مهندسان تاسیسات را جدی نمی‌گیرند

شمار نشریه : 174

گروه تأسیسات: سيد مجتبي طباطبايي دبیر کلی انجمن تأسیسات ايران را بر عهده دارد. انجمني كه به روايت سايت اينترنتي‌اش قديمي‌ترين تشكل صنعتي مهندسي ايران است. طباطبايي مهم‌ترین مسئله ساختمان را عدم نظارت نظام‌مهندسي مي‌داند و مي‌گويد: ضعف نظام‌مهندسي در مقابل شهرداري‌ها اصلی‌ترین مشكل صنعت ساختمان كشور است.

پيام ساختمان: شما مصرف بالاي انرژي در کشور را چقدر مرتبط با نوع ساخت‌وسازهای و شیوه گرمایش ساختمان‌ها می‌دانید؟

به‌جز چند مورد استثنا مانند برج بين‌المللي تهران و برج‌هاي آ.اس.پ كه توسط شركت‌هاي معتبر ساخته‌شده‌اند در غالب ساخت‌و‌سازهاي كشور هيچ نظارتي بر تأسيسات نيست و اصول مصرف بهينه انرژي لحاظ نمي‌شود و در نتيجه مصرف انرژي بسيار بالا است.ضمن اینکه اصول عايق‌كاري رعايت نمي‌شود و محاسبات گرمايش محلي از اعراب ندارد، شهرداري هم بدون ضوابط اقدام به تراكم فروشی می‌کند . به‌این‌ترتیب انرژی بسیار زیادی در ساختمان‌ها هدر می‌رود که اگر این اصول رعایت می‌شد 60 تا 70 درصد در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌کردیم.

پيام ساختمان: سیستم‌های گرمایش مرکزی نسبت به نوع معمول در کشور، چقدر صرفه جویی انرژی دارند؟

بهترين سيستم آن است كه بر روي توليد و مصرف انرژي بتوانيم تسلط داشته باشيم كه تنها سيستم‌هاي مرکزی چنین مشخصه‌ای دارند. البته گرمایش مرکزی وقتی می‌تواند حداکثر کارآیی داشته باشد که اولاً درست نصب شده باشد و دوماً همراه با آن عایق‌کاری ساختمان و پنجره‌ها صورت گرفته باشد. متأسفانه این مسائل در ساخت‌وسازها چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند، امروزه می‌بینیم شومینه و بخاری علیرغم مصرف بالای انرژی همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند. در سیستم پکیج‌ نیز گرچه از رادیاتور استفاده می‌شود اما اصلاً جزو گرمایش مرکزی به شمار نمی‌رود، وقتی در ساختمانی که 20 تا 30 واحد دارد هرکدام یک پکیج دیواری استفاده کنند پرت انرژی به شدت بالا می‌رود. تنها راه موتورخانه مرکزی است که با دیگ یا مشعل کار می‌کند و محاسبات مهندسی و نصب آن به طریق درستی صورت گرفته باشد نه به‌وسیله دفاتر فنی که تنها دنبال پول‌ هستند و بعد از انجام کار یک عمر ساکنان را دچار مشکل می‌کنند. رعایت این موارد باعث می‌شود مصرف انرژی بسیار کاسته شود و ما از ساخت نیروگاه‌های غیرضروری رها شویم. با توجه به شرایط کشور که دیگر تحمل این حجم مصرف را ندارد دولت باید الزاماتی برای تولیدکنندگان ایجاد کند و نظارت روی تأسیسات ساختمانی را افزایش دهد. نظام‌مهندسی و شهرداری باید جدیت بیشتری روی بحث عایق‌کاری داشته باشند و وزارت نفت نیز باید پیش‌قدم شود چون سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت زیر نظر وزارت نفت است. همچنین قوانین و الزاماتی را برای کسانی که متصدی ساخت‌وساز هستند، ایجاد کنند. این سخت‌گیری‌ها مزایای را بسیار برای کشور خواهد داشت و ما نه تنها دچار کمبود گاز نمی‌شویم بلکه می‌توانیم صادرات بیشتری داشته باشیم.

