نشریه شماره   174   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

احیای بافت فرسوده سرعت می‌گیرد

متولیان ساماندهی بافت های فرسوده این روزها از تدوین سیاست‌های جدید نوسازی بافت‌ها ،برنامه‌های عملیاتی برای مشارکت بخش خصوصي در بافت فرسوده شهر تهران و وعده‌های جدید در ارائه تسهیلات تشویقی مشارکت در ساخت این مناطق خبر می‌دهند. در صورت تحقق این طرح و استقبال سرمایه‌گذاران و سازندگان بخش خصوصی، روند کند احیای بافت‌های فرسوده سرعت بیشتری می‌گیرد. اگرچه این برنامه‌ها با رویکردها و محورهای مختلف از روش‌های تأمین منابع مالی برای نوسازی بافت‌ها گرفته تا ارائه بسته‌های تشویقی برای حضور انبوه‌سازان و فعالان بخش خصوصی مورد بررسی قرار گرفته، اما نحوه «مشارکت اجتماعی» این روزها شکل پررنگ تری به خود گرفته است.

به این ترتیب،مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری، در راستای برنامه‌های خود سیاست‌ها و برنامه‌های متفاوتی برای نوسازی بافت‌های فرسوده اعلام کرده است. وی سیاست نوسازی بافت‌های فرسوده را مشارکت عمومی خوانده است؛ به این معنی که از حضور مردم و مشارکت آنها در جریان بهسازی و نوسازی حمایت، پشتیبانی و ایجاد انگیزه کند.

اگرچه دراین‌باره تسهیلات مالی و حمایت‌های دولتی باید ساماندهی و نیز اجرایی شود، اما آنچه صاحب‌نظران از آن به‌عنوان تجربه سال‌ها سعی و خطا و شکست در این حیطه یاد می‌کنند، این است که « مردم باید انگیزه لازم برای ورود به امر بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده را داشته باشند» .

طراحی سازوکار متناسب با منفعت ساکنان بافت‌ها

فردین یزدانی، عضو تيم نويسندگان طرح جامع مسكن معتقد است: سیاست‌های جدید بافت فرسوده باید در محتوای کلی طرح جامع مسکن دیده شود. وی با بیان اینکه بازسازی بافت فرسوده را باید از دو منظر مورد بررسی قرارداد، به پیام ساختمان گفت: بازسازی این مناطق باید از بعد شهرسازی یعنی سکونتگاهی و از بعد ساختمان و مسکن مورد توجه قرار گیرد چرا که حل قضیه مسکن جدا از ارتقای سکونتگاه‌ها نیست و مسکن علاوه بر سرپناه بودن دارای ابعاد اجتماعی و فرهنگی نیز هست.

یزدانی افزود: مهم‌ترین نکته در نوسازی بافت های فرسوده این است که سازوکارها به گونه‌ای طراحی شود که بیشترین منفعت نصیب ساکنان همان بافت‌ها شود و نیزحداقل جابه جایی صورت گیرد، زیرا این جابه جایی‌ها می‌تواند منجر به مشکلات و نابسامانی‌های اجتماعی شود.

این کارشناس مسکن با اشاره به ساماندهی ساکنان بافت های فرسوده در قالب گروه‌های مختلف با ابزارهای موجود که اخیراً با عنوان تسهیل گران در شهرداری فعالیت می کنند، ادامه داد: اگر این تسهیل گران واقعاً بتوانند در راستای اقدامات اجتماعی، ساکنان بافت های فرسوده را سازماندهی کنند تا بازسازی بافت این مناطق بیشتر با مشارکت خود این افراد یا با مداخله عده‌ای بی‌طرف و اتصال ساکنان به سرمایه‌گذار در یک ساختار هدفمند (بدون از بین رفتن کیفیت سکونتگاهی) انجام شود، به نظر می‌رسد سمت و سوی خوبی داشته باشد.

