نشریه شماره   171   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساختار مهندسی کشـور یکپارچه شود


غلامرضا خراسانی: در کشور ما اصطلاح «مقطع حساس کنونی» از فرط استفاده دیگر نخ نما شده است ولی این روزها همچنان می‌توان آن را در صنعت ساختمان کشور به کار برد! چرا که «شرایط کنونی» در امور زیربنایی و صنایع عمرانی کشور شرایط ویژه‌ای است . به تازگی وزیر راه و شهرسازی و در دیدار با جمعی از پیمانکاران عمرانی کشور باز هم از ضرورت یکپارچه کردن ساختار مهندسی کشور سخن گفت.

ساختار مهندسی کشور پر مشکل است

وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ساختار غیر منسجم مهندسی در کشور، بر لزوم یکپارچه‌سازی در این حوزه و بازنگری در مفاهیمی مانند صلاحیت و ظرفیت در امور مهندسی تأکید کرد.

عباس آخوندي در نشست مشترك با اعضای هیئت‌مدیره كانون سراسري پيمانكاران عمراني ايران با بيان اينكه ساختار مهندسي يكي از پرمشكل ترين ساختارهاي كشور محسوب می‌شود، گفت: چنانچه دنبال توسعه هستيم حتماً بايد در چنين ساختاري تجدیدنظر كنيم.

دكتر آخوندي گفت: ارتقای نظام حرفه ورزي مطابق استانداردهاي بین‌المللی از اهداف اساسي اين وزارتخانه است.

وي با اشاره به تفاوت مفاهيم اساسي مانند صلاحيت و ظرفيت در نظام فني اجرايي كشور و نظام مهندسي و كنترل ساختمان، اظهار داشت: درحالی‌که در نظام فني و اجرايي شرکت‌ها و بنگاه‌ها صلاحيت می‌گیرند، در نظام مهندسي ساختمان صلاحيت مفهومي فردي مي يابد و در همين راستا مسئوليت نيز فردي تعريف مي شود.

وزير راه و شهرسازي ادامه داد: درحالي كه در نظام فني و اجرايي كشور مفهوم صلاحيت و ظرفيت تقريباً يكي است، در نظام مهندسي ساختمان ظرفيت ضريبي از صلاحيت فرد است و سؤال جدي در خصوص هر دو نظام اين است كه آيا می‌توان روي صلاحیت‌های افراد حد گذاشت و اگر افرادي كه صلاحيت و ظرفيت آنها توسط نهادهاي ذی‌ربط تأييد می‌شود نتوانستند به تعهد خود عمل كنند، آيا نهادهاي مربوطه پاسخگوي ضرر و زیان‌های ایجادشده خواهند بود؟

وي با تأكيد بر اينكه آمادگي یکپارچه‌سازی ساختار مهندسي در ايران را داريم، تصريح كرد: بايد بین مفهوم صلاحيت و ظرفيت تفكيك قائل شويم زیرا نتيجه وضعيت كنوني اين است كه از يك سو ظرفيت تابعي از صلاحيت مهندسان است و از سوي ديگر نظام فني و اجرايي كشور و سازمان نظام مهندسي ساختمان به كارفرما قدرت جبران خسارت نمی‌دهند.

آخوندي سپس با اشاره به لزوم اجراي كارها در فضاي رقابتي، افزود: در مدتي كه از حضورم در وزارت راه و شهرسازي می‌گذرد، تلاش كردم جلوي اجرا و واگذاري غيررقابتي پروژه‌ها را بگيرم.

وي با بيان اينكه متوجه مسائل مالي پيمانكاران هستم، گفت: با وجود اين مسائل از شما كه داراي نوعي توان حاشیه‌ای نيز هستيد می‌خواهم در بحث عمران محله‌ای نيز با وزارت راه و شهرسازي همفكري داشته باشيد.

این خواست پیمانکاران است

اما اینکه ساختار مهندسي يكي از پرمشكل‌ترين ساختارهاي كشور محسوب می‌شود و حتماً بايد در چنين ساختاري تجدیدنظر شود فقط حرف وزیر نیست، بلکه حرف دل جمع پرشماری از فعالان صنعت ساخت‌وساز کشور است. نمونه بارز آن هم همین اعضاي هیئت‌مدیره كانون سراسري پيمانكاران عمراني ايران که به دیدار دکتر آخوندی رفتند و اصلاً پیش از آنکه وزیر گفته‌های فوق را بگوید خودشان از ضرورت نهادينه شدن ارتباط با وزارت راه و شهرسازي، رفع مشكلات ناشي از تداخل بخشنامه‌های مختلف، جلوگيري از برخوردها و تفسيرهاي سلیقه‌ای، استفاده از ظرفیت‌های خالي شرکت‌های پيمانكاري، تعيين تكليف مطالبات معوقه، بهبود فضاي کسب‌وکار و اعتماد عملياتي به بخش خصوص صحبت کردند.

