نشریه شماره   169   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جنگل‌ها اسیر دست زمین‌خواران

گروه ساخت‌وساز: بر اساس تصاوير ماهواره‌اي كه از اراضي شمالي كشور تهیه‌شده در دوره زماني 1353 تا 1381 به طور متوسط 22 درصد از مساحت جنگل‌هاي شمالي کشور کاسته شده است. طبق داده‌های جهانی، ایران جزو 6 کشور اول تخریب‌گر محیط‌زیست جنگل‌هاست. درحالی‌که با وجود اقلیم گرم و خشک، اهمیت جنگل‌ها برای کشور حیاتی است که متأسفانه با سهل‌انگاری در مدیریت و بی‌اعتنایی جامعه روبروست و تخریب و تصرف اراضی به امری روزمره تبدیل شده است.

جنگل‌ها نابود می‌شوند

بر اساس داده‌هاي مركز پ‍ژوهش‌هاي مجلس بيشتر اين تخريب‌ها توسط شركت‌هايي صورت گرفته كه به دولت حق بهره‌برداری می‌پردازند . طبق گزارش‌ها تنها در سال گذشته 5 میلیارد تومان خسارت به جنگل‌های کشور واردشده و بیم آن می‌رود که تا 10 سال آینده جنگل‌های شمال کشور نابود شوند. درحالی‌که ارزش پولی خدمات غیر بازاری جنگل‌‌‌‌‌های ایران سالانه معادل 426 هزار و 629 میلیارد ریال برآورد شده است که به تنهایی معادل 43 درصد تولید ناخالص کشور و چهار برابر ارزش افزوده بخش کشاورزی است.

تنظیم گازها، تنظیم شرایط اقلیمی، تنوع ذخایر توارثی گیاهی، گرده‌افشانی، کنترل بیولوژیکی، خاک زایی، تنظیم جریانات هیدرولوژیکی، کنترل فرسایش آبی، کنترل سیل، کنترل فرسایش بادی و اکوتوریسم همه مواردی است که برای برقراری آنها هزینه‌های بسیاری باید صرف شود ولی به رایگان در اختیار مناطق شمالی کشور قرار دارد، اما برای ذهنیت بازار زده دلالان پوچ و بی‌ارزش هستند، درحالی‌که حیات انسان به آنها وابسته است. نمونه‌ای از این تخریب‌ها را در شهر کلاردشت و گردنه حیران می‌توان دید؛ جایی که جنگل سرسبزی بود و هم‌اکنون به عرصه تیرآهن و بناها و ویلاهای تودرتو بدل شده است. بساز و بفروش‌ها به انواع حیل متوسل می‌شوند تا درختانی که سالیان سال به کوشش باد و جهد زمین روییده را در یک چشم به هم زدن بردارند و به جای آن بناهای زشت بکارند.

دست‌های قدرت در کار است

جبار کوچکی نژاد، نماینده مردم رشت در مجلس شورای اسلامی، بحث زمینخواری در استان گیلان را به دو حوزه جلگه و جنگل تفکیک می‌کند. به اعتقاد وی زمین‌خواری و ویلا سازی بیشتر در جلگه رواج دارد و کمتر پیش‌آمده که در جنگل‌های گیلان زمین‌خواری داشته باشیم.

کوچکی نژاد دلیل فقدان نظارت بر ویلا سازی و تخریب جنگل‌ها را دخالت قدرت‌هایی می‌داند که دستگاه قضا توان مقابله با آنها را ندارد. وی ادامه داد: علیرغم اینکه دستگاه قضا هم در مواردی دخالت کرده اما چون دست‌های قدرتمندی در کار است ، این‌گونه به جنگل و جلگه که هر دو از نظر زیست‌محیطی ارزشمند هستند تعرض می‌شود.

