هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   157   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

با نفت يا بدون نفت؟!

اقتصاد بدون نفت جز آرمان‌های انقلاب است.در بندهای مختلف قانون اساسی بارها وابسته نبودن اقتصاد به خارج از کشور ذکر شده است که مصرف از تولید داخلی باشد. حدود سه دهه است که می‌خواهیم اقتصاد بدون نفت در کشور اجرا کنیم اما تاکنون موفق نبودیم.مسئولان می‌گویند؛ ما بدون نفت و از طریق واردات غیر نفتی اقتصاد را اداره می‌کنیم در حالي كه صادرات غیر نفتی ما در درجه اول پتروشیمی است.سالانه20 میلیارد دلار محصولات پتروشیمی و به عبارتي 30 یا 40 میلیون تن مواد معدنی صادر می‌کنیم.این صادراتی که ما داریم به معنای واقعی اقتصاد بدون نفت را تداعي نمی‌کند بلکه یک خام فروشی را به جای یک خام فروشی دیگر می‌گذارد.از طرف ديگر؛بخشی از صادرات ما را مواد غذایی و فرآوری تشكيل مي‌دهد.اینها محصولاتی هستند که با نفت مواد اولیه آن را تهیه می‌کنند و يا اينكه با دلار ارزان توليد شده‌اند.چون به آن یارانه داده شده بنابراين تولید آن ارزان است و برای صادرکننده سودآور است.ولی اگر یارانه‌ها را برداریم دیگر برای تولیدکننده به‌صرفه نيست.واقعيت اينكه سهم اقتصاد ما و اكثر كشورهاي جهان سوم،در تقسیم کار بین‌المللی،خام فروشی است یعنی نفت خام به کشورهای صنعتی می‌دهند و در مقابل کالاهای اساسی‌شان را تامین می‌کنند.تا وقتی یک کشور چنین وضعی دارد از دو سمت وابسته به قدرت‌های خارجی يا همان بازار بین‌المللی است؛فروش نفت خام به قیمت ارزان و در مقابل خريد كالاهاي صنعتي و مواد اوليه به قيمت‌هاي گزاف.در چنين بازار نابرابر،مسلماً اقتصاد بدون نفت به‌سختی مي‌گذرد زیرا كشوري كه به لحاظ اقتصادی وابستگی دارد مدل‌سازی کالاهای اساسی را در دستور كار قرار مي‌دهد ولي اين كار در تمام زمينه‌ها امكان‌پذير نيست.مسئله بعدي ضعف نظام مالياتي كشور و فراهم نبودن ساز و كارهاي لازم براي اتكا به درآمدهاي اين بخش مي‌باشد.در چنين شرايطي تكيه‌گاه هميشگي دولت‌های يك قرن اخير ايران بودجه‌های نفتي بود.به عبارت ديگر؛در جایی که درآمد نفتی،بیش از نیازهای دولت‌ها در بودجه سالیانه بوده است،تمرکز بر سیستم مالیاتی همواره در سایه این درآمد‌ها قرار گرفته و شيوه‌هاي ديگر در حاشيه بوده است. اگر اين موارد را در كنار موانع سياسي قرار دهيم، دستيابي دولت به اقتصاد بدون نفت در هاله‌اي از ابهام قرار مي‌گيرد.