نشریه شماره   168   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اقدامات قبل از تخريب ساختمان


گروه ساخت وساز: عمليات تخريب در بسياري از فعاليت‌هاي عمراني و ساختماني به عنوان اولين و حساس‌ترين بخش از عمليات اجرايي مي‌باشد. متأسفانه طي سال‌هاي اخير آمار حوادث صنعت ساختمان در كشور، نمايانگر آن است كه تخريب‌هاي غیراصولی، تبعات و آسيب‌هاي جاني و مالي سنگيني را به همراه داشته است. به طور كلي حوادث ناشي از تخريب در سه مرحله قبل، حين و بعد از تخريب به وقوع مي‌پيوندد. ما در اين شماره به اقداماتي كه قبل از تخريب بايد صورت بگيرد، مي‌پردازيم و در شماره‌هاي آتي درباره دو مرحله ديگر تخريب (حين تخريب و بعد از آن) اطلاعاتي را در اختيار مخاطبان به ويژه مجريان قرار مي‌دهيم.

به منظور تخریب یک بنا ، می‌توان از روش‌های مختلفی ( با توجه به وضعیت ساختمان ) استفاده کرد که این روش‌ها عبارتند از :

روش انفجار: استفاده از چاشنی‌های انفجاری در ساختمان‌های بزرگ ، یکی از روش‌های تخریب به شمار می رود. این روش که باید با دقت و بعضاً با محاسبات لازم و همچنین اطلاع‌رسانی قبلی صورت گیرد، عموماً در محل‌های باز و نسبتاً وسیع صورت گرفته و از سرعت تخریب بالایی نیز برخوردار می‌باشد.

روش دستی: یکی از روش‌های معمول در تخریب ساختمان‌های نسبتاً کوچک، استفاده از روش گام به گام به صورت دستی (و از بالا به پایین) می‌باشد. در این روش دسته‌بندی مصالح و جداسازی آنها امکان‌پذیر بوده و از سرعت کمتری نیز برخوردار می‌باشد، باید از افراد مجرب استفاده شود و رعایت نکات ایمنی بسیار حائز اهمیت است .

روش مکانیکی: معمولاً در ساختمان‌های بتنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش به بخش‌های مقاوم ساختمان به وسیله ماشین‌آلاتی نظیر پیکور یا به وسیله گوی‌های سنگین ضربه واردشده تا محل مورد نظر تخریب گردد كه عموماً با سروصدای زیاد همراه بوده و باید قبل از شروع عملیات، اطلاع‌رسانی به اهالی محل صورت گیرد.

پس از تحویل زمين از سوي كارفرما و در صورت وجود ابنيه در محل اجراي طرح ، پيمانكار موظف است نسبت به آماده سازي و تخریب ساختمان‌های موجود در محل اجراي كار به شرح زير اقدام نمايد :

الف- كارهاي مقدماتي تخريب: قبل از شروع تخريب بايد برنامه‌ریزی كامل براي انجام كار صورت گيرد و دستگاه نظارت بايد از روش تخريب مطلع باشد . قبل از شروع كار تخريب، موارد زير بايد رعايت گردد :

1- با اطلاع و همكاري مؤسسات مربوطه، جريان گاز ،آب، برق و سرویس‌های مشابه در ساختمانِ مورد تخريب ، قطع گردد . همچنين بايد ساكنين ساختمان‌های مجاور، از زمان قطع تأسیسات و زمان تخريب مطلع باشند

2- برنامه‌ریزی براي حفظ يا خارج كردن مواد قابل اشتعال ، گازها يا كپسول هايي كه احتمالاً نگهداري و انبارشده است.

3- برنامه‌ریزی براي دفع موادي مانند گازهاي سمي كه ممكن است سلامتي افراد را دچار مخاطره سازند

4- انتخاب محلي كه بايد ضايعات تخريب در آن انبار شود

5- آماده كردن سرويس هاي لازم و قابل‌دسترسی براي افراد مجري طرح

6- برنامه‌ریزی و اقدام براي حفظ ايمني كاركنان و عابران از طريق کار گذاشتن حفاظ و نصب حصار بين محل تخريب و محيط خارج

7- آماده كردن وسايل و ماشین‌آلات متناسب با روش تخريب همراه با وسايل حفاظتي مناسب با نوع كار و عملیات تخریب

8- در ساختمان‌های آسیب‌دیده بر اثر سيل، آتش‌سوزی، زلزله و نظاير آن بايد قبل از تخريب به منظور جلوگيري از ريزش و خرابي ناگهاني ، مهار و شمع بندي كافي در قسمت‌های لازم صورت پذيرد .

9- قبل از تخريب هر ساختمان، پیاده‌روها و معابر عمومي مجاور، مسدود يا طوري محافظت شوند كه به كسي صدمه وارد نشود .در صورتي كه از نرده استفاده می‌شود ، اين نرده‌ها بايد ايستايي كافي داشته و ارتفاع آنها از 2 متر كمتر نباشد .

10- اگر ساختماني كه تخريب می‌شود، بيش از 2 طبقه و يا ارتفاع آن از كف پياده رو بيش از 8 متر باشد در صورتی كه فاصله ساختمان از پياده رو يا معبر کمتر از 5 متر است بايد راهرو سرپوشيده مناسب با تأیید دستگاه نظارت ساخته شود . در مواردي كه با تشخيص دستگاه نظارت ( مهندس ناظر ) بايد پياده رو یا خيابان محدود يا مسدود شود بايد با مؤسسات ذی‌ربط( شهرداري و ... ) هماهنگی‌های لازم صورت گيرد . در صورتي كه ساختمان مورد تخريب از معبر بيش از 5 مترفاصله داشته باشد می‌توان به جاي راهروی سرپوشيده از حصار يا نرده استفاده نمود . به منظور جلوگيري از خطرات ناشي از سقوط مصالح ،اطراف و سقف راهروهاي سرپوشيده بايد داراي حفاظ كاملي از چوب يا توري فلزي با ارتفاع حداقل يك متر باشد . حداكثر زاويه اين حفاظ نسبت به كف 45 درجه و شيب حفاظ به طرف خارج است .

11- در محل ورود و خروج كارگران به ساختمان مورد تخريب بايد راهروهاي سرپوشيده مناسب ساخته شود . سقف راهروهاي سرپوشيده بايد حداقل هفتصد كيلوگرم بر مترمربع فشار را تحمل كند . چنانچه قرار است از سقف راهروها براي حمل برخي مصالح استفاده شود بايد اين سقف حداقل هزار و پانصد كيلوگرم بر هر مترمربع فشار را تحمل كند

12- قبل از شروع عمليات تخريب بايد مديريت كارگاه جزئيات كار را به دقت مَد نظر قرار داده و وظايف افراد را به آنها يادآوري كند

13- در يك كارگاه سازمان‌یافته كه افراد، ضوابط ايمني را رعايت می‌کنند ، ضمن آنكه اجراي پروژه سريع تر صورت می‌پذیرد، از ميزان خطرات ناشي از كار نيز كاسته خواهد شد . مديريت كارگاه بايد هنگام شروع عمليات تخريب هماهنگی‌های لازم را با قسمت‌های مختلف انجام داده ، تمامي ابزار ، وسايل و تجهيزات را از نظر حفاظتی كنترل نمايد.

برگرفته از كتاب روش‌هاي اجرايي ساختمان‌سازی

تهیه کننده: سازمان نظام کاردانی