هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   175   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خانه‌ای با معماری کمیاب

خانه‌ ملک ثابت متعلق به دوره‌ صفوی، معماری سنتی «گودال باغچه» دارد که اکنون نمونه‌ معماری این بنا در کل کشور، به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسد.
 تاکنون آن‌قدر از بافت تاریخی یزد صبحت کرده‌اند که از دید برخی افراد، موضوعی تکراری در حوزه‌ میراث فرهنگی شده است، اما این بافت آن‌قدر حرف‌وحدیث دارد که فقط برای معماری‌های متفاوتی که در هر دوره‌ تاریخی در آن ایجاد شده‌اند، ساعت‌ها وقت گذاشتن هم کم است و مصداق این سخن، خانه‌ تاریخی «ملک‌ ثابت» است، خانه‌ای که با معماری متفاوتش ارزش دیگری را به این بافت تاریخی اضافه می‌کند.
امیر ترقی‌نژاد با بیان اینکه این خانه‌ تاریخی به دلیل مرمت نشدن، در آستانه‌ تخریب است، تصریح کرد: برای اینکه تخریب این خانه دیده نشود، درِ آن قفل شده است. سال‌ها است که این خانه به حال خود رهاشده و اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد دلیل مرمت نشدن این بنا را کمبود بودجه اعلام می‌کند.
این دوستدار میراث فرهنگی افزود: اگر این روند ادامه داشته باشد، خانه‌ «ملک ثابت» که یکی از نفیس‌ترین خانه‌های معماری با مشخصات «گودال باغچه» است، در زمستان امسال به شکل جدی آسیب خواهد دید. محمدرضا خادم‌زاده نیز درباره‌ این خانه‌ تاریخی اظهار کرد: خانه‌ تاریخی «ملک ثابت» در زمان ساخت‌، یکی از مهم‌ترین خانه‌های موجود در استان یزد بود، چون در زمان ساخت این خانه عنصر بادگیر به واحد مسکونی خانه اضافه شد.
این کارشناس مرمت و پژوهشگر بافت‌ها‌ی تاریخی با اشاره به اینکه این نوع خانه‌ها با معماری خاص «گودال باغچه» در زمان ساخت با تغییر و تحولات خاصی همراه بودند، بیان کرد: این بنا از نظر سازه در دوره‌ قاجار دارای تاق‌های گهواره‌ای و هلالی است که آن را نسبت به دیگر خانه‌های موجود در یزد بسیار متفاوت کرده است.
رئیس پیشین پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد با بیان اینکه این خانه‌ تاریخی و با اهمیت در چند سال گذشته در محدوده‌ تعریض قرار گرفته بود، اما با تلاش پایگاه میراث فرهنگی شهر یزد از تخریب آن جلوگیری شد، گفت: با توجه به اینکه این خانه‌ تاریخی مالک خصوصی دارد، هر روز احتمال تخریب این بنای قاجاری بیشتر می‌شود.
این کارشناس بافت‌های تاریخی درباره‌ شاخص‌های معماری «گودال باغچه» توضیح داد: هرچند این نوع معماری قبل از دوره‌ صفوی در یزد شکل گرفت، اما اکنون تعداد انگشت‌شماری از خانه‌های تاریخی با این معماری خاص در یزد وجود دارند. در دوره‌ صفوی، ساخت‌وساز چندانی در شهر یزد انجام نشد و اکنون تعداد محدودی از خانه‌های تاریخی این بافت، معماری «گودال باغچه» دارند، اما باید توجه کرد که هرگاه یک بنای تاریخی در شهر یزد با این معماری ساخته‌شده، ویژگی‌های خاصی داشته،‌ چون این نوع از خانه‌ها معمولاً در دوران تغییر و تحول ساخته‌شده‌اند و در زمان ساخت هر کدام نیز یک ویژگی خاص به این بناها اضافه شده است.