند. همچنین به‌منظور حفظ هويت معماري روستاهاي كشور و توجه به نيازهاي متأثر از شرايط روز، تعدادی مشاور جهت تهيه الگوهاي معماري روستايي استان با توجه به موقعيت و شرايط جغرافيايي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و... فعاليت نموده و پس از انجام مطالعات کتابخانه‌ای و برداشت‌هاي ميداني، احكام و ضوابط طراحي الگوهاي همساز با اقليم، معيشت، فرهنگ و... را در مناطق روستايي استان‌ها تهيه مي‌نمايند. از طرف دیگر به‌منظور ارتقاء دانش فني و كاربردي و تهيه و تدوين اطلاعات پايه و مباني نظري در زیر بخش‌های بازسازي و مسكن روستايي، مطالعات و تحقيقات و آموزش و ترويج، دو ركن اساسي فعاليت‌هاي اين بخش مي‌باشد كه با هدف‌ دستيابي به برترين تكنيك‌ها و روش‌هاي بازسازي و ساخت مسكن روستايي در جهت ايجاد ايمني و آسايش براي روستاييان؛ تشكيل و بهنگام سازي متمركزترين سامانه اطلاعاتي مطالعات و تحقيقات بازسازي و مسكن روستايي؛ تشكيل سامانه جامع اطلاعات و آمار با بهره‌گیری از قابليت‌هاي فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات (ICT) و سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي (GIS) فعالیت می‌کنند.
پیام ساختمان: بنیاد برای بازسازي مناطق آسيب‌ديده از سوانح طبيعي چه می‌کند؟
با بهره‌جویی از توانايي‌هاي ملي و منطقه‌ای در يك برنامه فشرده اقدام به بازسازي واحدهاي مسكوني آسيب‌ديده مي‌نمايد. این موضوع البته طیف وسیعی از فعالیت‌ها را، از آواربرداری تا تأمین و توزیع تسهیلات بانکی و حتی تهيه و توزيع مصالح ساختماني را شامل می‌شود.
پیام ساختمان: در زمینه مسکن برای کسانی که در روستاها ساکن نیستند بنیاد چه می‌کند؟
بنیاد مسکن در این خصوص معاونتی به نام «امور مسکن شهری» دارد که این معاونت و زیرمجموعه‌های استانی آن مسئولیت برنامه‌ریزی، تأمین زمین و انجام مطالعات و تهیه طرح‌های لازم برای پروژه‌های احداث مسکن کم درآمد، تأمین منابع اعتباری اعم از تسهیلات بانکی و منابعی از بنیاد مسکن و کمک‌هایی که از طرف دولت و حساب 100 امام (ره) در بودجه‌های سالیانه پیش‌بینی می‌شود را بر عهده دارد.
یکی از فعالیت‌های عمده معاونت مسکن شهری مربوط به مسکن مهر است. با شروع پروژه مسکن مهر با توجه به تجارب بنیاد مسکن در نوسازی و استحکام‌بخشی مسکن مناطق روستایی و مناطق سانحه دیده، مسئولیت مسکن مهر در شهرهای زیر 25 هزار نفر به بنیاد مسکن واگذار و شیوه‌نامه اجرایی آن ابلاغ شد. بنیاد مسکن برای پیشبرد این طرح علاوه بر تعامل با سازمان‌های مسکن و شهرسازی و بانک‌های عامل و تعاونی‌های مسکن، نسبت به شناسایی و ثبت‌نام و سازماندهی مستقل متقاضیان نیز اقدام و با پیشنهاد این بنیاد متقاضیان دارای زمین که به‌اصطلاح خود مالک نامیده شدند نیز به‌عنوان متقاضیان حائز شرایط وارد طرح شدند.
علاوه بر مسکن مهر، بنیاد در زمینه مسکن شهری، ساخت مسکن حمایتی برای گروه‌های کم درآمد و نیز اجرا و احداث برخی از مراکز فرهنگی مذهبی از قبیل خانه عالم، تجهیز و ساخت و مرمت مدارس دینی، ساخت مصلی، ساختمان های اداری، بهداشتی، تأسیسات و تجهیزات شهری و درمانی و ... نیز فعالیت می‌کند.
پیام ساختمان: خیرین مسکن‌ساز در کجای چارت بنیاد قرار دارند؟
تشکل خیرین مسکن‌ساز که از سال 1386 به شکل سازمان مردم‌نهاد شروع به فعالیت کرده زیرمجموعه معاونت پشتیبانی و هماهنگی استان‌ها قرار دارد. این تشکل در تمام استان‌های کشور شعبه دارد و شرح فعالیت‌های آن فرصت بیشتری می‌طلبد. گذشته از همه اینها، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی هفت سازمان تابعه دارد که عملاً به‌منظور انجام مسئوليت ويژه بنياد در رابطه با توسعه مسكن در شهرها و روستاها و اقشار كم‌درآمد و بازسازي مناطق آسيب‌ديده از سوانح، عهده‌دار وظايف خاصی هستند.