هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   175   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خانه نخستین رئیس الوزرای مشروطیت

گروه معماری ودکوراسیون: حسن پیرنیا، ملقب به مشیرالملک و بعد مشیرالدوله در سال  ۱۲۵۱ خورشیدی در تبریز به دنیا آمد. وی سیاستمدار، حقوقدان و تاریخ‌نگار ایرانی، و نخست‌وزیر ایران در اواخر عهد قاجار بود.خانه مشیرالدوله پیرنیا که در خیابان لاله زارنو قرار دارد،خانه‌ای قاجاری با معماری باشکوه است که در سال 1368 به دانشگاه علوم پزشکی ایران واگذار شد. همچنین طب سنتی کشور برای اولین بار در این ساختمان آغازشد و تاریخ علوم پزشکی و داروسازی سنتی ایران نیز از همین جا شکل گرفته است.
غیر از مرحوم علی حاتمی که سریال هزاردستان ، ناصر تقوایی قسمتی از سریال دایی جان ناپلئون و کمال تبریزی فیلم کاسه‌های سفالی را در این عمارت ساخته اند، چندین فیلم دیگر نیز در خانه مشیرالدوله فیلم‌برداری شده است.

  پیشینه تاریخی خانه پیرنیا
در این خانه تاریخ ایران باستان نگاشته شده ، رضاخان در آن زانو زده  و در شربت خانه‌اش تست صدا از خوانندگان برنامه گل‌ها گرفته می‌شد . در خانه پیرنیا نظامنامه حق ویزا و سایر تصدیقات اتباع ایرانی خارج از کشور و حقوق بین‌الملل نگارش شده  و ترجمه قوانین ملل دیگر در تهیه نظامنامه انتخابات و قانون اساسی دوران مشروطه  در اینجا انجام شده است.
  معماری بنا
ورودی اصلی عمارت ، جنوبی است و با عبور از کنار یک حوض زیبا که روبه روی در قرار دارد به صحن عمارت اصلی می‌رسیم.قدم زدن در خانه‌ای که این‌همه خاطره را در خود جای‌داده حال و هوای خاصی دارد.می‌گویند دوستان مرحوم مشیرالدوله و شمارى از برجستگان‌ سیاست و فرهنگ با او در همین خانه دیدار داشته‌اند. مستوفى‌الممالک، قوام‌السلطنه، رضاخان‌ سردار سپه، ملک‌الشعراى بهار، سعید نفیسى، على دشتى و.....
از پله‌ها بالا می‌رویم و به صحن اصلی که پلکانی دوطرفه در میان آن است می‌رسیم.معماری جالبی است که در کمتر خانه‌ای دیده می‌شود. در جنوب صحن راهرویی طویل از شرق به غرب وجود دارد که از میان به حیاط و از دو طرف به زیرزمین راه دارد. به سمت زیرزمین می‌رویم،می‌گویند چایخانه و شربت خانه در اینجا قرار داشته است.کتابخانه قدیمی خود مشیرالدوله،چند اتاق استراحت و انبار بزرگ نیز به چشم می‌خورد.کاشی‌کاری‌هایی هم دارد که نقوش اساطیری و تاریخی ایران را در بر گرفته است.
گچ‌بری‌های زیبای خانه آدمی را مسحور خود می‌کند. معماری این خانه تلفیقى است و هم عناصر ایرانی و هم فرنگی در آن به‌کار رفته است. ساختمان دوطبقه است و یک زیرزمین دارد. مصالح خانه، آجر با ملات گل و آهک و گچ است.درها از چوب راش و چوب سقف‌ها از درختان سوزنی ساخته شده است.در هر یک از اتاق‌ها و تالارهای خانه مشیرالدوله پیرنیا شومینه‌های گچبری شده با فرنگی کاری زیبا که هر کدام شکل خاص خود را دارد ، قابل مشاهده است. طرح‌های زیبایی از آجرچینی وجود دارد که هیچ‌کدام تکراری نیست. درها و پنجره‌ها بسیار متنوع و زیباست. ستون‌ها تزئینات مختلفی دارد و از صنوبر تشکیل شده است.
برخی اعتقاددارند؛ نیکلای مارکوف معمار عمارت بوده است. از طرفی چون میرزاحسن‌خان مشیرالدوله فرانسه هم رفته بود و نقشه این ساختمان را از معماران فرانسوی گرفته بود، برخی می‌گویند، معمار آن فرانسوی بوده است.
محوطه واقعی بنا نسبت به محوطه امروزی بسیار بزرگ‌تر و ورودی آن به سمت خیابان منوچهری بوده که در حال حاضر پاساژ است. به دلیل اینکه ساختمان در اختیار دانشگاه علوم پزشکی و به‌عنوان موسسه مطالعات تاریخ پزشکی  و طب اسلامی قرار دارد ، امکان بازدید در صورت تایید وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی امکان‌پذیر است.