هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   168   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساخته های تعاونی ها بافت‌های فرسوده آینده

گروه گزارش: شهریار مشیری دانش‌آموخته مقطع دکترا از دانشگاه ایتالیا در رشته معماری است. وی که بیش از 20 سال سابقه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی مرکز بندرعباس و همچنین نمایندگی مجلس را دارد، اخیرا حکم ریاست سازمان منطقه آزاد قشم را از دست اکبر ترکان گرفت. البته دکتر مشیری پیش از همه اینها، رئیس سازمان نظام مهندسی استان هرمزگان است که باید دید با توجه به مسئولیت اخیر ، آیا باز هم این سمت را حفظ خواهد کرد یا آن را به یکی دیگر از مهندسان عضو سازمان خواهد سپرد. در هر حال، پس از قطعی شدن انتصاب دکتر مشیری به ریاست سازمان منطقه آزاد قشم، در خصوص آخرین وضعیت ساخت و سازها در استان هرمزگان با ایشان گفتگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید. 

پیام ساختمان: در اجلاس سازمان نظام مهندسی در جزیره کیش، از راه‌اندازی دفتر سازمان در این جزیره در آینده‌ای نزدیک خبر دادید. کار در چه مرحله‌ای است؟

دفتر ما در کیش کاملاً آماده و قابل بهره‌برداری است ولی سازمان منطقه آزاد کیش تا به حال همکاری نکرده است. خوشبختانه مدیران مناطق آزاد در حال جابه‌جایی هستند و قطعاً مدیر جدید کیش که منصوب شود دفتر ما هم به بهره‌برداری می‌رسد و مهندسانی که می‌خواهند در جزیره کیش کار کنند باید عضو نظام مهندسی شوند. در حال حاضر، هزاران متر زیربنا سالیانه در کیش ساخته می‌شود ولی معلوم نیست کدام مهندس، ناظر آنها بوده است. چون مهندسان ناظر از خارج جزیره کیش می‌آیند و عضو سازمان استانی دیگر هستند. این افراد از سهمیه استان خودشان استفاده کرده و سهمیه کیش را هم آزاد و بدون محدودیت استفاده می‌کنند که این کار خلاف قانون است. جزیره قشم چون به ما نزدیک‌تر بود توانستیم این موضوع را بقبولانیم که باید سازمان نظام مهندسی بر ساخت و سازها نظارت کند، اما حتی با اینکه ما دفتر نمایندگی در قشم داریم بعداً در آمارهای ساخت‌وساز مشخص شد که بیش از 500 هزار مترمربع زیربنا در قشم ساخته‌شده و سازمان نظام مهندسی از آنها اطلاعی نداشته است. متاسفانه ما هیچ آماری از کارهایشان نداریم و این امر به خاطر پورسانتی است که رد و بدل می‌شود.

پیام ساختمان: نمایندگی جزیره قشم چه زمانی تأسیس شد؟

دومین دفتر نمایندگی ما بعد از شهر بندرعباس، در جزیره قشم بود که در اواخر دهه 70 تأسیس شد. هر چند ما هنوز نتوانسته‌ایم زمینی برای سازمان نظام مهندسی خریداری کنیم، چون نمی‌خواهند سازمان نظام مهندسی در آنجا دفتر داشته باشد و تاکنون هم در ساختمان‌های اجاره‌ای کار کرده‌ایم.

پیام ساختمان:مهم‌ترین مشکل‌ساخت‌وساز در استان هرمزگان را چه می‌دانید؟

به نظرم عدم توانمندی شهرداری بزرگ‌ترین مشکل است. شهرداری به عنوان یکی از دستگاه‌های ناکارآمد استان از نظر نظارت بر کیفیت ساخت‌وساز و نگهداری شهر در هیچ دوره‌ای عملکردش خوب نبوده است. در استان هرمزگان مشکل شهرداری این است که نهادها و ارگان ها و جناح‌های مختلف هر کدام می‌خواهند کار در دست خودشان باشد و به شورای شهر فشار می‌آورند تا مجبور به انتخاب نامزد مورد نظرشان شوند.

پیام ساختمان: شناسنامه فنی و ملکی در استان هرمزگان صادر می‌شود؟

صادر می‌شد، ولی شهرداری _که اخیراً کنار گذاشته شد_ به شکل یک جانبه صدور آن را متوقف کرد زیرا در شهرداری یک سری پروانه ساختمانی صادر می‌شد که اصلاً نظام مهندسی از آنها اطلاع نداشت. آقایان دیدند که اگر قرار باشد از سازمان نظام مهندسی شناسنامه فنی و ملکی بگیرند، چون سازمان اصلاً نظارتی بر کار آنها نکرده و پرونده ای هم از آنها ندارد تا شناسنامه فنی و ملکی را بر اساس آن تکمیل کند ، طبیعتاً شناسنامه‌ای صادر نخواهد شد تا بر اساس آن پایان کار توسط شهرداری صادر شود، لذا شهردار قبلی صدور شناسنامه فنی و ملکی را لغو کرد و شهرداری خودش راحت پایان کار می‌داد و قضیه تمام می‌شد. در حال حاضر ساختمان‌هایی در استان هرمزگان ساخته شده‌اند که از بدو تأسیس تا انتها هیچ نظارتی بر آنها نبوده است! یکی از خواسته‌های ما از شهردار جدید این است که صدور شناسنامه فنی و ملکی را از سرگیرد.