عمده‌ترین موضوعات مطرح شده و درخواست‌های کانون سراسری در این دیدار، عبارت بودند از:

1) برقراری ارتباط منطقی میان وزارت راه و شهرسازی و کانون سراسری و نهادینه شدن این ارتباط به منظور بهره‌گیری از توان کارشناسی انجمن‌های استانی عضو کانون سراسری و همکاری با ادارات کل راه و شهرسازی در استان‌ها.

2) اقدام مؤثر به منظور ایجاد یکپارچگی و انسجام‌بخشی در نظام فنی و اجرایی کشور به شکلی که تمامی پروژه‌های عمرانی، غیر عمرانی و ساخت و سازهای خصوصی کشور را تحت پوشش و کنترل خود قرار دهد.

3) به‌کارگیری ظرفیت‌های خالی شرکت‌های پیمانکاری دارای رتبه‌بندی و تشخیص صلاحیت شده توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور به عنوان مجریان ذیصلاح.

با اینکه سخنان و مطالب فوق‌الذکر به خوبی گویای قصد و نیت مطرح کنندگان یکپارچه‌سازی تشکل‌های فنی و مهندسی کشور است، با این همه به قصد اطلاع از نظرات سایر اعضای جامعه پیمانکاری کشور با تعدادی از آنها گفتگو کردیم.

رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری پیمانکاران عمرانی ایران:

همه پروژه‌ها سرمایه‌های ملی است

حسن سعادتمند: اعتقاد ما بر این است که اگر نظام فنی و اجرایی کشور به شکل منسجم عمل کند به نفع منافع ملی کشور است چون بخش خصوصی ما از عدم یکپارچگی بسیار آسیب دیده است. دامنه نفوذ نظام فنی و اجرایی کشور الان در حد پروژه‌هایی است که اعتبارات آن از محل اعتبارات عمرانی دولتی است. درحالی‌که ما پروژه‌های زیادی هم داریم که ماهیتاً عمرانی هستند ولی غیر عمرانی تلقی می‌شوند. به خاطر اینکه اعتباراتشان از محل اعتبارات عمرانی دولت نیست، مثلاً از منابع داخلی دستگاه‌های اجرایی است. مثل شهرداری‌ها که پروژه‌های عمرانی دارند ولی بودجه آنها دولتی نیست یا دانشگاه‌ها که برخی از پروژه‌هایشان از طریق جذب اعتبارات خیرین است. برخی دستگاه‌ها و نهادهای اجرایی هم هستند که تأمین اعتبار پروژه‌های آنها از محل منابع خودشان است. مورد دیگر ساخت و سازهایی است که به شکل خصوصی انجام می‌شود و الان متولی آنها وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی است. در این حوزه هم قوانین موجود مربوط به همین دو ارگان می‌شود و ربطی به نظام فنی و اجرایی کشور ندارد. درحالی‌که در همه اینها سرمایه‌های ملی استفاده می‌شود و باید به درستی اجرا و از آنها صیانت شود.

قوانین حاکم بر ساخت و سازهای بخش خصوصی که از جیب خودش هزینه می‌کند و بخش دولتی، باید یکپارچه باشد؛ یکسان نوشته‌شده و به همه ابلاغ شود تا همه ملزم به تبعیت از آن باشند. چند گانگی موجود خساراتی به بار می‌آورد و دراین گونه مواقع هم کسی آن خسارات را بر عهده نمی‌گیرد.

رئیس انجمن صنفی پیمانکاران استان تهران:

ساختار جدید هرمی نباشد

ابوالفضل علی‌آبادی: در این که در نظامات مهندسی کشور، اعم از بعد نظارتی یا اجرا و غیره مشکلات جدی وجود دارد بحثی نیست. یعنی در این بخش با همه دوستانی که این مشکلات را بیان می‌کنند در هر کسوت و مقامی، هم نوا هستیم و ما هم به قدر و سهم خودمان در انجمن مطالباتی داریم؛ ولی برای درمان مشکلات باید برنامه دقیق و صحیحی داشته باشیم، مشکلات ارزیابی و کارها عارضه یابی شوند، عوامل به وجود آمدن مشکلات و راهکارهایی که برای حل آنها نیاز است کاملاً مشخص شود. مشکلات به شکل فرمایشی حل نمی‌شوند و نباید امور به شکلی باشد که گره همه کارها به دست یک نفر باشد چون در اینجا بحث شخص و فرد مطرح نیست.