پیام ساختمان: آیا به این لیست موتورخانه مرکزی و عایق‌کاری می‌توانیم چیزهای دیگری را اضافه کنیم؟

بنده کتابی دارم که الان در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. یکی از نظریات من آنجا این است که در دمای آسایش باید تعداد افراد حاضر در فضا را هم در نظر گرفت. دمای آسایش در جداول مهندسی که محاسبات بر اساس آن صورت می‌گیرد بین 20 تا 22 درجه سانتی‌گراد است، یعنی محاسبه می‌شود که دمای داخل چقدر باشد و میانگین دمای بیرون از ساختمان چقدر است و سیستم‌های گرمایشی را بر این اساس تنظیم می‌کنند. لزومی ندارد در اتاق‌هایی که جمعیت زیادی آنجا هستند دمای آسایش را 22 درجه در نظر بگیریم، می‌توان این دما را حتی 12 درجه محاسبه کرد، چون دمای بدن هر شخص برابر با یک رادیاتور با دمای 37 درجه سانتی‌گراد است؛ با این اختلاف حجم عظیمی از انرژی ذخیره می‌شود. به همین دلیل ما باید در پارامترهای محاسباتی‌مان تجدیدنظر اساسی اعمال کنیم و به ‌این‌ترتیب صدها میلیون تومان صرفه‌جویی داشته باشیم.

پیام ساختمان: آیا نظارتی از سوی سازمان نظام‌مهندسی بر تأسیسات ساختمانی وجود دارد؟

طبق قانون ‌باید نظارت نظام‌مهندسی وجود داشته باشد و حتی آن زمان که سازمان نظام‌مهندسی شکل گرفت دپارتمانی برای مهندسی تأسیسات ایجاد شد و مهندسان تأسیسات همانند مهندسان ناظر ساختمانی برگه‌هایی را در شهرداری‌ها پر می‌کنند. مسئله اینجاست که مهندسان تأسیسات جدی گرفته نمی‌شوند و الآن ساختمانی را نمی‌بینید که بر روی آن نظارت داشته باشند. اگر نظارت بود وضعیت شهر به‌صورت الآن درنمی‌آمد. نظام‌مهندسی به شهرداری تذکر قانونی می‌دهد که اگر ساختمانی موتورخانه‌اش درست نیست نباید پروانه پایان کار بگیرد. روی این کارهایی که به نام تأسیسات در ساختمان‌ها انجام می‌گیرد نمی‌توان نام مهندسی گذاشت. اصلاً محاسباتی مهندسی روی آنها صورت نمی‌گیرد که مثلاً دیگ بخار چقدر باشد یا چند پره رادیاتور لازم است، یا محاسبات انتخاب درست مشعل صورت نمی‌گیرد. اگر قانون حال حاضر و مبحث 19 مقررات ملی ساختمان اجرا شود مطمئن باشید تا 50 درصد صرفه‌جویی انرژی صورت خواهد گرفت. در ساختمان‌های ما بدترین و پایین‌ترین اتاق را به موتورخانه تخصیص می‌دهند که عملاً اکسیژن کمتری به آن می‌رسد و عملیات سوخت بسیار ناقص اتفاق می‌افتد که خود موجب اتلاف انرژی است و سرویس دستگاه‌ها در آن اتاق‌های تنگ امکان‌ناپذیر است. به این معیارها اصلاً توجه نمی‌شود و نظام‌مهندسی اصلاً تسلطی بر روی شهرداری‌ها ندارد. تمام راه‌ها باید به نظام‌مهندسی ختم شود و چنان جاذبه‌ای داشته باشد که هیچ شخص یا سازمانی جرئت نکند از قوانین و معیارهای ساخت‌وساز عدول نماید و اگر انجام شد تحت تعقیب قضایی قرار گیرد. چرا این اشتباهات در پزشکی روی نمی‌دهد، البته پیش‌آمدهایی هست اما نسبت به جامعه مهندسی بسیار کمتر است. چون در آنجا نظام پزشکی با سرسختی اعمال‌نظر می‌کند. نوع ساخت‌وساز و تراکم فروشی مملکت ما به کم شدن بهره‌وری ساختمان‌ها کمک می‌کند. ساختمان‌هایی که در همه جای دنیا بین 100 تا 200 سال عمر دارند در کشور ما 15 سال عمر مفید دارند. راه حل این مسئله قدرت یافتن نظام‌مهندسی است.

پیام ساختمان: سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت چه تدابیری برای حل این مشکل اندیشیده است؟

اقدامات سازمان بیشتر روبنایی است و بازتاب آن چیزی نیست که ما انتظار داشته باشیم. البته سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت جزو آن سازمان‌های انتظامی است که می‌تواند زیر نظر سازمان نظام‌مهندسی عمل کند و در کاهش مصرف انرژی اثرگذار باشد.