پیام ساختمان: وضعیت ساخت مسکن مهر در استان هرمزگان چگونه است؟

من چندین بار در نشست‌های خبری گفته‌ام که مسکن مهر در استان هرمزگان فاقد کیفیت است.

پیام ساختمان: مگر شما بر ساخت آنها نظارت نکرده‌اید؟

همه نظارت‌های مسکن مهر صوری بوده، چون خود اداره کل راه و شهرسازی استان، ناظران را به پایین‌ترین قیمت انتخاب می‌کرد. به نظرم بافت‌های فرسوده آینده ایران همین ساخته‌های تعاونی‌های مسکن مهر هستند.

پیام ساختمان: در استان تهران ابتدا ساخت مسکن مهر در دست تعاونی‌ها بود ولی بعداً کار به انبوه‌سازان سپرده شد.

ابتدا در استان هرمزگان کار دست تعاونی‌ها بود اما چون ساخت و سازها فاقد کیفیت از آب درآمد، باید این اقدام صورت می گرفت، ضمن اینکه وقتی هر کسی که بخواهد می‌تواند عضو تعاونی مسکن مهر شود و در آن طبقه‌بندی و تفکیک متقاضیان وجود ندارد، معلوم نیست «محیط و فضای فرهنگی» در ساخته‌های تعاونی‌های مسکن مهر در آینده چه می‌شود. تعاونی کارمندان یک مجموعه، مثلاً همین پیام ساختمان، از تعدادی کارمند یکسان تشکیل شده ولی وقتی ثبت‌نام عمومی است هر کسی ممکن است وارد تعاونی شود و بعداً در محیطی که چنین اعضایی ساکن می‌شوند امکان بروز هر تخلفی وجود دارد. یعنی مسکن مهر نه تنها در آینده از نظر کیفیت تبدیل به بافت فرسوده می‌شود بلکه از نظر اخلاقی و اجتماعی هم مشکلات فراوانی خواهد داشت. مثلاً فرار از دست پلیس و مخفی شدن بزهکاران در مجتمع‌های مسکونی راحت‌ترین و سریع‌ترین کار ممکن است.

پیام ساختمان: چنین ساخت و سازهایی در اروپا و امریکا هم وجود دارد، آیا ما نباید از تجربه جهانی استفاده کنیم؟

مجتمع سازی را ما از اروپا و کشورهای غربی تقلید کرده‌ایم و آنها از 100 سال پیش چنین ساختمان هایی می ساخته‌اند ولی در آنجا ساخت مجتمع‌های مسکونی و تجاری تعریف مشخصی دارد و می‌گوید مثلاً از 100 درصد زمین فقط 60 درصد می‌تواند زیر بنا شود و بقیه باید راهرو، کریدور و... باشد. در مجتمع‌های تجاری آنجا درصد نوع مغازه‌ها هم مشخص می‌شود که چند درصد مثلاً پوشاک فروشی یا اغذیه فروشی است و حتی مجتمع‌های فروشگاهی بزرگ، محل بازی بچه‌ها و مهدکودک هم دارند تا کسانی که به آن مجتمع وارد می‌شوند بچه‌هایشان را به طور موقت به آنجا سپرده و به راحتی خرید کنند. ولی مجتمع‌های تجاری ما هیچ حساب و کتابی ندارد. شهرداری نباید به چنین ساخت و سازهایی مجوز بدهد.

پیام ساختمان: ظاهراً درصد زیادی از مشکلات شهری ما به شهرداری‌ها بر می‌گردد. به نظر شما چرا این‌طور است؟

از وقتی شهرداری‌های ما مجبور شدند هزینه ها را خودشان تأمین کنند از شیوه «تراکم فروشی» استفاده کردند، زیرا خلاقیت زیادی هم نیاز ندارد و راحت‌ترین کار ممکن است که می‌توان در کوچه بن بست هم آن را فروخت! یعنی کسب درآمد از فروش شهر نه فروش خدمات شهری.به عنوان مثال در شهر پاریس به عنوان پر بازدیدترین شهرهای توریستی دنیا، درآمد هنگفت شهرداری از طریق توالت‌های عمومی است، امری که اصلاً در شهرهای ما وجود ندارد. یا مثلاً شما ببینید در تهران به این بزرگی چند کافه‌تریا وجود دارد؟ در صورتی که در هر کوچه‌ای از شهر باید یک کافه یا کافه‌تریا باشد تا شهروندان بتوانند در آنجا چای و قهوه بخورند، مگر هر کس در سطح شهر تشنه شد باید از مغازه نوشابه بخرد و بخورد؟ بنابراین مسائل شهرسازی با زندگی و سلامت شهروندان مرتبط است.