بافت فرسوده زمینه خوبی برای اجرای مسکن اجتماعی

«به نظر می رسد، با توجه به ضرورت مشارکت در بافت فرسوده با در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی آن برای جذب مشارکت عمومی در احیای بافت های فرسوده، این مدل می تواند به طرح مسکن اجتماعی نزدیک شده یا در این قالب نیز دیده شود».

عضو تيم نويسندگان طرح جامع مسكن، دراین‌باره گفت: به نظر من بافت فرسوده زمینه خوبی برای طرح مسکن اجتماعی نیز هست و در صورت اجرای این طرح در یکی از مناطقی که قابل‌اجراست می‌توان این مدل را در قالب مشارکت در ساخت به‌وسیله خود ساکنان مناطق بافت فرسوده انجام داد و این مناطق را به محل‌هایی تبدیل کرد که مسکن اجتماعی در آن اجرا شود.

در اجرای مسکن اجتماعی یعنی خانه‌های اجاره‌ای ارزان‌قیمت با استفاد‌ه از حمایت وزارت راه و شهرسازی و حمایت اجتماعی، دولت می‌تواند تسهیل گر باشد اما سازماندهی در طرح مشارکت اجتماعی یک اصل است که نیاز به بررسی و مطالعه کارشناسی دارد.

سودآوری بخش خصوصی در صورت ارزیابی مناسب

از طرفی، بنا بر اظهارات بسیاری از کارشناسان و فعالان صنعت ساخت‌وساز، بخش خصوصی می‌تواند به‌عنوان بازوی توانمند دولت در نوسازی و بازسازی بافت های فرسوده مشارکت جدی و فعال داشته باشد، مشروط بر اینکه ابزارهای حمایتی همانند تسهیلات از سوی دولت در اختیار آنان قرار گیرد.

رئیس انجمن شرکت‌های ساختمانی با اشاره به وعده وزیر راه و شهرسازی مبنی بر اجرای طرح مشارکت در بافت فرسوده ، گفت: با توجه به اقدامات اخیر وزارتخانه و شهرداری جهت بررسی و اجرای این طرح، ما نیز آماده مشارکت در این طرح هستیم و قطعاً این نوع ساخت در صورت پیش‌بینی ابزارهای مناسب، با یک قیمت متعادل و سودآور کمک زیادی به خریداران و سازندگان می نماید.

جوادخوانساری گفت: امیدواریم در این راستا دولت بتواند با تجمیع مؤسسات سرمایه‌گذاری و جذب فعالان اقتصادی ، زمینه حضور موثر آنان را در مشارکت برای اجرای این طرح به وجود آورد. اکنون نیز در حال بررسی زمینه‌های همکاری با وزارت راه و شهرسازی و شهرداری از طریق ارزیابی هزینه، قیمت ، امکانات دولت و شرایط سرمایه‌گذاری بخش خصوصی برای مشارکت در این طرح هستیم.

وی همچنین درباره سودآوری مشارکت در بافت فرسوده برای بخش خصوصی گفت: اگر ارزیابی مناسب از نظر کارشناسی در تمامی ابعاد این طرح شده باشد، به تبع آن ساخت بر اساس الگوی مناسب انجام‌گرفته و در هر منطقه از شهر که باشد، مرغوبیت پیدا می‌کند و برای سازنده و مشارکت‌کننده سودآور خواهد بود.

خوانساری درباره ادامه ساخت مسکن مهر به پیام ساختمان گفت: به‌اندازه کافی شاهد مهاجرت روستاییان و رشد جمعیت در اطراف کلان‌شهرها با صرف هزینه گزاف برای تأمین تأسیسات زیربنایی و روبنایی بوده‌ایم، درحالی‌که نوسازی بافت فرسوده و ساماندهی این مناطق و افزودن به زیبایی سطح شهرها که مساحت بزرگی در اغلب شهرها دارد، اقدام مناسب تری است.