قوه قضاییه تنها به صورت مقطعی توانسته جلوی این اقدامات را بگیرد و این نظارت به صورت نظام‌مند نبوده و به همین دلیل تاکنون نتوانسته مانع زمین‌خواری شود. وی با اشاره به منع قانونی تغییر کاربری و استفاده از روش‌های دیگر برای تغییر کاربری گفت: یکی از روش‌های زمین‌خواران این است که مثلاً زمین‌ها را می‌خرند و نگه می‌دارند به امید اینکه در طول زمان خودبه‌خود از حالت مزروعی و شالیزاری خارج شود و آنها بتوانند تغییر کاربری‌شان را انجام دهند.

نماینده مردم رشت در پاسخ به اینکه آیا نهاد متمرکزی وجود دارد که مسئول حفظ و نگهداری جلگه و جنگل باشد و آیا سازمان محیط‌زیست و جنگلبانی به صورت متمرکز می‌توانند وظیفه نظارت را بر عهده داشته باشند، به پیام ساختمان گفت:این سازمان‌ها توان مقابله کمی دارند. سازمان مراتع و جنگلداری و سازمان محیط‌زیست یا جهاد کشاورزی که سازمان‌های متولی این کار هستند، عملاً بازمانده‌اند. مسئولیت اصلی با دستگاه قضایی و سازمان بازرسی کشور است که باید جلوی این پدیده را بگیرند. باید یک طرح هادی روستایی داشته باشیم که در محدوده طرح هر کس خواست ساخت‌وساز کند ولی خارج از آن تغییر کاربری ممنوع باشد و دستگاه قضایی هم برخورد کند. البته سرمایه‌گذاری برای اکوتوریسم و گردشگری با ویلا سازی و زمین‌خواری متفاوت است.

خانم ابتکار می‌تواند

کمال‌الدین پورموذن، نماینده اردبیل و نمین در مجلس شورای اسلامی و عضو فراکسیون محیط‌زیست به خبرنگار پیام ساختمان گفت در جلسه‌ای که با خانم ابتکار رئیس سازمان محیط‌زیست خواهد داشت به موضوع تخریب جنگل‌های شمال کشور خواهد پرداخت چرا که چهار عنصر آب، هوا، خاک و درخت از جمله موارد نگرانی این فراکسیون است که متأسفانه به دلیل ناآگاهی مدیران در زمینه محیط‌زیست کشور، کارنامه قابل قبولی ندارد و آمارها نشان می‌دهد خسارت عظیمی متوجه مُلک و ملت شده است.

پورموذن ادامه داد: در صورت لزوم با همکاری سازمان محیط‌زیست و خانم ابتکار، طرح و لایحه‌ای در مجلس ارائه خواهد شد و مجلس با این پدیده مقابله می‌کند. به گفته وی ما در حوزه جنگلداری و محیط‌زیست نظام تصمیم‌گیری واحدی نداریم و این یکی از مشکلات این بخش است، مضاف بر اینکه همکاری میان بخشی نیز بسیار کمرنگ است و شاهد موازی کاری و فرافکنی بودهایم، مثلاً جایی محیط‌زیست و جایی منابع طبیعی و حتی پلیس و ... هم دخالت داشته‌اند. با این وجود هم‌اکنون تیم آبدیده و منسجمی در دولت زمام امور را در دست دارند و با توجه به اِشراف خانم دکتر ابتکار به موضوعِ محیط‌زیست و جنگل، امیدواریم این موضوع پیگیری شود و با وحدت فرماندهی جلوی تخریب جنگل چه در شمال کشور و چه در جاهای دیگر را بگیریم.

وی در این رابطه که دستگاه قضایی تا چه اندازه توانسته جلوی این پدیده را بگیرد، افزود: دستگاه قضا در جاهایی بسیار خوب عمل کرده است. مثلاً در اردبیل به محض اینکه واحدی در زمین‌های کشاورزی احداث می‌شود نماینده دادستانی همانجا جلوی آن را می‌گیرد و بنای ساخته‌شده را تخریب می‌کند. دستگاه قضایی باید حساسیت بیشتری داشته باشد و در همه جا به اندازه کافی محکم برخورد کند.