ساختار تشکل جدید نباید به شکل هرم دربیاید. یعنی به شکلی نباشد که یک وزارتخانه در درون بخش خصوصی شکل بگیرد. اگر این‌طور بشود آن طور که تجربه نشان داده مشکلی را از کشور حل نمی‌کند.

البته انجمن پیمانکاران استان تهران مبدا و متولی این کار نیست ولی رویکرد ما این است که از هر فرصتی استفاده کنیم که اگر مقدور است به آگاهی‌هایمان بیفزاییم و اگر نظرات تکمیلی داریم ارائه کنیم. هر جا هم که هر موضوعی مرتبط با بحث پیمانکاری مطرح شود از دید ما فرصتی است تا بتوانیم به قدر و سهم خودمان فعال باشیم.

عضو هیئت‌مدیره کانون سراسری پیمانکاران عمرانی ایران:

همه فعالیت‌ها زیر یک پرچم باشد

حمیدرضا سیفی: بحث این است که برآیند نیروهای ما به یک سمت نیست. یعنی به تعداد رشته‌های مختلف مهندسی در فضای کشور تشکل‌هایی به وجود آمده‌اند و ما الآن تشکل‌های مختلف مهندسی داریم ولی چون ساماندهی نشده‌اند بعضاً حرکت‌های موازی می‌کنند. درحالی‌که همان طور که سازمان نظام پزشکی یک متولی دارد نظام عمرانی و مهندسی کشور باید یک متولی داشته باشد تا معلوم شود چه کسی باید سؤال کند و چه کسانی باید پاسخگو باشند. اسم مجموعه جدید را هم می‌توانیم سازمان نظام پیمانکاری نگذاریم ولی مهم این است که ما باید یک جا و زیر یک پرچم قرار بگیریم تا متولیان ساخت‌وساز کشور به یک جا پاسخگو باشند. الآن چند سال است که ما داریم این موضوع را فریاد می‌کنیم. همه فعالیت می‌کنند ولی حرکتی شکل نمی‌گیرد، از طرف دیگر حوزه پیمانکاری کشور هیچ قانونی در مجلس ندارد و معلوم نیست به حق‌وحقوق پیمانکاران چه کسی باید رسیدگی کند؛ همین طور در حوزه رتبه‌بندی، قرارداد، مطالبات، عدم پرداخت‌ها و غیره مشکل‌داریم و معلوم نیست چه کسی باید خسارات ما را بدهد. نبود متولی واحد، لطمه بزرگی به حوزه پیمانکاری و صنف مهندسی زده است.

عضو انجمن صنفی پیمانکاران استان تهران:

یکپارچه کردن استان به استان انجام شود

اکبر دادرس: ما الآن کلی تشکل و کانون و سازمان و انجمن و ... داریم و در هر استانی هم استاندار بر عملکرد آنها نظارت دارد و کسی هم خارج از قانون عمل نمی‌کند. ولی این نکته مهم وجود دارد که شرایط اقلیمی و وضعیت موجود و اوضاع و احوال فعلی در هر استانی متفاوت است. در شرایط فعلی ما دیگر نظام پیمانکاری و نظام مهندسی و اتحادیه و سندیکا و غیره جواب نمی‌دهد بلکه باید صاحب‌نظران با عقل جمعی بنشینند و راهکار صحیحی برای مشکلات فعلی صنعت ساختمان کشور پیدا کنند و یک شاکله‌ای برای این امر به وجود بیاید. ممکن است این راه حل، ایجاد نظام پیمانکاری باشد ولی اینکه به چه نحوی همه اینها را بتوانند جمع کنند خودش داستان دیگری است! خود تشکل پیمانکاران الآن در بخش‌هایی مرتبط با وزارت کار است و از طرف دیگر برخی به ما شرکت‌های خدماتی می‌گویند درحالی‌که ما صنعتی و فنی هستیم. به نظرم باید این جزئیات را حل کرد.

در مورد نحوه اجرا هم به نظرم انسجام و یکپارچه کردن باید استان به استان انجام شود. نمی‌توان برای همه ایران به یک باره دستور یکپارچه کردن صادر کرد چون منطقی نیست. در استان‌های مختلف همه تشکل‌ها و انجمن‌ها وجود دارند که باید به آنها بها داده شود. ضمن اینکه در این قضیه نباید نگرش عجولانه داشت بلکه صاحبان فکر باید با نگاه تخصصی و کارشناسی و با بینش و درایت، برنامه را به طور اساسی جمع‌بندی و ارائه کنند.