نشریه شماره   171   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

با استانداردهاي جهاني فاصله داريم


گروه ساخت‌وساز- دانش‌آموز باشي يا در خانه دانش‌آموز داشته باشي و يا از كساني باشید كه نوستالژي نوجواني هر دم در دلش تازه مي‌شود، با وزش نخستين بادهاي پاييزي ياد خاطرت تلخ و شيرين مدرسه مي‌افتي . البته ياد اخبار گاه تلخي كه با شروع اين فصل بر سر زبان‌ها مي‌افتد. ياد روستاي بالاي كوه‌هاي تالش مي‌افتي كه مدرسه نداشت، ياد كوره ‌راه سيرجان مي‌افتي كه به جاي بناي مدرسه، چهارچوبي از كپر ساخته بودند، ياد عكس دختركان روستای شین آباد مي‌افتي كه آتش بي‌احتياطي و نبود امكانات زيبايي‌ معصومانه‌شان را از آنها گرفت. اخباري كه سينه مي‌سوزاند و دل ريش مي‌كند.

گفتگو با مرتضي رئيسي،رئيس سازمان نوسازي و تجهيز مدارس كشور هرچند اين اميدواري را مي‌دهد كه چنين اخباري دیگر در این مملکت شنیده نشود. اما بايد به خاطر داشت استانداردهاي كشور ما با آنچه استاندارد مطلوب دنیا بسيار فاصله دارد.

پیام ساختمان: سرانه آموزشي در ايران چقدر است و آيا اين سرانه با استانداردهاي جهاني تناسب دارد يا خير؟

بر اساس آخرين آمار سرانه فضاي آموزش به طور متوسط در تمام مقاطع تحصيلي 8/4 مترمربع است كه يك فاصله 4/0 مترمربعی با سرانه استاندارد جهانی دارد. البته اين سرانه در مقاطع تحصيلي پایین كمتر و در مقاطع تحصيلي بالاتر بيشتر است و توزيع اين سرانه در برخي از استان‌ها كمتر از متوسط كشور و در برخي از استان‌ها بيشتر از متوسط است.

پیام ساختمان: گزارش‌هايي مبني بر دو شیفته شدن مدارس كشور در برخي از نقاط محروم داشته‌ايم، حتي بعضاً شنیده‌شده كلاس‌هاي درس در اين مناطق در فضاي آزاد برگزار مي‌شود. واكنش شما در برابر اين گزارش‌ها چيست؟

به دلیل فاصله ذکرشده از استاندارد جهانی، همچنين عدم توزيع مناسب سرانه فضا در كشور، ساخت سريع پروژه‌هاي مسكن مهر و وجود مدارس فرسوده سبب شده که بخشي از مدارس كشور به صورت دو نوبته استفاده شوند. البته درصد مدارس دو نوبته در كشور اكنون كمترين درصد در طول دوران پس از پيروزي انقلاب را دارد. بنا بر آمار موجود در كشور 195هزار فضاي فيزيكي آموزشي و حدود 105 هزار واحد آموزشي وجود دارد كه فاصله اين دو عدد را می‌توان به عنوان تعداد مدارس دو نوبته در نظر گرفت. مدارس سه شيفته به تاريخ پيوسته و وضعيت سرانه فضاي آموزشي در مناطق محروم بهتر از نقاط برخوردار كشور است.

پیام ساختمان: حتماً شما با من هم‌عقیده هستيد كه کیفیت مهم تر از وجود مدارس است. سؤال من اين است كه پس از حوادثي نظير آتش‌سوزي‌هايي كه در كشور روي داده (8 آتش‌سوزي در 15 سال) چه اقدامات عملي براي تجهيز مدارس صورت گرفته است؟

تمامي مدارسي كه طي سنوات اخير ساخته‌شده‌اند از سامانه گرمايشي استاندارد برخوردارند ولي متأسفانه 150 هزار کلاس كه در اوايل انقلاب و در مناطق سردسير كشور ساخته‌شده‌اند فاقد سامانه حرارت مركزي هستند و گرمايش اين تعداد كلاس درس با استفاده از بخاري نفتي يا بخاري گازي تأمین مي‌شود. در صورتي كه سامانه حرارتي مطلوب وزارت آموزش و پرورش سامانه حرارت مركزي يا استفاده از پكيج هاي حرارتي است. آخرين برآورد ريالي انجام‌شده براي تأمین سامانه حرارتي كاملاً استاندارد براي اين تعداد كلاس درس كه عمدتاً در روستاها و مناطق محروم كشور قرار دارند، نشان مي‌دهد كه نياز به يك هزار ميليارد تومان اعتبار وجود دارد. با پيگيري‌هاي صورت گرفته بر اساس بند 3-9 قانون بودجه سال 1392، مجلس شوراي اسلامی مصوب نموده كه در سال 1392 مبلغ 200 ميليارد تومان از عوارض مصرف گاز در كشور براي استانداردسازی سامانه گرمايشي مدارس با اولويت مدارس روستايي در اختيار سازمان نوسازي مدارس كشور قرار گيرد که ان‌شاءالله در صورت تخصيص اين اعتبار يك پنجم كلاس‌هاي درس واقع در مناطق محروم‌تر كشور از سامانه گرمايشي كاملاً استاندارد بهره‌مند خواهند شد. در كوتاه مدت ضمن تذكر به مديران مدارس براي رعايت نكات استاندارد و بازرسي‌هاي فني از سامانه‌هاي گرمايشي موجود و برگزاري دوره‌هاي اطفای حريق، براي مدارس حداكثر سه كلاسه 45 هزار بخاري تابشي تأمین‌شده از منبع تأمین انرژي الكتريسيته استفاده می‌کنند.

پیام ساختمان: براي مقاوم‌سازی مدارس در برابر زلزله و سایر حوادث احتمالی چه تمهيداتي انديشيده‌ايد؟

يكي از برنامه‌هاي اصلي بخش عمراني آموزش و پرورش در 8 سال گذشته مقاوم‌سازي و ایمن‌سازی مدارس در كشور بوده است . بر اساس قانون تخريب و بازسازي و مقاوم‌سازي مدارس مصوب فروردین‌ماه 1385، تاكنون حدود 4200 ميليارد تومان اختصاصاً براي مقاوم‌سازی مدارس در كشور اختصاص‌یافته که با اقدامات انجام‌شده مجموع زیربنای مدارس تخريبي و نيازمند مقاوم‌سازي از دو سوم در سال 1385 به يك سوم در پايان سال 1392 كاهش يافته است. تخريب و بازسازي و مقاوم‌سازي مدارس بزرگ‌ترین طرح عمراني در طول تاريخ آموزش و پرورش كشور بوده و بومي کردن دانش مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در كشور و عملكرد مناسب ساختمان‌هاي مقاوم‌سازي شده در زلزله‌هاي اخير با همت اساتيد دانشگاه و مهندسان كشور حاصل شده است.

پیام ساختمان: مشكل اصلي تجهيز و نوسازي مدارس را چه مي‌دانيد؟ آيا بودجه كم است، حجم كار بسيار گسترده است يا مشكلات ديگري پيش روي نوسازي قرار دارد؟

عليرغم تمامي اقدامات انجام‌شده دو مشكل اساسي در بخش عمران آموزش و پرورش وجود دارد؛ يكی باقي ماندن بخشي از مدارس تخريبي و نيازمند مقاوم‌سازي و دوم فاصله گرمايشي برخي از مدارس مخصوصاً در مناطق روستايي كشور با سامانه‌های گرمايشي مطلوب. لذا بايد عمده تلاش و جهت‌گیری اعتباري سازمان نوسازي مدارس معطوف به اين دو عامل باشد كه ارتباط بسيار نزديكي نیز با ايمني دانش‌آموزان دارد. طبیعتاً با توجه به وجود توان فني و مهندسي كامل در كشور تأمین اعتبارات از منابع دولتي و مردمي مهم‌ترین چالش موجود پیش روی اين دو هدف اصلي است. البته تجهيز مدارس به فن‌آوري روز نيز بسيار مهم است و در اين جهت نيز كاستي‌هاي فراواني وجود دارد كه اميد است با بهبود شرايط اقتصادي كشور و تخصيص منابع بتوانيم آنچه در خور و شأن دانش‌آموزان ايران اسلامي است را تأمین نماییم.

پیام ساختمان: با توجه به اهمیت معماری مدارس در نشاط روحی دانش‌آموزان،آيا سازمان توسعه و تجهيز مدارس كشور به این مقوله توجه دارد؟

بنده كاملاً قبول دارم كه معماري زيبا، با نشاط و متناسب با شرايط فرهنگي‌، اقليمي، جنسيتي و سن دانش‌آموزان در فرآيند تعليم و تربيت آنها كاملاً تأثیرگذار است. مدارس بي‌روح و فاقد پيام‌هاي تربيتي قطعاً در تعليم و تربيت دانش‌آموزان اثر منفي دارد. از سال 1358 سازمان با درك تحول در معماري مدارس و با دعوت عام از اساتيد، دانشجويان و مهندسان معماري كشور اولين همايش و نمايشگاه مدرسه ايراني، معماري ايراني را برگزار کرد و در واقع يك مسابقه بزرگ معماري مدارس در كشور ايجاد نمود كه تاكنون چندین همايش و نمايشگاه برگزار شده و تحولاتي كه در معماري مدارس طي سال‌هاي اخير ايجاد شده است ناشي از مباحث مطرح‌شده در اين همايش و نمایشگاه‌ها بوده است. البته با تمام تلاشي كه شده بنده اذعان مي‌كنم هنوز در ابتداي راه هستيم چرا كه معماري هويت و تاريخ يك كشور است و بايد براي رسيدن يك الگوي هويتي در معماري مدارس تلاش بيشتري نمود.

پیام ساختمان: اگر سخن پاياني و نكته‌ اضافه‌اي بر گفته‌هاي خود داريد ،بیان بفرماييد.

بنده بايد از نيكوكاران و خيرين مدرسه‌ساز كشور كه الگویی از ايثار و گذشت می‌باشند و با نيات پاك اموال و دارایی‌های خود را براي رفع مشكلات آموزش و پرورش هزینه مي‌كنند و در محروم‌ترین و نيازمندترين مناطق كشور در زمان حيات خود صالحات و باقيات بر جاي مي‌گذارند، تقدير می‌کنم و از همه كساني كه توانايي مالي دارند دعوت مي‌كنم كه در اين صحنه زيبا به هر ميزان كه می‌توانند حضور يافته و ياد خود را جاودانه و ريشه‌هاي فرهنگ زيباي وقف را استوارتر نمايند. بدون شك تاريخ آيندگان نام ايشان را به عنوان انسان‌های فداكار، با گذشت و دوستدار بشريت به ثبت خواهد رساند و اجر آنها در پيشگاه خداوند متعال محفوظ خواهد ماند.